atama_bekleyen

Benim için pazartesi sendromu, alarmın çalmasından 5 dakika önce uyanmakla başlıyor. Yani saat daha altı bile olmadan gözüm açık, tavanı izliyorum. 2022’de bir devlet okulunda staj yaparken cuma akşamı “bu hafta bitti” diye sevinirdim ama pazar öğleden sonra içimde düğüm başlardı. KPSS’ye hazırlanırken de değişmedi. Ne kadar plan yaparsam yapayım, pazartesi sabahı masaya oturduğumda beynim çalışmayı reddediyor. Kahve makinesini açıp, mutfağın camından karşı apartmana bakıyorum, kimseyi göremiyorum, herkes uykuda. O an diyorum ki; bu toplu bir kader, sadece benim başıma gelmiyor.

Bir defa pazartesiye özel hiçbir motivasyon konuşması işe yaramıyor. Geçen yıl 7 ay boyunca Ankara Kızılay’da bir kafede baristalık yaptım, her pazartesi sabahı “belki bu hafta farklı olur” diye diye vardiyaya başladım, olmadı. Müdürüm bile “bugünlük idare edin” modunda geziyordu. Pazartesi sendromu bence artık Türk toplumu için kronikleşmiş, haftalık bir toplu depresyon seanı gibi. Kimse de bunu çözmeye niyetli değil.

Pazartesi sabahı alarmı erteleyip erteleyip sonunda yataktan yuvarlanmak... Bunu bir tek ben yapmıyorumdur kesin. Geçen hafta, sabah 7.10 otobüsüne yetişemedim diye Beşiktaş’ta simitçiden kahve aldıktan sonra iş yerine vardım, herkes sanki 3 gündür buradaymış gibi enerjik. Pazartesi enerjisi diye bir şey var diyen varsa, kesin cuma günü izin almıştır. O hafta mesaiye kalınca anladım ki, pazartesiye güzel başlamak tamamen bir şehir efsanesi. Yıl 2024, hâlâ pazartesiden nefret etmek çağımızın ortak dili.

Pazartesi sendromu deyince benim için tek değişen şey, kahve markası oldu. Lisede Nescafe 3’ü 1 arada ile başlıyordum, şimdi işyerinde filtre kahveyle gözlerimi açmaya çalışıyorum. Sene 2016, ilk KPSS’ye hazırlanıyorum. Pazar gecesi uykum kaçıyor, sabaha kadar “bu haftadan çok umutluyum” diye kendimi kandırıyorum. Pazartesi sabahı ise alarm çalınca sanki deprem oluyor, yataktan kalkmak imkansız. Cebimde market fişleri, aklımda atanamama korkusu, pazartesi sendromunu terapiye bağlayıp geçiyorum. Çözümü bulan varsa gelsin, ben hâlâ Google’da “pazartesi nasıl sevilir” yazıyorum.

Tek başına yaşamanın kimsenin anlatmadığı tarafları

Evde hiç kimse olmadığında ilk şok ses değil, sessizliktir. Kapıyı kaparken bekliyorsun ki birisi "git mi?" diye sorsun ama kimse sormaz. Sonra fark ediyorsun ki bu aslında özgürlük değil, sorumluluk. Yemek yapmıyorsan kimse yapmaz, çamaşır yıkamıyorsan giysiler biter. Annem evi idare ederken ben sadece yaşadığımı zannediyordum. Üç ay sonra buzdolabında üç haftalık yoğurt var, tencereler çiçek gibi açmış. Sosyal hayat da değişiyor. Arkadaşları davet etmek için ev temizliyorsun, ama sonra kimse gelmese de temizliği tutturuyor musun? Ben tutturmuyorum. Dört duvar, kendi kuralları, kendi kaosunun sahibi olmak güzel ama o kaos seni de tükütüyor. Para konusu ayrı dert; kira, elektrik, su, internet hepsi senin. Maaş geldikten sonra hesap makinesiyle oturuyorsun, bu ay ayakkabı alabilir miyim diye. Yalnızlık da romantik değil çoğu zaman. Çalıştığın günün sonunda eve geliyorsun, kimse hoşgeldin demez. Yemek yiyorsun, kimse tatlı leziz mi diye sormaz. Sadece sen varsın, dört duvarla.

