hesap_geldi

Barselona’da üçüncü günümde paella, tapas falan bir yere kadar dedim, acayip bir mercimek çorbası kriziyle kıvranıyorum. Google Haritalar’da “Turkish Restaurant” diye aratıp bulduğum yer, tabelasında Osmanlı tuğrası var ama menüde humusla pizza aynı sütunda. Çorba söyledim, garson sanırım Katalan, kasesini getirdi, üstünde limon dilimi yerine lime var. O an anladım, yurt dışında Türk yemeği aramak tamamen “acaba burası mı daha az hayal kırıklığı” kumarı. Tavsiyem: Yanında paket Maggi mercimek çorbası taşı, risk almaya gerek yok.

hafta sonu kaçamağı deyince istanbullular sapanca’ya, ankaralılar abant’a hücum ediyor. 2023 baharında ağva’da fiyatlar uçmuştu, 2 kişilik serpme kahvaltı 900 liraydı, çayın yanında içini soğutuyorlar resmen. izmir tarafında şirince’de köy evi konsepti var ama sabah 8’de turist grubu uyanıyor, sessizlik hayal. bodrum’a kaçayım dedim, pazar dönüşü otobüs 9 saat sürdü, muavinle göz göze geldim, ikimiz de pes ettik. kısacası ülkece kaçmak istiyoruz ama her yerde başka bir tuzak var.

Benim çocukluğumda, 98 yazında İstanbul’da, aile büyüklerinin favori hatası "biz zamanında şöyle çektik" diye başlamak ve öylece devam ettirmekti. Bir gün annem, kasapta sıra beklerken "bak, bizim zamanımızda market bile yoktu" dedi. Sanki annem pazardan sebze değil, savaştan cephane topluyordu. O yüzden ben okulda bir şeye üzüldüğümde, hemen "biz çocukken dayak yerdik, başımızı eğip otururduk" hikayesi gelir, mevzu kapanırdı. Hiç kimse demezdi ki "ya bu çocuğun başka bir sıkıntısı olabilir". Her defasında eskiye övgü, yapılan hatanın üstünü halı gibi örterdi.

Viyana'da üç gün kalıp, üçüncü gün sonunda midem düğüm düğümken kendimi Nasip Kebab'ın önünde buldum. Kapıya kadar kokusu helal, tabelası Osmanlı fontuyla yazılmış, içeride Türkçe müzik, garsonun adı Mustafa. Siparişi verdim: bir porsiyon döner, yanında pilav üstü. Tabii pilav dedikleri, bol yağlı bir şey, mercimekli pilavla alakası yok. Yanındaki yoğurt, marketten alınmış gibi, plastik kutudan çıkarıp tabağa boca etmişler. Döner desen, tamam, dönüyor ama tadı sanki Avusturya ormanlarında beslenen inekle hindi melezi bir hayvan. Acılı ezme istedim, gelen şey bildiğin domates salçası. Hesap geldiğinde 18 euroya hayatımda yediğim en pahalı ekmek arası etle baş başa kaldım. O an anladım, İstanbul’da köşe başında yediğim 40 liralık dürümün kıymetini bilmemişim. Baklavaya hiç girmiyorum, üstünde pistachio yazıyor, altında fıstık tozu var mı tartışılır.

Ben çocuk sahibi olmadan önce, “aman canım ne var, zaten annem-babam da büyütmüş, bir şekilde yürür gider” diyordum. Yıl 2019, Bağdat Caddesi’nde bir kafede bebekli bir çift gördüm, insanlar kahvelerini yudumlarken bunlar acayip bir hızla mama ve oyuncak savaşı veriyor. O an anladım, çocukla dışarı çıkmak, bombalı mayın tarlasına girmek gibi. Restoranda menüye bakarken bir yandan da çocuğun ağzına yoğurt yetiştirmeye çalışıyorsun, öbür masadan göz devriliyor. Çocuksuzken spontane plan yapabiliyordum, şimdi haftalık program çıkarmazsan hayat felç. En büyük fark: eski hayatımda sessizlik lüks, çocuklu hayatta imkansız.

