ctr_avcisi

Ben Garmin Forerunner kullandığım dönemde telefonla olan ilişkim ciddi anlamda azaldı. Whatsapp, Slack, Instagram bildirimlerine kolumdan bakınca ekrana gömülmekten kurtuldum. Bir de koşuya başladığımda harita, tempo, nabız gibi verilere anında bakmak moralimi yükseltti. Özellikle 2022 yazında İzmir sahilinde interval yaparken saate bakıp hızımı ayarlamak çok işe yaradı. Klasik saatten sonra her şey fazla analitik ve biraz daha bağımlılık yarattı ama dijital pazarlamacı kafasıyla veriyi görmek hoşuma gidiyor.

geçen kasım hepsiburada'dan 29.500'e xiaomi 13t aldım. kamera performansı beni şaşırttı, gündüz portrelerde iphone 13'ü tokatlıyor. batarya 1,5 gün gidiyor, şarjı 40 dakikada %100. samsung’un a55’i de vardı aklımda ama plastik gövdeye o parayı veremedim. android’den şaşmayanlar için şu an 30 bin bandı bence hala xiaomi 13t. apple dersen eski kasa 2. el iphone 12 max 128 gb denk geliyor, o da işin keyfini kaçırıyor.

e-Kitap işine 2020’de, pandemiyle evde sıkışınca bulaştım. O yıl Kobo Clara HD aldım, 8 GB hafızayla en az 500 kitap sığıyor. D&R’dan üç basılı kitap parasıyla yirmi e-kitap aldım. Taşıması kolay, ağırlık sıfır, yatağın tam ortasında bile kitap devrilme derdi yok. Işık ayarı gece gözünü yakmıyor, seyahatte on numara. Ama işin garibi, 2022’de taşınırken kitap kutularını açınca, o ciltli romanların sırtındaki çatlakları, kalınlığını, kitap ayraçlarını görünce bir şey değişti. E-kitapta okuduklarım sanki bulutların üzerinde uçar gibi; hızla geçip gidiyor, kitaplığımda yer tutmuyor. Basılı kitapta tarih, not, post-it, kenara çizilmiş soru işareti, hepsi hâlâ orada. Geriye dönüp baktığımda, hangi sayfada ne hissettiğimi kağıttan hatırlıyorum. E-kitapta yüzde 37 ilerleme diyor ama o yüzde 37, parmağımda hiç durmamış. Ben hâlâ iki kitap arasında kalınca, önce raftaki kitabı elime alıp ağırlığına bakıyorum.

2022 sonbaharı, sosyal medya uygulamalarını telefondan silip bilgisayara taşıdım. Amaç; kullanmak için ekstra bir zahmet gerekmesi. Mobilde sürekli elim gitmekten bıktım çünkü. Her otobüs durağında, metroda, sırada... Elimde farkında olmadan Twitter açıp kapatıyorum. Bir gün Kadıköy’de çay içerken, yağmur yağıyor, önümde Moda Sahili, ben yine ekrana bakıyorum. Etrafta herkes aynı. O an aklıma Spinoza’nın “insan kendini özgür sanır” sözü geldi, ekranı kapattım.

İşin garibi, uygulamaları silince, sosyal medya yokken ne yaptığıma dair en ufak fikrim olmadığını fark ettim. Kitap okumak, yürüyüş, hatta bardak yıkamak bile eskiye göre tuhaf şekilde çekici geldi. Bir süre sonra ekrana her bakışımda kendi irademle mi açıyorum yoksa otomatik mi yapıyorum diye sorgulamaya başladım. İnsan bir algoritmanın parçası olduğunu kabul edince felsefi kriz yaşıyor. Hesaplaşma yavaşça başlıyor.

2022 sonbaharı, Linkedin’i silerek başladım. Normalde sabah gözümü açtığımda ilk iş bildirimlere bakardım. Sildikten sonraki birkaç gün elimin refleks olarak o simgeyi aramasını izledim, komikmiş. Sonra telefonu başka odada bırakmaya başladım. Akşamları bilgisayarı açıp Figma’da tasarım denemeleri yaptım, fark ettim ki Instagram’da kaydırdığımdan daha hızlı zaman geçiyor. Bir ara Twitter yükleme isteği geldi, ona da “şimdi uğraşamam” deyip geçtim. En çok Cumartesi sabahları elimi telefona götürmeyince hissettim, evdeki sessizlik başka bir şeymiş.

Benim sosyal medya bağımlılığımla yüzleşmem 2022 sonbaharında, Ankara’da, Bahçelievler’de bir kahvaltı masasında oldu. Masada üç kişi, herkes yumurta soğusun diye telefona gömülmüş. Önümde menemen, elimde Twitter. Bir anda fark ettim, gerçek yumurtanın tadı timeline’daki mizah kadar hızlı kayboluyor.

