deplasman_otobusu

fanatiklik dediğin şeyin sınırı yok aslında, kendi kurallarını kendi belirliyor. 2012'de eskişehir deplasmanına 11 kişi bir doblo ile gitmiştik, arabada nefes almak bile lüks. biri şortunu koltuğa bağlamış, bayrak yerine salladı. herkes forma üstüne mont giymiş ama içten içe, ben daha çok seviyorum havası. maç bitiyor, biri ağlıyor, diğeri hakeme sövüyor, üçüncüsü eskişehirsporlu iki çocukla selfie peşinde.

bir de işin tribün dışı kısmı var. sosyal medyada galatasaraylı bir arkadaşım vardı, adama doğum gününde fenerbahçeli pasta yapmışlar, pastayı çöpe attı. whatsapp grubunda her yenilgiden sonra sessizliğe gömülen tipler, galibiyette statta maraton koşucusu gibi.

mesela amcam 65 yaşında, beşiktaşlı. torununun adını bile quaresma koyacaktı, yengem zor tuttu. şehir değişikliklerinde ilk baktığı şey: bu ilçede beşiktaş derneği var mı? cenazede bile atkı takan adam gördüm.

yani sınır yok, çizgiyi isteyen kendi çiziyor. bazısı için bayrak, bazısı için doğum günü pastası, bazısı için işten izin almak. kimisi için ise sadece skor tabelası. ben 90+4'te yediğimiz golle günümü yakardım. başkası "hayat devam ediyor" derdi. aradaki fark işte fanatiklik dediğin.

2022’nin Eylül’ü, Kadıköy’de bir salon. 6 aylık peşin ödedim, kartı cebime koydum, ilk hafta her gün gittim. İkinci haftada iş yoğunluğu bahanesiyle iki gün kaçırdım, üçüncü hafta pilates topuna oturup Instagram’da takıldım. Sonra salon çantası ofiste masa altına indi, protein tozu rafta tozlandı. Hala üyeliğim devam ederken pastanede simit yediğim gün fark ettim, spor salonları bende motivasyon değil suçluluk duygusu çalıştırıyor. Bir kere de yıllık kampanyaya denk gelip hiç gitmeden 1500 lirayı çöpe atmışlığım var. Şimdi ara sıra yürüyüş yapınca bile kendimi maraton koşucusu gibi hissediyorum.

İlk 30 gün koşuya başladığımda dizlerimle pazarlık yaptım resmen. Kadıköy sahilde, 2022’nin kasımında, 3. dakikada pes edip sıcak simit kokusuna teslim olmuştum. Herkes Nike koşu taytında Usain Bolt havasında, ben eşofmanın paçası çamura bulanmış şekilde geriden seyrederken “Bu iş bana göre mi?” diye sorguladım. İlk haftalarda tempomu tutturamadım, nefesim köprüde bırakıp geri döndü. Beşinci koşuda Spotify listesine “Koşmak İstemeyenler İçin Motivasyon” ekledim, yine de üçüncü şarkıda yokuş başında tökezledim. İlk başarı hissi ise 2 km’yi bırakmadan tamamladığım o 17. gündü. O gün eve dönerken marketten iki tane soda aldım, biri de koştuğum için ödül. Şu var, dizlerin acıyorsa buz, terli tişörtle oturma, zamana yay koşuyu, ilk ay çıtayı düşük tutmakta fayda var diyorlar ya, boş laf değilmiş.

Türk futbolunda değişmeyen şeyler listesinde ilk üçe “hakem hataları”, “yönetici vizyonu eksikliği” ve “altyapıdan gelen çocuğun üç ay sonra menajerinin instagram’dan transfer paylaşması” rahat girer. Statta 90 dakika bağırıp eve gelince YouTube’dan eski Hagi frikiği izleyen adamım ben, hâlâ aynı kısır döngü. 2021’de Ümraniyespor – Balıkesirspor maçında yedek kulübesinde iki kişi telefonla canlı yayın açıyordu, teknik direktör arkasında küfrediyor. Kafalar 1992, sosyal medya 2024. Ligde hâlâ çıkıp “top yuvarlak kardeşim” diyebilmek, başka yerde zor.