Ebeveynlerin en acayip hatası, çocuklarını sürekli “bizim zamanımızda” diye başlayan nostaljiyle boğmaları. Sanki 1998’de her evde PlayStation vardı da biz oynamadık. Annem 2010’da, kardeşimle kavga ettiğimizde “Siz hiç yokluk görmediniz, biz komşunun çocuğunun bisikletini bile uzaktan izlerdik” dedi. Kendi bisikletini görmemiş insandan psikolojik analiz bekliyorlar. Bir de ne yapsan yaranamıyorsun; ders çalışınca asosyal, dışarı çıkınca haylazsın. Çocukken pazar günü uyandığımda, “Hadi kalk, gün ışığını kaçırıyorsun,” diye odadan atılıyordum zaten. O gün bugündür sabahları sinirliyim.

1988 İstanbul’unda, annem çalıştığı için öğlen okuldan eve yalnız dönerdim. Kapıda beni “Aç mısın, dersleri yaptın mı?” gibi sorular karşılamazdı, bakkaldan ekmek almam yeterli başarıydı. Ama babam eve gelince ilk yaptığı şey, karnemi masa üstüne bırakıp “Senin sınıfta kaç kişi var, en iyi kim?” diye sormaktı. Sanki bir futbol kadrosuna seçiliyorum. Her ne kadar kimse beni Messi yapacak vizyonu göstermese de, herkesin çocuğu bir yarış atıydı. En büyük hata da buydu: Çocukken çizgi film izlerken kafamdan matematik problemi çözmeye çalıştım, hâlâ Doraemon’u Japonca sanıyorum.

Ekran süresi konusunda kendimi NASA mühendisleri gibi hissediyorum; saniyesi saniyesine plan yapıyorum, ama çocuklar SpaceX roketi gibi patlatıyor tüm hesapları. Geçen hafta, “sadece 30 dakika Minecraft” dedim, 28. dakikada gelmişim “bitiyor” dedim, çocuğun yüzü Volkan Demirel’in sinirli hali. Tabii ki ekstra 5 dakika koparmadan bırakmadı. Ben de oturup seyrederken “acaba ben mi pes ediyorum, teknoloji mi kazanıyor?” diye düşünüyorum. Herkes “doğada büyüsün, ekranı bırak” diyor, ama dışarıda yağmur yağıyor, evde iş var, ekrana sarılıyoruz. İkilem dediğin bu; 2024 model hamster çarkı gibi, döndükçe başım dönüyor.

Bizim evde ekran süresi meseleyi Maslow piramidinin ilk basamağına indiriyor, yoksa aç kalacağım. Sabah altıda kalkıp çocuğu okula hazırlıyorum, oradan işe fırlıyorum, akşam altı gibi eve dönüyorum. O arada “hadi gel legoyla oyna, hadi dünyanın en yaratıcı babası ol” gazı sıkıntıdan bana geri dönüyor. Eh, çocuğun gözleri fıldır fıldır, ben ise bir bardak çayla halı desenine bakıyorum. O an elim YouTube Kids’e gidiyor, “yarım saat işte” diye süre koyuyorum. Tahmin et: 45 dakikada koltuğa gömülmüş, “daha bitmedi anne!” diye bağıran bir minik, karşısında telefon kapatmaya çalışan zavallı ben.

Benim çocukluğumda ekran dediğin TRT 1, çizgi film saatiyle sınırlıydı, o da Pazartesi günleri yayın yok. Şimdi el kadar çocuk, istediği zaman elinin altında milyon tane içerik. Kitap mı? Kitap uzatınca yüzü asılıyor, “ekran daha eğlenceli” diyor. Ben de o sırada Netflix’i açıp kendi dizimi izliyorum tabii, yalan yok. Ama işin kötüsü, ekran süresi bitince Playstation’dan belki bir tur, tabletten “ödev için bir araştırma” bahanesi, oyun saatine dönüşüyor. Sonra kafa göz dalan, bana trip atan bir çocuk evde gezmeye başlıyor.

