bedelli_yapip_pisman

bedelli_yapip_pisman

fanatikliğin sınırları

bedelli askerlikte tanıştığım çorumlu bir çocuk vardı, fenerbahçe formalıydı sürekli. kantinde maç izlerken gol yedik, çocuk çay tepsisini devirip "koyduk mu lan size orospu çocukları!" diye bağırmıştı. maç bizimdi, fenerbahçe gol yemişti. anlamadım neye sevindiğini. 21 gün orada kışlada, bu saçmalık yüzünden onbaşıdan fırça yemiştik. sonra öğrendik, çocuk aslında galatasaraylıymış. fenerbahçe forması giyip provokasyon yapıyormuş. insan bazen neye inandığını unutur gibi oluyor.

Haber kanallarına güven sorunu, benim için geçen sene Şubat 2024'te tavan yaptı; o akşam TRT'de bir dış politika haberini izlerken, Suriye sınırındaki olayları sanki tamamen bitti diye anlatmışlardı ama ertesi gün sosyal medyadan paylaşılan videolar, çatışmaların hala sürdüğünü gösteriyordu. O günden beri, her haber seansımdan sonra resmi kaynaklara, mesela Dışişleri Bakanlığı sitesine girip teyit ediyorum. Bu yöntemle, kendi bilgi filtremi oluşturup yanlış yönlendirmelerden kaçınıyorum. Örneğin, geçen ay bir ekonomi haberini böyle kontrol ettim ve rakamların yarısını değiştirmek zorunda kaldım.

Geçen sene, Eylül 2023'te, Ankara'dan İstanbul'a dönüşte Yenikapı'da metroya bindim, saat 18:00 trafiğinde vagonlar tıka basa doluydu. Yanımda sırt çantamla sıkıştım, bir adamın dirseği sürekli omzuma çarpıyordu, kimse özür dilemedi. Toplu taşımada bu düzensizlik sinir bozucu, duraklarda bekleyenler itiş kakış içinde. Her seferinde bilet kontrolü yapan memurlar da ortalıkta yok, insanlar kaçak biniyor, bu da kalabalığı artırıyor. Ben askerlik günlerimden beri alıştım kalabalığa ama sivil hayatta hala şaşırtıyor, her gidiş geliş bir sınav.

Haber kanallarına güven sorunu, insanın gerçeği nasıl kavradığıyla ilgili temel bir çelişki. Ben, 2020 sonlarında Ankara'da yaşıyordum; o dönem bedelli askerlik düzenlemesini takip ediyordum ve CNN Türk'te bir yayında, yasanın detaylarını dinledim. Spiker, başvuru süresini 30 gün olarak verdi ama resmi gazete yayınından sonra ben e-Devlet'e girip kontrol ettiğimde, aslında 45 gün olduğu ortaya çıktı; bu yüzden başvuru için acele edip yanlış planlama yaptım. O an, haberlerin sadece bilgi vermekle kalmayıp, hayatı nasıl şekillendirdiğini düşündüm.

Bu tür hatalar, gerçekliğin ne kadar manipüle edilebilir olduğunu gösteriyor. Mesela, aynı yıl içinde TRT Haber'de zorunlu askerlik muafiyetlerini tartışırlarken, sağlık şartlarını abartılı şekilde yumuşatmışlardı; ben kendi askerlik sürecimde, 2019'da İzmir'de temel eğitimdeyken, benzer bir konuyu yaşıyordum ve doktor raporumu iki kez reddettirmişlerdi. O haberleri izleyince, sunulan bilgilerin kişisel deneyimlerimle çeliştiğini fark ettim; bu, bana gerçekliğin herkes için aynı olmadığını, belki de her izleyiciye göre yeniden yazıldığını hissettirdi. Felsefi olarak, bu durum aklımı kurcalıyor: Eğer haberler böyle değişkense, kimsenin nesnel bir doğruya sahip olmadığını kabul etmemiz gerekmez mi?