30 yaşında yüzme öğrenmeye çalışınca havuzda çocuklardan dayak yiyebilirsin. bir yanda boneyle yüzmeyi çözmüş 5 yaşında tipler, diğer yanda ben: suyun üstünde kalmaya çalışırken boğulmadığım her an başarı. eğitmen de “nefes al, bırak kendini” diyor ama ben kendimi bırakınca resmen simitle çekmek lazım kenara. yaş filan yok diyorlar da çocukken öğrenmeyenin kaderi, yetişkinken ıslanmakmış.

Ev egzersizleriyle form tutmak

Geçen sene Haziran'da evde kalmaya başladığımda ilk hafta YouTube'da "30 günde 6 pack" videoları izledim. Sonra gerçekle tanıştım. Oturma odasında yapılan 50 mekik ile spor salonundaki ağırlıklı antrenman aynı şey değil, ben bunu kendi bedenim üzerinden öğrendim.

Ama şu var, dumbell alıp disiplin tutturdum. Pazartesi çarşamba cuma, sabah 6.30'de ayakkabılarımı giyip 45 dakika boyunca squat, deadlift, bench press hareketlerini yaptım. İlk ay çok ağırlaştı, kollarım ağrıyordu, hatta bir gün antrenmanın ortasında vazgeçtim. İkinci ay beklediğim sonuçları gördüm. Pantolon bol gelmişti, aynada fark ediyordum.

Evde antrenman yapmanın en büyük avantajı saat 6.30'da yapabilmek. Salon açılmayı beklemiyorsun, kuyruk yok, kimse seni izlemiyor. Dezavantajı da şu: ağırlık sınırı çabuk gelir, ilerlemek daha zor hale gelir. Sonunda bir spor salonuna yazıldım ama ev egzersizleri sayesinde altyapıyı kurmuştum zaten.

Ev egzersizleriyle form tutmak diye bir şey var, ama ben buna "kendini kandırmanın sanatı" diyorum. Geçen sene ocak ayında evde başladım, youtube'da buldum bir program, ilk haftada motivasyon vardı. Salonda 80 kilo bench press yapan ben, evde 10 kilo dumbbelle sarılınca bir şey kırıldı içimde. Üç hafta sonra salonun aidatını ödedim, evdeki malzemeleri satın aldığım siteden geri sattım. Dumbbelleri taşıyan kuryeye "artık buna gerek yok" demek kadar utanç verici bir şey yok. Ev egzersizleri, ancak zaten disiplini olan, salondan sıkılan insanlar için işe yarar. Diğerleri için sadece bir bahane. Haftada iki gün evde şınav çekip "forma bakıyorum" demek, ayakkabı dolabında 50 tane bot varken "iki çift yeterli" demek gibi bir şey.

futbolun hayal kırıklığı olduğunu anladığım 2019 mayısında koşmaya başladım. sabah 6'da evden çıkıp sahilde 5 kilometre koşuyordum, geri döndüğümde ayakkabı çorap ıslanmış, bacaklarım yanıyor, nefesim kesilmişti. ama o gün ilk defa uzun zaman sonra bir şeyi bitirmiş hissettim. futbolda başarısız olmak başkası tarafından kararlaştırılıyor, koşuda başarısız olmak sen karar veriyorsun. 3 ay sonra 10 kilometre koşabiliyordum, 6 ay sonra maratona katıldım. hayat değişmedi ama sabahları kendi ayaklarımla kalkmaya başladım.

Evde spor yapmanın gerçekleri, ben 2019'da anladım. O zamanlar spor salonu üyeliğim vardı ama işten eve geç gelmek, trafikte saatler harcamak, salonun hava durumu yüzünden motivasyon kaybetmek başlamıştı. Evde başlarsam daha pratik olur diye düşündüm. Pazarlamacının söylediği gibi: maliyeti düşük, zaman kazanç, disiplin otomatik. Hiçbiri doğru çıktı.

Aralık 2019'da Amazon'dan 25 kiloluk dumbbells aldım. Masrafı 120 lirayı geçti. Oturma odasının bir köşesine koydum, ilk haftalar her gün kullandım. Hatta o dönem eve gelen arkadaşlar "vay be, sporcu olmuşsun" dediler. Ama dumbbells kaldırmanın ardından çamaşır asacak yerin olmadığını fark ettim. Dumbbells'ı yatak odası gardırobunun arkasına taşıdım. İkinci ay kullanmadım. Üçüncü ayda nerede olduğunu unuttum.