Hiç vermezsen çocuğun psikolojisi uzay istasyonuna dönüyor, fazlası da çocuğu zombileştiriyor. O yüzden bazen kendi sınırımı da çocukla beraber ayarladığım olmuştur. En son geçen hafta, tableti üst rafta sakladım, anahtarı da ben bile bulamadım. Beş dakika sessizlik, on dakika huzur, sonra “anneeee, sıkıldım!” Meselenin ekran değil, o ekrandan çıkınca karşıma gelen boşluk olduğunu fark ettim. Ama başımı yastığa koyunca “acaba bugün ekranı fazla mı verdim?” diye içimden bir ses hiç susmuyor.

Geçen hafta Sarıyer’de bir kafede oturuyorum, yan masada bir anne kız var. Kızın yaşı 6-7, elinde tablet, kulaklıkla kendi aleminde. Anne telefonda story izliyor. Orada bir çocuğu oyalamak için ekranı açıp 10 dakika başından kalkabilen ebeveyn tanımadım. Hep “bir video daha” pazarlığı, hep bir yandan suçluluk hissi. Benim kuzenin kızı da aynı, tabletten kafasını kaldırınca gözleri yuvalarında kayboluyor. Çocuğa kitap versen “sıkıcı” diyor, sokakta oynasa “tehlikeli”. Yani ya tablete teslim oluyorsun ya da evde siren sesleriyle yaşıyorsun. Ekran süresi diye bir kavram yerine, “yetişkinler az kafayı yesin” süresi desek daha gerçekçi olurdu.

Evlilikte kimse sana düğünden üç hafta sonra gece yarısı çaydanlık yıkarken kavga etmenin sıradanlaşacağını söylemiyor. Ben mesela, iki kişi olmanın en büyük krizini, ayda kaç defa dışarıdan yemek söylenebilir tartışmasında yaşadım. Birinin pilavı diğerinin makarnasıyla karışınca, o yemek masasında varoluş sancısına düşüyorsun. 2022’de, pandemide evde otururken üç gün boyunca aynı pijamayı giyip, karşılıklı diş fırçalama seremonisine “bu mudur şimdi aşk?” bakışı attık. Millet balayında deniz kenarı hayali kuruyor, ben Migros’ta indirimli tavuk kovaladım. Evlilik işte, romantik komedi değil, daha çok absürt bir sitcom.

İstanbul’da toplu taşıma kullanıyorsan kulaklık şart, yoksa sabahın köründe kimin sevgilisiyle kavga ettiğini, kimin patronuna sövdüğünü dinlemek zorunda kalırsın. Ben geçen ay Mecidiyeköy’de metrobüse bindim, yanımdaki teyze elindeki erzak poşetini koltuğa oturttu, kendisi de ayakta gitti. Arkamdan biri, “Çantama dokunma” diye bağırdı, adamın çantası bildiğin poşet, içinde sadece bir tane ekmek var. Taksim’de otobüse binerken de öğrendim; yoğun saatlerde biniyorsan, yere düşen kulaklığını arama, üstünden min. 7 kişi geçiyor. Yolculuğa aç karnına çıkarsan, en kötü ihtimalle simitçiyle göz göze gelirsin, açlığını da, insanlığını da sorgularsın.

Benim için anneanne ve babaanne yemeklerinin sırrı tamamen zamansızlıkla alakalı. Yani adamlar saate bakmıyor. Telefon bipleyince kek fırından çıkmıyor, düdüklü tencereyle havalı patlamalar yok, her şey “şimdi oldu” hissiyle ilerliyor. 2015’te anneannemin mutfağına girdim; sarma yapıyor, bir yandan da televizyon açık, Hababam Sınıfı, klasik. Bir sarma sardı, bir bana laf attı, bir dedeme çay koydu, sonra tekrar sarmaya döndü. Malzeme de öyle ballandıra ballandıra anlatılanlardan değil; domates, pirinç, soğan, şu markette 3 liraya satılan teneke salça. Ama işin püf noktası o parmak ucuyla “biraz da bundan” diyerek attığı baharatlarda. Baharat ölçüsü? Allah ne verdiyse. O parmaklar kaç yıldır yemek karıştırıyor artık, bilen yok. Tarifi istersen de “büyükçe bir çimdik” diyor, mutfakta ölçü yerine his kullanıyorlar. O yüzden bence Google’a “en iyi dolma nasıl yapılır” diye yazmakla olmuyor bu işler. Anneanne eli değmemişse, YouTube videosunda yok o lezzet.