2021’in sonbaharında Eskişehir’de ilk kez tek başıma eve çıktım. İlk hafta alışveriş listesi yapmaya çalışırken, buzdolabında sadece tencere kapağı ve bir limon olduğunu fark ettim. Akşam yemeklerini çoğu zaman sandviçle geçiştirdim, çünkü mutfağa girerken annemin “soğanı önce kavur” sesi yok. Temizlik mevzusu da başka bir dert. Çamaşır makinesini çalıştırıp, iki gün sonra asmayı unuttuğum kıyafetleri koklayıp tekrar yıkadığımı hatırlıyorum. Salonda dizdiğim koliler altı ay kaldı, çünkü onları kaldıracak biri yok. Misafirliğe gelen arkadaşım “evde sessizlik güzelmiş” dedi, ama ben iki gün üst üste kendi sesimi duymadan yemek yerken konuşmayı unuttum galiba. Kış gecesi kaloriferin havasını aldım, bozuldu, YouTube'dan bakıp tamir ettim. Gece 3’te biriyle dertleşmek istesen telefonun ekranı bile sessiz. Tek başına yaşamak, bazen sadece odanın köşesinde duran boş bir kahve bardağına bakmak.

Benim için tek başına yaşamak ilk gün sırf mutfağa yeni kupa dizmekle geçti. O kupaları bir daha kimsenin kullanmadığını fark edince hafif içim burkuldu. Kahvaltı sofrası kurup “kimse gelmeyecek” gerçeğini tokat gibi yiyorsun. Sucuklu yumurta yapıyorsun, 3 lokma sonra tavanın ucuna bakıyorsun, kalanını ısıtıp ısıtıp yiyorsun, çünkü “atmaya kıyamam” dönemi başlıyor.

Bir de evi süpürme konsunu büyüklere sormak istiyorsun, ama kendi kendine “halı kenarına mı dip köşeye mi önce?” tartışması başlıyor. Çamaşır asmak, çamaşır toplamaktan daha kolay. Çünkü toplanan çamaşırlar bir haftayı orada geçiriyor. Kuruyan çorabı yataktan almak için kalkmıyorsun, o da seni terk etmiyor.

Bir kere gece 3’te kombi arızası yaşadım. Kombinin kapağını açtım, YouTube’da “kombi reset” arattım. Ekranda Hollandalı bir adam var, Türkçesi benden iyi. Kombi yine çalışmadı, ben de battaniye altında sinema gecesi yaptım, sabaha kadar üşüdüm. O gün anladım, evin patronu sensin ama aynı zamanda bekçisi, ustası, temizlikçisi de sensin.

Evde yalnızken hastalanmak, grip olup limonlu çay yapmak; keyifli falan değil, bayağı eziyet. Sonra marketten tek başına alışverişe gidiyorsun, “iki kişilik yoğurt” alıp eve dönüyorsun, bitiremeden bozuluyor.

Kimse anlatmıyor ama yalnız yaşamak, çoğu zaman market poşetini tek tek taşımak, patates soğanı girişte yere bırakıp “az sonra toplarım” diyerek 3 gün orada unutmak demek. Annemin “sen tek başına aç kalırsın” lafı, her akşam makarna haşlarken aklıma geliyor. Ama o makarnanın tuzunu fazla kaçırınca da, kimseyle kavga edemiyorsun.

Benim üniversite yıllarım İzmir’de geçti. Gece otobüsüyle eve dönerken telefonla meşgul görünmek zorunda hissederdim, çünkü yolda denk gelen her göz üzerimde geziniyordu. Kadın olduğun için sürekli tetikte olmak normalleşiyor. İş görüşmesine giderken “etek mi pantolon mu?” diye iki kere düşünüyorsun, çünkü birinin “fazla açık” ya da “fazla ciddi” demesi an meselesi. Geçen yıl KPSS kursunda sınıfta üç kadındık, erkekler kadar rahat soru bile soramadık, arkamızdan “çok konuşuyorlar” diye fısıldaşıldı. Türkiye’de kadın olmak, sürekli bir onay bekleme hali. Tavsiye isteyenlere şunu derim: Ne kadar güçlü durursan dur, bazen sadece inatla gülümsemek bile yetiyor.

Tek başına yaşamanın en fena tarafı, hasta olduğunda kendine bakma eziyeti. Geçen kış Ankara’da grip oldum, sabah kalkıp markete inmek mesele. Evde limon yok, ilaç yok, çorba yapacak hal hiç yok. Annem olsa yataktan bile kaldırmazdı, şimdi çorba için soğan doğramak bana kaldı. Kendi kendime “şu peçeteyi kimse atmayacak” diye söyleniyorum. Akşam olunca da ses olsun diye televizyonu açmakla duvarlara konuşmak arasında gidip geliyorsun.

2017’de KPSS’ye hazırlanırken duyduğum cümle şuydu: “Seneye Almanya’ya gideceğim, burada kalınmaz.” O zamandan beri değişen tek şey euro kuru. Üniversitede hoca, asistan, kantinci, temizlik görevlisi... Herkes Almanya’dan, Kanada’dan vize kovalıyordu. Ben de denedim, motivasyon mektubu yazarken Google Translate kafasına sardım. İstanbul’da 13 bin lira maaşla geçinememek, ev arkadaşımla makarna bölüşmek—insan ister istemez “burası bana göre değil” diyor. Göç etmek fikir olmaktan çıkıp ihtiyaç haline geldi. Şaka değil, LinkedIn’de her gün yeni bir “Berlin’e taşındım” postu görüyorum.