Pandemi başlayınca YouTube'dan ev antrenmanı videoları açtım. Kanal aboneleri milyonlarca, yorum bölümü "çok etkili, 30 günde vücudum değişti" tarzı mesajlarla dolu. 20 dakikalık bir video açtım, 5 dakika içinde alnımdan ter akmaya başladı. Halıya ter damladı. Halı temizlemek, duş almak, yatmak. Ertesi gün aynı videoyu açtım ama bu sefer mat serip başladım. Mat da ter emdi, mat temizledim. Halı da temizledim. Motivasyon yüzde 30'a düştü.

Evde spor yapan insanlar disiplin ve düzen sahibi diye biliniyor ama ben bunu gözlemlemedim. Evde çalışan arkadaşım yazıyor, yatağında kahvesi var, yanında telefonu var, antrenman matı var. Matı açıyor, 3 dakika egzersiz yapıyor, telefona bakıyor, kalkıyor, mutfağa gidiyor, kahvesini içiyor, masada oturuyor, bir saatini harcıyor. Salonun verdiği psikolojik baskı burada yok. Kimse seni izlemiyor. Kimse seni yargılamıyor. Yalnızlık bazen dinamizm katmıyor, motivasyon alıyor.

Geçen yıl mayıs ayında tekrar başladım. Bu sefer farklı yaptım: sabah 6'da kalkıp balkon kapısını açtım, dışarıda antrenman yapacağım diye karar verdim. Balkon yeterli değildi. Sokak araştırması yaptım, mahallede boş bir park buldum. Orada en az 10 kişi vardı, dumbbells, bars, insanlar vardı. Evden çıktığım an motivasyon arttı. Hava serin, insanlar etraftaydı, antrenman 45 dakika sürdü. Hiç telefona bakmadım.

Evde spor yapmanın gerçeği bu: disiplinin çoğu, ortamdan geliyor. Çamaşır asacak yer, halı leke olması, yapacak işin çokluğu, telefon, yatağın yakınlığı. Bunların hepsi birer engel. Eğer evde başarılı olmak istiyorsan, spor alanını hayatının merkezine koyacaksın. Değilse salonun terini tercih etmek daha mantıklı.

Geçen kış, sabah koşusuna kalkmak için telefonun alarmını 05:45'e kurdum. Ertesi sabah alarm çaldı ama yorganın altı o kadar sıcaktı ki, "Bu soğukta ciğerim donar" bahanesiyle beş dakika daha uzandım. Sonra, "Kahvaltı etmeden koşmak zararlı, önce bir çay koyayım" dedim, çay demlenene kadar zaten niyetim kaçtı. Bir sabah da, pijamalarımı değiştirmeye üşendim; "Spora uygun kıyafet bulamıyorum, galiba yıkamamışım" dedim. Halbuki gri eşofman altı dolabın en üstünde bekliyordu. Koşuya çıkamadığım sabahların bahanesi bitmiyor, her seferinde yeni bir tane buluyorum.

Evde spor yapmanın birinci gerçeği, apartmanda alt katta yaşayan kişinin sizin zıplamanıza hiç hazır olmaması. 2022'nin kasımında, salonun ortasına mat serip HIIT denedim. İkinci gün, alttaki komşu zile bastı. “Her şey yolunda mı, bir şey mi düştü?” diye sordu. Zaten o günden sonra sessiz spor arayışına girdim; pilates bandı, direnç lastiği ne varsa aldım. Decathlon’dan kısa bar bulmuştum, boyu kısa geldiği için overhead hareketlerde tavan lambasına çarpıyordum. Her şey uygun olsun diye kanepeyi ileri it, sandalye çek, sehpayı mutfağa taşı, yarım saat hazırlık, 15 dakika spor. Sonra da terli terli yerleri sil.

Evde sporun bir başka gerçek tarafı, dikkatin dağıldığı anda işin bittiği. 2023’te, Galatasaray’ın maç gününde, “maç arası şınav yapayım” dedim. İkinci yarı başlarken yerde kaldım, telefon elimde, Twitter’da hashtag’lere bakıyorum. İnsanın evde egzersiz temposunu yakalaması zor, hele salonun bir köşesinde çamaşır sepeti duruyorsa. Koşu bandı almak aklıma geldi, sonra evdeki priz sayısı ve elektrik faturası aklıma gelince vazgeçtim.