Toksik ilişkide en kötü tarafı fark etmemek. Ben Kasım'da anladım, bir tartışmanın ortasında partner'ın beni dinlemediğini, sadece kendi haklılığını kanıtlamaya çalıştığını gördüm. Sonra her konuşmada aynı şey: ben ne dersem, o tersini söylüyor, sonra ben kendimi savunmaya başlıyorum. Üç ay sonra aynı argümanları tekrar ediyoruz. Belirtiler basit aslında. Konuşmadan sonra yorgun hissetmek, sanki savaş kazanmışsın gibi değil de kaybetmişsin gibi çıkmak. Sürekli kendi davranışlarını sorgulamak, "ben mi yanlış anladım?", "ben mi çok hassassam?" diye düşünmek. Bir de ilişki seni küçültüyorsa, seçimlerine karışıyorsa, arkadaşlarını görmene engel oluyorsa işte o zaman yeter. Özgüven düşüyor, paranoya artıyor. Benim için kapı çalındığında kimin olduğunu merak etmek normalken, kimin olduğunu hesap verme zorunluluğu hissetmek değil.

Bizde sofrada siyaset açılınca birden eski günlere dönülüyor. Babam, 2002 seçim gecesindeki elektrik kesintisini hâlâ anlatıyor. Annem, “Özal zamanı rahattık” diye başlıyor, sonra herkesin sesi yükseliyor. Geçen sene yılbaşında, Bağcılar’daki apartman dairesinde, mercimek köftesiyle başladık, asgari ücretle bitirdik muhabbeti. Ben lafa girip “Gençlerin oy hakkı engellenmesin” dedim, dayım hemen “Sen de çok biliyorsun” diye tersledi. O sırada kardeşim tabağındaki salataya limon sıkıyor, siyasetten kaçmanın yolunu bulmuş. Sofrada pilavdan çok laf yeniyor cidden.

Evlilikte kimse sana, evin içinde iki ayrı sesle aynı anda “ne yiyeceğiz” diye düşünmenin yıpratıcılığından bahsetmiyor. 2017’de evlendim, ilk 6 ayda öğrendiğim şey şu: Bir insanı yemek siparişi verirken tanıyorsun esas. Ben makarna isterim, karşı taraf “makarna çok karbonhidrat” deyip bana kinoa dayatıyor, sonra birlikte pizzayı gömüyoruz. Herkesin Instagram’da giydiği o beyaz sabahlıkların gerçek hayatta asla giyilmediğini, onun yerine “bu pijama kaç gündür giyiliyor” hesaplarının döndüğünü ise kimse anlatmıyor.

Bir de şu var: Misafirlikte “bizde börek çok güzel olur” özgüveniyle kek yaktığım bir akşam vardı, 2020, Üsküdar. O gün anladım ki evlilikte dışarıya poz kesmek, içeride mutfak yangınlarını gizlemekle mümkün. Bulaşık makinesi boş mu dolu mu tartışması, çiftlerin yeni nesil satranç hamlesi, bende hala çözülmedi.

Tabii alışveriş listesi savaşını da atlamak olmaz. Migros’ta “bu peynir çok mu pahalı” ile “ama diğerinin gramı küçük” diyaloğunda, aşk öyle bir eriyor ki, kasada sadece yumurta ve üç paket makarna ile kalıyorsun. Sonra kimse ama kimse, evlilik denilen şeyin bir noktada WhatsApp’ta “ekmek al” mesajlarına dönüşeceğini söylemiyor.