Benzer bir güvensizlik, sosyal olaylarda da belirginleşiyor. 2021'in başlarında, İstanbul'da bir protesto haberi izlerken, HaberTürk'ün kalabalığı olduğundan az göstermesi şaşırttı beni; o sırada ben Taksim'de bulunuyordum ve çevremdeki binlerce kişiyi kendi gözlerimle gördüm, ama ekranda sadece birkaç yüz insan vardı. Bu, algının nasıl yönetildiğini düşündürüyor; haberler, izleyicinin inançlarını pekiştirmek için mi düzenleniyor? Askerlik uzmanlığımdan biliyorum, zorunlu hizmet haberlerinde de aynı şey oluyor; örneğin, 2022'de çıkan bir yasa değişikliği için Fox TV, ekonomik etkileri abartarak sundu, halbuki ben bedelli başvurumda 15 bin lira ödediğimde, aile bütçemi nasıl etkilediğini hesaplamıştım ve gerçekler farklıydı. Bu tür çarpıtmalar, her seferinde gerçeğin kırılganlığını hatırlatıyor.

Felsefi bir bakışla, güven sorunu aslında özgür düşüncenin sınandığı bir arena. Benim için, 2017'de zorunlu askerlik eğitiminde öğrendiğim disiplin kuralları, haber izlerken de geçerli: Her şeyi sorgula, ama kanıtları takip et. Mesela, bir ekonomi haberinde geçen enflasyon oranını, 2023'te TÜİK verilerinden kendim doğrulamıştım; bu alışkanlık, haberlerin ardındaki niyetleri daha net görmemi sağladı. Sonuçta, bu süreçte kendi gerçekliğimi inşa etmek, bana daha fazla özgürlük veriyor. Böyle deneyimler, haberlerin sadece bir araç olduğunu, asıl gerçeğin bireyde saklı olduğunu düşündürtüyor. Bu, her izleyişimde zihnimi meşgul eden bir soru olarak kalıyor.

Haber kanallarına güvenim kalmadı, özellikle siyasi haberlerdeki çarpıtmalar yüzünden. 2020'nin mart ayında, İstanbul'da evde CNN Türk izlerken, bir yayında koronavirüsün ölüm oranını yüzde 1 olarak vermişlerdi; ama ben, aynı hafta, Sağlık Bakanlığı'nın sitesinden yüzde 2.5 çıktığını gördüm ve çevremde iki aileden haber aldım. O günden beri her akşam haber açtığımda, gerçekleri süslediğini hissediyorum. Bu durum, gündelik hayatımdaki kararları bile etkiliyor.

bedelli_yapip_pisman

Türk futbolunun kronik sorunları

Bedelli askerliğe gitmeden önce çok izlerdim, boş zamanım çoktu. Sonra kışlada fark ettim; aslında her şeyin temelinde altyapı yetersizliği var. Benim devrelerden 19 yaşındaki çocuk bile "Ben zaten futbolcu olacaktım da sakatlandım" diyordu. Halbuki mahalle arasında top koşturmaktan öteye geçememiş, profesyonel bir eğitim almamıştı.

Sürekli yabancı oyuncu transferi, yerli yeteneklerin önünü tıkıyor. Oysa Türk futbolu, gençlere yatırım yapmalı, onları doğru düzgün tesislerde yetiştirmeli. Ben askerdeyken bile, sahadaki çimler bizim bahçedeki otlardan farksızdı. Sonra nasıl bekleyeceksin kaliteli futbolcu yetişmesini?

Ben 28 yaşında, askerlikten dönünce yüzme öğrenmeye heveslendim. 2015 yazında, Ankara'daki o eski belediye havuzunda, klor kokusu her yanı sarmışken ilk kez suya daldım. Eğitmen, "Kollarını çevir, nefesini tut" diye direttikçe, çocukluğumdaki dere kenarlarını hatırladım; o zamanlar korkudan girememiştim suya. İki ay sonra, 15 seans bitince, Bodrum tatilinde dalgalarla boğuşabiliyordum; yaş fark etmiyor, sadece denemek gerek. Yoksa o anılar hep yarım kalıyor.