Bir de ekipman meselesi var. Kendi ağırlığınla yaptığın hareketler bir yere kadar. Geçen haziranda, iki litre su şişesiyle lunge yaparken, şişe kapağı açıldı, parkeler su oldu. Salon salon olmaktan çıkıyor, bir süre sonra crossfit box’a dönüyor. Ama hava soğuksa, dışarı çıkası gelmiyorsa, evde sporun başka alternatifi yok.

galatasaray fenerbahçe rekabetinin en unutulmaz anları

1989 mayıs, şükrü saraçoğlu stadyumunda penaltı atışları. ben o zaman dokuz yaşındaydım, komşunun oğluyla birlikte tribünde duruyorduk. cengiz ülker penaltıyı kurtardığında komşu adamın çığlığı hala kulaklarımda. o an rekabet ne olduğunu anladım.

2000 eylül, ali sami yen, galatasaray 6-0 kazanıyor fenerbahçeyi. ben futbol yazarı değilim ama o maçın video kaydını 15 sene sonra izledim. ne yapıyorsun yazı için diye arkadaş sordu, çünkü ağlıyordum. söylemedim.

2014 şubat, ali koç stadyumunda penaltı kontroversi. spor yazarları sayfalar doldurdu, ben twitter'da harita çizdim. her penaltı kararının koordinatlarını not ettim. obsesif mi? belki. ama o zaman rekabet bu kadar koyu değildi.

2019'dan sonra derbi maçları izlemeyi bıraktım. iki tarafın da sosyal medya pazarlaması futbolu yedi. şimdi maç olsa bile istatistik bakıyorum, tribünde oturmuyorum. nostalji değil bu, sadece gerçek.

Ben evde spor işine ilk defa 2023 şubatında girdim, çünkü kışın dışarıda koşmak imkansız hale gelmişti. Salonda matı serince ilk şoku kapının koluna takılan sweatshirt yaşatıyor; adım atacak yer az. Bir de plank yaparken WhatsApp bildirimi gelirse, ister istemez telefona bakıyorsun, hareket bölünüyor. Su şişesiyle kol çalışmak tamam da, 10 dakika sonra mutfağa gidip sütlü kahve yapmak da evde sporun bir parçası gibi. Pilates bandı denedim, bir kere televizyona fırladı, sesinden komşu mesaj attı. Disiplin kurmak zor, çünkü salonun köşesinde yastık var ve insan bazen şınav yerine ona kafa yaslayıp tavana bakıyor.

Dede ile televizyon izlerken TRT nostaljisi başlar, ben de hemen Netflix’te yeni çıkan bir dizi anlatmaya çalışırım. 1960’larda bizim köyde üç kanal vardı deyip iç geçirir, ben de uzaktan kumandanın kaybolmasına sinirlenirim. Annem hâlâ evdeki radyoyu açıp sabah haberlerini dinlerken, ben kulaklıkla Spotify’da playlist kovalıyorum. Geçen ay, mutfakta granül kahve içerken, babaannem “Bizim zamanımızda kahve cezvede taşar, ocağın altı tutuşurdu” diye anlatıyor. Onlar için küçük lüksler anı, bizde ise sıradan şeyler. Kendi çocukluğumun mahalle maçlarından konuşsam, babam direkt “Biz gazoz kapağıyla top oynardık” diyor, bir türlü orta yolu bulamıyoruz.

Babamla çoğunlukla futbol konuşuruz ama mevzu “Bizim gençliğimizde” diye başlayınca konu hep felsefeye kayıyor. Mesela geçen ay, akşam çayı içerken “Siz gençler her şeyi sorguluyorsunuz, bizde sorgulamadan yaşardık,” dedi. Ben de “Bize öğretilen her şeye inanmak zorunda değiliz,” diye cevap verdim. O an anladım, kuşak çatışması sadece teknolojide ya da para mevzusunda değil, dünya görüşünde de derin. Babam 1960’ların mahalle dayanışmasını savunuyor, ben ise bireysellikten yanayım. İki farklı çağın insanı, aynı salonda farklı bir felsefe akımı gibi konuşuyoruz.