Evin içinde pazar sabahı kahvaltısı yaparken, birinin acı biberleri sofraya sürmesiyle çıkan krize, dışarıdan kimse romantik isim uydurmuyor. “Birlikte yaşlanmak” diyorlar, ama kimse çöpü kimin atacağına yaşlanmadan önce kaç kez taş-kağıt-makas yapıldığını kayda almıyor.

Benim annemden ve babamdan öğrendiğim en önemli şey, beklentiyle hayal kırıklığı arasındaki o incecik, jilet gibi keskin çizgide dans etmeyi öğrenmek oldu. Mesela annem, 90’ların başında Kartal’da, mutfakta sarımsak ezerken bana hep “Beklentiyi düşük tut, sürpriz yaşarsın” derdi. O sırada tencere kaynar, kokusu tüm evi sarardı. Hiçbir yemekte aşırıya kaçmaz, hazır yoğurt yerine o iğrenç ekşi ev yoğurdunu dayatırdı. Sonra şaşırmamı beklerdi, sanki her seferinde o tadı yeni keşfetmişim gibi. Halbuki o yoğurdun tadı, evdeki huzurun notası gibiydi. Ne zaman bir işte fazla umutlanmaya yeltensem, aklıma annemin o sarkastik bakışı gelir: “Bir beklentin varsa azalt, en fazla memnun olursun.” Yani hayatta fazla heyecanlanmak gereksiz, hayal kırıklığı garantili.

Babam ise başka bir seviyede. Adam, Şişli’deki eski apartmanımızın girişinde, 2004’te kalorifer borusu patladığında bile ciddiyetini bozmadı. “Hayat, boru gibi. Kimi zaman patlar, akarsın, geçer” demişti. O gün, kalorifer suyu ayakkabılığa kadar yayılırken babam, arızalı petekle konuşur gibi bana konuştu: “Her sorunun çözümü var, panik yapma. Önce vanayı kapat, sonra düşün.” İlkokulda ödevimi evde unuttuğumda, sabah servisine son anda yetişemediğimde de aynı tavır. Bir an bile panik yapmaz, sorunu ufaltır, üstüne dalga geçerdi. Yıllar sonra, bir restoranda mutfakta yangın çıktığında, herkes çığlık atarken ben yangın tüpünü kaptım, ertesi gün mutfakçıların diline düştüm. Babamın “önce vanayı kapat” felsefesi, restoranın yangın alarmından daha etkili çıktı.

Ailede en çok öğrendiğim şey düzen takıntısı falan değil, her şeyin rezil olabileceğini kabullenmek. Annem mutfakta, “Bugün pilav lapa olduysa yarın da olur” derdi. Ona asla pilav beğendiremezsin, o yüzden bir süre sonra insan lapa pilavı sever hale geliyor. Lapa pilav, hayatta her şeyin mükemmel gitmeyeceğinin kanıtı gibi. Lise zamanında, evde bulgur pilavı yapılınca anladım ki, mükemmel pilav diye bir şey yok, sadece beklentiyi ayarla, lapa da olsa mideye indirirsin.

Bir de şu var, annem pazardan aldığı domateslerin sapını koklamadan eve sokmazdı. “Domates dediğin kokacak, yoksa hepsi aynı plastik” diye dırdır ederdi. İşin tuhafı, marketten alınan domatesin kokusuzluğu insanı hayata küstürdü. Şimdi kendim pazara gittiğimde otomatikman sapını kokluyorum. Sap kokusunu öğrendim, hayal kırıklığını kabul ettim, lapa pilavı sevdim. Annem ve babamdan öğrendiğim şeylerin özeti bu: Her şeyin en iyisini bekleme, domates az koksa da yerini bulur, pilav tutmasa da doymak serbest. Hayat zaten yanık tencereyle, lapa pilavla, kokusuz domatesle güzel.

Masada yemeği kontrol etmek imkânsız. Geçen cumartesi akşamı annem Instagram'da gördüğü bir haberi açtı, babam hemen cevap verdi, ben de araya girdim. Mercimek çorbası soğudu, pilav unutuldu. Kimse kimseyi dinlemiyor, herkes kendi cümlesini bitirmeye ısrarlı. Çatallar havada kalıyor, bardaklar unutuluyor.