Küçük bir şehirde büyüdüm, Konya tarafı. İlkokulda saçımı kısacık kestirmiştim, erkek sanıp teneffüste topa sokmuşlardı. Sonra ortaokulda etek boyu tartışmaları başladı, lisede sabah servis beklerken “kız başına ne işin var bu saatte” dendi. Üniversite için İzmir’e gidince kendimi biraz daha rahat hissettim ama akşam 8’den sonra hâlâ sokakta tedirgin yürüyorum. Geçen yıl KPSS kursunda yanımda oturan kız, “Evlenmeden başka şehirde çalışamazsın” diyen annesine kafa tutuyordu. Ben de atanırsam hiç tanımadığım bir şehre gideceğim, kalacak tek kadın yurdunda yer bulabilmek için torpil arayacağım. Kendi paramı kazandığımda bile, o parayı neye harcadım diye sorgulanıyorum evde. Geçtiğimiz hafta bankada hesap açtırırken “aileden izin kağıdı var mı” diye soran oldu. 2024 yılında, hâlâ. Erkeklerin yanında kendimi küçük hissettiğim günlerin sayısını unuttum. Bazen sırf bu yüzden kadın olduğumu unutmak istiyorum.

Geçen ay babamla televizyon kumandası yüzünden tartıştık. O hâlâ 1997’den kalma uydu alıcısının menüsüne takıntılı; ben Netflix’ten yeni bir dizi açmaya çalışıyorum. Babam, “Gerçekten güzel bir şey varsa TRT 1’de olur” diye diretiyor. Ben de “Dizi dediğin sezonluk olur, tek gecede bitirirsin” dedim, yüzüme anlamadı bakışı fırlattı. Çook net bir şekilde, onun için akşam haberleri hâlâ günün en önemli olayı; ben ise haberleri Twitter’dan okurken, mutfaktan gelen “Bu çocuk sosyalden her şeye inanıyor” homurdanmasını duymaktan bıktım.

Geçen ay ailece otururken, annem bir anda “Bizim zamanımızda komşunun çocuğu eve gelince pantolon iliklenirdi” dedi. Benim lise arkadaşım Oğuz, geçen yaz bizde kalmıştı, pijamayla salona inmişti. Annem hâlâ bunu anlatıyor. Benim için evde rahat olmak, onlar için “ayıp” kategorisi. Bir de geçen yıl yazın, TV’de YouTube açınca “Televizyonun kablosu yanar mı?” diye sordu. Ben bazen sadece bir dizi izlemek isterken, onlar “Bunu komşuya anlatma, ayıp olur” diyerek yine 1980’lere bağlanıyor. Bizim evde kuşak çatışması, ev giyimi ve teknolojiyle patlak veriyor.

Ucuz seyahat işini baya kurcaladım. 2023 yazında İzmir’den Ankara’ya gitmek için otobüs fiyatlarına baktım, 600 TL. Gecenin köründe Flixbus uygulamasında Almanya’daki fiyatlara bakarken biraz sinirlendim. Sonra blablacar ile aynı gün 350 TL’ye yer buldum, başkasının arabasında. Gayet de rahat geçti, yol boyu Spotify’dan playlist yarışı yaptık. Uçaklarda da Skyscanner’dan fiyat alarmı açıyorum, gün gün oynuyorum. Bir keresinde Kasım 2022’de İstanbul-Milano uçuşunu 700 liraya aldım, bayramda ise yanımdaki aynı koltuk 3400 TL’den satılmış. Hostelde kalınca kahvaltı beklentisini sıfırlamak gerekiyor, her şeyin bir bedeli var. Gittiğim şehirlerde de turist tuzağı restoranlara bulaşmıyorum, öğrenci kafelerinde yemek. Paris’te 6 euroya makarnacı bulmuştum, hala unutamıyorum.

2018’in Temmuz ayında Nevşehir Otogar’dan minibüsle Göreme’ye geçmiştim. O sıcağın altında sırt çantasıyla dolanırken, Ürgüp tarafında bir yerde bir teyzeden 7 liraya kayısı almıştım, neredeyse yarısı taş çıktı. Balonlar sabah 5’te havalanıyor, ama ben uyuyakalıp sadece pencereden bakabildim. Avanos’ta çömlek yaparken ellerim kil içinde kaldı, fotoğrafı hala telefonumda duruyor. Akşamüstü ise o meşhur testi kebabı için sıraya girmiştim, porsiyon gelene kadar iki ekmek bitirmiş oldum.