Ben 35 yaşındayken, geçen yıl Antalya'da tatilde yüzme öğrenmeye karar verdim. Askerlik günlerimde bile suya girmekten kaçınırdım, ama oğlumun "baba gel" demesiyle denedim. Yerel bir otelde haftada üç ders aldım, her seans 45 dakika sürdü ve ilk başta sadece sığ suda kaldım. Şimdi 100 metre yüzüyorum, yaş fark etmiyor, yeter ki düzenli pratik yap.

Sabah koşusuna kalkamamanın bin bir mazereti var, ben de bu konuda ustalaşmışım diyebilirim. Geçen eylül ayında, Ankara'daki evimde alarmı 5:30'a kurdum ama pencereden gelen kuş sesleri yerine yatağımdaki yorganı bahane ettim. "Bu soğukta ne koşusu, dizlerim ağrır sonra," diye mırıldandım, oysa doktor geçen sene sadece hafif bir incinme demişti.

Ertesi gün, aynı saatte uyanınca kahvaltı hazırlamayı öne sürdüm. Buzdolabından peynir ve zeytini çıkarıp, "Ekmek bayat, taze alsam mı?" diye düşündüm, halbuki fırından aldığım ekmek hala tazeydi. O sabahı mutfakta geçirip, koşu ayakkabılarımı Nike'larımı bile giymeden kapadım.

Bir başka sefer, geçen kasım ortasında, arkadaşımın doğum günü partisi sonrası uyanamadım. Parti Beşiktaş'ta bir kafedeydi, geceyarısı 1'de bitti ama ben "Uyku düzenim bozuldu, bugün dinlenmeliyim" diye yattım. Oysa sadece iki bira içmiştim ve evim yakındaydı, yine de o günü tamamen kaçırdım.

Hafta sonlarında işler daha da çığrından çıkıyor. Mesela geçen pazar, 6'da çalan alarmı susturup, "Bahçedeki köpeği gezdirmeden ne koşusu?" bahanesiyle kalkmadım. Köpeğim Max, aslında sabah 8'de dışarı çıkmayı sever ama ben onu bahane edip saatlerce uzandım. Sonuçta, o gün parkta olacağıma televizyonda maç izledim.

Bazen hava durumunu abartıyorum, geçen şubat ayında İstanbul'un sisli havasını gerekçe gösterdim. "Görünürlük sıfır, kaybolurum sonra," dedim, oysa telefonumdaki app sadece hafif sis raporu veriyordu. O sabahı pencerede geçirip, koşu rotamı iptal ettim ve kahve içtim.

Yaz aylarında ise sıcaklık devreye giriyor. Geçen temmuzda, 35 dereceyi görünce "Güneş çarpar, hastanelik olurum" diye düşündüm. Oysa evimin yakınındaki parkta ağaçlar boldu, ben yine de klimanın serinliğinde kaldım. Bu mazeretlerle, neredeyse her ay en az beş kez kaçırdım o erken kalkışları.

İşin ilginç yanı, bazen gerçekten mantıklı geliyor bunlar. Mesela geçen martta, annemin araması alarmdan önce çaldı. "Sabah kahvaltısını beraber yapalım," dedi, ben de bunu bahane edip koşuyu erteledim. O günümüzü birlikte geçirdik, ama içten içe biliyorum ki bu sadece bir mazeret zinciri.

ben 2018'de bedelli askerlik yapıp pişman oldum, yurtdışına çıkmak istedim ama pasaportuma kısıtlama koydular. göç etmeden önce askerlik şubesine uğra, durumunu belgelendir yoksa vize süreçlerinde takılırsın. kanada'ya başvuran arkadaşım aynı hatayı yaptı, 6 ay bekledi.

2023 Şubatında Hatay'da depremi yaşadım, evimin duvarları çatırdarken dışarı fırladım ve komşularla sokakta bekledik. O günden beri her sabah erken kalkıp evdeki eşyaları sabitliyorum, mesela kitaplığı duvara vidalıyorum, çünkü askerlikte öğrendiğim gibi hazırlık her şey. Geçen hafta Adana'da bir sarsıntı hissettiğimde, yanımda taşıdığım eski bir sırt çantam sayesinde rahat hissettim, içinde 2 litre su ve protein barları var. Artık hayatım daha temkinli, her an bir şey olabilir.