Sonra fark ediyorsun ki siyaset masaya gelince herkesin sindirim sistemi bozuluyor. Yemek ağızda kalıyor, mideniz sıkışıyor. Tartışmanın üçüncü dakikasında pilav soğuk, çorba yağlı görünüyor, ama kimse kalkıp tabağını geri götürmüyor. Ben şimdi direkt "bugün siyaset yok" diye başlıyorum yemeğe. Çalışıyor da işte, yemek hızlı gidiyor, hazım rahat. Küçük kardeşim bile telefondan başını kaldırıyor.

Benim anladığım toksik ilişki, insanı ruhsal olarak sürekli pil gibi şarjdan yiyor. Mesela eski sevgilimle Kadıköy Moda’da otururken, telefona bir mesaj gelince kim yazdı diye sorguya çekilirdim. Kahve içiyoruz, ama muhabbetin yarısı “bana değer veriyor musun” testine dönüşüyor. Bir de laf sokmalar var: “Yine neye güldün, bana mı gülüyorsun?” Taksim’de bir kere arkadaşlarıma selam verdim diye trip atmıştı, üç saat. Suçlu gibi hissettiren gereksiz dramalar gerçekten kafa ütülüyor.

En acayibi, yaptığı her hareketin bahanesi hazır. Güya çok sevdiği için kıskanıyor, kontrol ediyor, eleştiriyor. Sonra bir bakıyorsun, kendi sosyal medyada story atıp sırıtıyor, ama sen beğensen olay. Yıllar önce, 2016 yazı, sürekli kendimi sorgularken buluyordum: “Acaba ben mi yanlış düşünüyorum?” O dönem kilo vermiştim, uyuyamaz olmuştum. Toksik ilişki dediğin, vücudun her hücresini hissediyor.

İstanbul’un en iyi sokak lezzeti diye bir şey varsa, ben o tartışmada kısır döngüye girmeye razıyım. Çünkü ben Kadıköy’de, Akmar’ın önünde çekirdek çitleyip köfte ekmek sırası beklemiş insanım. Adam köfteleri minik mangalda çeviriyor, yanında domates, acı biber, soğan, ekmeği de tost makinesinde bastırıyor. Gece 11’de hâlâ kuyruk var, öyle bir büyü.

Bir de Sarıyer börekçisi var, sabah saat 8’de aç. Elimde çay bardağı, yüzümde uykunun tokadı, peynirli börek sıcacık. Yanında kıyıda bir sokak simitçisi, susamı yere döke döke, martılarla yarış halindeyim. İnsan İstanbul’da simidi martıdan daha hızlı yiyemez, iddiasına girerim.

Üsküdar’da balıkçı teknesinde balık ekmek yedim, ama bana göre asıl sokak ruhu Eminönü’nde kavanozdan limonata içip dilim pizza yiyende. Üstelik pizzacı İtalyan falan da değil, bildiğin Selanik göçmeni İrfan abi. 30 liraya hem karın doyuruyorsun hem de yanında bedava gölge. 2024 yazıydı, gölgeye para kesmediler, şaşırdım.

Bir de üstüne midye tava. Bakırköy meydanda akşam 6 gibi, yanına bol sarımsaklı sos, çeyrek ekmeğe diziyorlar. O yağlı kağıdın kokusu eve kadar siniyor, annem hâlâ “yine dışarıda mı yedin?” diye tutturuyor. Babam da “bir gün o midyeden zehirleniriz” diye söylenir, ama sonra kendi de iki tane mideye indirir. İstanbul’da sokakta ne yersen, yanında bir hikaye de yiyorsun zaten, başka şehirde yok bu.

Benim annemden kaptığım en büyük ders, “yemek çöpe gitmez” kanunu oldu. 2010’da, Kadıköy’deki evimizde buzdolabında üç günlük karnıyarığı görünce “bu artık iyi değildir” dedim. Annem beni öyle bir bakışla süzdü ki, sanki Roma İmparatorluğu’ndan kalma bir anıtı tahrip etmişim gibi. Isıttı, limon sıktı, yoğurt koyup önüme koydu. Sadece yemekle ilgili değil, hayatın her alanında “atmayacaksın, değerlendir” prensibiyle büyüdüm. Şimdi markette “indirimli” diye aldığım sebzelerle çorba yaparken, içimde hafif bir annem sesiyle yaşıyorum.