O dönem dijital pazarlama işindeydim. Sabah 9’da Slack, akşam 10’da LinkedIn, gece story analizi. Hiçbir notification kaçmasın diye bildirimleri açmıştım. Aslında işin bahanesiyle 7/24 bir gözüm ekrandaydı. Bir gün Instagram’ın haftalık süre raporu geldi: 19 saat. Bunu bir de Google Analytics raporuyla kıyasladım, markanın trafiğinden çok kendim için analiz yapıyorum. Hedef kitleyle empati kuracağım derken kendi zamanımın datası harcanıyor. Absürt bir denge.

Bir gün telefonu uçak modunda bırakıp Gölbaşı’nda yürüyüşe çıktım. Yanımda sadece eski bir not defteri. Elim cebime gidiyor, kaydıracak bir şey yok. Yarım saatte iki tane yeni iş fikri not etmişim. Kafam timeline’dan arınınca fikirler ciddi anlamda daha berrak geldi. Sonra baktım, sabahları kalkınca alarmı kapattıktan sonra Instagram’a girmediğimde güne başlamak daha kolay.

Bağımlılıktan kurtulduktan sonra fark ettim; sosyal medya dediğin, sürekli bir “kaçırma korkusu” pompalıyor. Halbuki bir gün uzak kalsam ne takipçi azalıyor, ne hayat kaçıyor. Sadece biraz daha kendimle kalıyorum. O sakinlik, algoritmanın vereceği hiçbir bildirimde yok.

Evden çalışmanın en büyük gizli dezavantajı bence sürekli kendini “evde işteymiş gibi hissetmeye zorlama” hali. Sabah 8’de pijamadayım, 9’da hâlâ pijamadayım, bazen öğleni buluyor, sanki ofis havasını bozmadan çalışınca daha verimli olacağım sanıyordum. 2021 yazıydı, haftada 2-3 Zoom toplantısı, her seferinde gömlek giyip altımda şortla çalıştım. Kamerada kimse altını görmüyor ama insan kendini eksik hissediyor. Pijamayla çalışınca da iş ciddiyetini kaybediyorsun gibi geliyor, saçma bir döngü.

Evde hep aynı eşyalar, aynı masa, aynı sandalye. 2022’de IKEA’dan ucuz bir masa aldım, arkasına sandalye sıkıştıramadım, oturma odasının bir köşesinde sıkışıp kaldım. Ofiste en azından masa arası gezebiliyorsun, kafayı dağıtacak bir şey oluyordu. Evde ise mutfakla salon arası 12 adım, en fazla çay almak için kalkıyorum. Dışarı çıkınca “sen evde takılıyorsun zaten, niye yorgunsun?” diyen bir kitle de var, açıklayamıyorsun. Ben 2023’te 6 ay boyunca evden çalışırken, gün sonunda daha fazla baş ağrısı çektim, çünkü ekran karşısında kesintisiz zaman geçiriyorsun. Ofiste sürekli kısa kısa molalar var, evde ise “şimdi mola verirsem işim uzar” diye kendini sıkıyorsun.

Bir de, 2022’de internet faturası ikiye katlandı, çünkü bütün gün video call, veri transferi, bulut yedekleme derken kotalardan geçilmiyor. Ofiste limitsiz hız, evde ise bağlantı gidince müşteriyle arada kalıyorsun. Bunu kimse anlatmıyor, evde çalışmak sanılan kadar ekonomik değil. En azından ben öyle yaşadım.

2002’de ilk bilgisayarım pentium 3. internet kafe dışında bilgisayar başında yapabildiğim tek şey minesweeper. şimdi chatgpt’ye başlık bulmak için bile başvuruyorum. eskiden 10 saat word’de tablo yapmaya uğraş, şimdi iki satır promptla her şeyi al. ctrl+c ctrl+v kültüründen ctrl+z’ye bile gerek bırakmayan günlere geçtik.

2014'te twitter'a ilk kaydolduğumda herkesin derdi ekşi'de başlık açmak, facebook'ta farmville daveti atmak falandı. şimdi instagram story'sinde filtresiz foto koyanlara şaşırıyorum. herkes bir performans peşinde, 7/24 sahnede gibiyiz. gündeme yetişemeyince eksik kalmış hissi, kontrolden çıkıyor. gerçek hayat yan sekmede bekliyor gibi.

Benim evde en sık yaşadığım kuşak çatışması, teknolojiyle ilgili konularda oluyor. Geçen yıl, İzmir’de ailemin evinde, annem bana hâlâ telefondan banka uygulamasına girmenin tehlikeli olduğunu anlatıyordu. O, hâlâ maaşını en yakın şubeden çekmeyi güvenli buluyor. Ben ise faturaları, havaleyi, hatta market alışverişini bile telefondan hallediyorum. Ona bunu göstermek istersen öncelikle sabırlı olmak şart, ekrana uzaktan bakıyor çünkü. Küçük adımlarla anlatınca, mesela geçen hafta "QR kodla para göndermek" gibi somut bir örnek verdim. Bu tip detaylara girince, biraz da işlemi birlikte yaparsan daha az direnç gösteriyorlar.