Ev sahibi kiracı ilişkisi dediğin, Türkiye’de başlı başına reality show. Benim ilk kiralık evim, 2013’te Kadıköy’deydi. Sobalı ev, ev sahibi yaşlı bir çift. Her ay kira günü, kadın elinde not defteriyle kapıyı çalıyor, “Bugün 750 lira mıydı?” diye soruyor. Deftere de benim evde yaptığım tamiratları yazıyor, “Bak bu musluğu değiştirdiğin için 40 lira eksik alacaksın ama onun da kaydını tuttum, seneye görüşürüz.” Oturup karşılıklı kira pazarlığı yapıyoruz, sanki evde borsa açıldı. O zaman evde tek lüksüm gömme dolap, onun da kapağını yanlış kapatınca tıkırtı olur, yaşlı amca hemen yukarıdan sopayla vuruyor, “O dolabın kapağını sessiz aç” diye bağırıyor. Evin içinde hareket etmeye korkuyorum, sanki Airbnb’de değil, Survivor’da kalıyorum.

2018’de Beşiktaş’a taşındım, bu sefer daha genç bir ev sahibi. Adam WhatsApp’tan sabah akşam mesaj atıyor. “Kombiyi bu kadar açarsan fatura bana fazla geliyor.” Dairede iki yıl yaşadım, bir gün ansızın aradı, “Ben taşınacağım, 20 gün içinde çıkarsan iyi olur” diyor. Kira kontratı? O, sadece duvarda asılı süs. Hakkını aradığında “Amaan, mahkemeye ver de göreyim” tavrı. Avukat tanıdığım yok, televizyonlarda anlatıldığı kadar havalı bir hayat yok.

Bir keresinde, 2020 yazı, evde küçük bir tamirat yapmam gerekti. Lavabo damlatıyor. Ustayı aradım, geldi baktı, iş bitecek. Ev sahibi kadın tamir sırasında görüntülü arıyor. Ustanın malzeme çantasını görüyor, “Fayans mı kırıyorsunuz, duvara zarar gelir mi?” diye panik. Evin içine inovasyon gelince herkes Elon Musk oluyor, ama kira artınca müteahhit. “2021’de TEFE TÜFE diye bir şey çıktı, senin kira %55 artacak” dedi. Bildiğin borsa ekranı gibi, her yıl yeni bir hesap makinesiyle geliyorlar.

Ev bakarken de absürtlük bitmiyor. 2022’de Maltepe’de bir daireye bakmaya gittim. Ev sahibi, “Siz çalışan mısınız, yoksa evde çok mu kalırsınız?” diyor. Nedenini sorunca, “Çünkü fazla yaşarsanız kombi faturası artar, ben eski kiracıyı bu yüzden gönderdim” cevabını aldım. Sadece gece gelip uyuyacak kadar ev istiyorlar. Kira için değil, dekor için kiralıyor sanki.

Evden çıkarken depozitomun üstüne yattıkları ayrı bir hikaye. 2015’te bir evden ayrılırken, ev sahibi “Evde 2 yıl oturdun, buzdolabının ömrü azaldı, şofben eskiyor” deyip depozitodan 300 lira kesti. Elinde hesap makinesiyle değil, NASA mühendisliğiyle çalışıyorlar, o kadar yaratıcılar.

İstanbul'un sokak lezzetleri deyince insanlar balık ekmekle başlıyor ama ben başka bir şeyden bahsedeyim. Kumkapı'da bir tezgâhta çalışan adam var, adı Hasan, her sabah saat 6'da tatlı mısır pişiriyor. Mısırın üzerine tereyağ, tuz, sumak karışımı sürüyor. 15 lira. Bir sene önce bir sabah gittim, elinde yanıyordu ama sırada bekledi, ıslanmış havluyla sarıp verdi. O mısırı yedikten sonra dışarıdan satın aldığı mısırlar şekersiz gelmeye başladı bana.

Taksim'de gece yarısı civarında bir esnaf döneri düşündüğünde, ben Galata'daki eski mısır unlu kek tezgâhını düşünüyorum. Çok sade bir şey, öğlenleri pide gibi şekilde kesiyorlar, fırında saatlerce bekleyip kuruyan un kokusu çıkıyor. Bir dilim 12 lira, öyle ısıl ısıl veriyordu ki dişim ağrıyordu ama yine de ısırdığım parçada badem ve tarih tadı vardı. Tezgâh kapandı, 2023'ün yazında son kez gittim.

Fatih'te bir sokakta midye dolmacı teyzeler var, sabah erken açıyorlar. Midyenin içine pirinç, çosnak, dereotu koyuyor, soğuk servis ediyorlar. 8 tane 25 lira. Çoğu insan turist, ben de hep turist gibi durup sıraya giriyorum. Yan tarafta ayakkabı boyacısı, karşıda cep telefonu tamircisi, ama tezgâh orada kalmış 15 yıldır. Midyeyi ısıtmayı hiç denemedi, soğuk kalitesi öyle yüksek ki sıcak vermeyi düşünmemiş herhalde.

Mesajlaşmada yanlış anlaşılmanın verdiği stres, başka hiçbir iletişim yöntemiyle yoktur. Telefonda konuş, sesini duyarlar, devam etsin. Yüz yüze otur, gözlerini görürler, bitti. Ama WhatsApp'ta bir cümle yaz, o cümle üç gün boyunca karşı tarafın kafasında başka şeyler anlamına geliyor.

Geçen ay bir resepsiyon önerisi için Instagram DM'de bir restoran sahibine yazdım: "Fiyatlandırma nasıl?" Nokta. Sadece nokta. Üç saat sonra gelen mesajında "Bize karşı bir problem mi var?" yazıyordu. Benim kafada hiç sorun yoktu, merak ediyordum. Ama o nokta, o nokta bir şeyler demişti. Hemen yumuşak bir mesaj attım, "Çok merak ettim, harika olmuş duyduğum" falan. Kurtarıldı. Ama o üç saat boyunca o adam beni soğuk bulmuş, ben de onu aşırı duyarlı bulmuş oturdum.

Türkçe'de bir de ton meselesi var. Bir cümle yazabilir, beş farklı şekilde okunabilir. "Tamam" yazınca Ankara'da biri "anladım abi", İstanbul'da biri "ne anladın sen" der. Aynı kelime, zıt anlamlar. Bir de zamanlaması ekleyin: akşam 11'de cevap veriyor musunuz, sabah 8'de, yoksa iki saat sonra mı? Mesajı atıp beklemek, insanı delirtir. Bekledikçe o mesaja yüklü anlam katıyor insan.

En kötüsü ise yanlış anlaşıldıktan sonra açıklamaya çalışmaktır. Açıklamak, yanlış anlaşılmayı ikiye katlar. "Hayır yani ben şunu demek istemedim" dediğin an, karşı taraf "evet, ben de öyle anlamıştım" der. Sözleşme imzalanmış gibi. Mesajlaşma, bir kere çıktığında geri alınamayan bir şeydir. Silsen de o bildirim sesi çıkmıştır zaten.

2021’in başı, pandemi bahanesiyle herkes spora sarıyor diye ben de koşuya başladım. Yani, Instagram’a story atmadan spor yapılmıyor tabii. Bebek sahil, sabah yedi, elimde kahve, ayakta Nike ayakkabı ama nefesim altı dakikada tıkandı. Hayatım değişti mi? Sadece dolabım spor kıyafetiyle doldu, ekmek arası döneri spordan sonra yedim diye kendimi biraz daha fit hissettim. Spor alışkanlığı dediğin benim için kasada “protein bar alayım mı acaba?” diye düşünmekle sınırlı kaldı. Yine de toplum baskısı olmasa kimse koşmazdı diye düşünüyorum.