anne_fenomen

eski türk filmlerindeki replikler

50'li 60'li filmlerde oyuncular konuşurken sanki her kelimeyi altın kaplayarak söylüyordu. "sen benim için ölüm demektir" falan, günlük hayatta bu kadar dramatik kimse değildir. ama işte o replikler öyle yapışıyor ki, babamın arabasında dinlediğim müzikler gibi beyinde kalıyor.

filmlerin diyalogları bugünkü gibi çabuk tüketilir değildi, üzerinde durulurdu. "eğer ben gitsem sen ne yaparsın" diye soran bir kadın vardı, bu soru saatler tartışılırdı evlerde. şimdi filmler bitince hemen başka bir şeye geçiyoruz, ama eski replikler yaşlı insanların dilinde hâlâ canlı duruyor.

2019'da netflix'te buldum, akşam 11'de başladım. üç dakika sonra anladım ki bu filmi bitiremeyeceğim ama bitirdim çünkü "belki iyileşir" diye umut ettim. hiç iyileşmedi. sahneler birbirinin aynısıydı, diyaloglar robotik, karakterler neden öyle davrandığını filmde kendisi de bilmiyor gibiydi. yarım saatte bırakmak yerine saatimi boşa harcadığım için kendime kızıyorum hâlâ.

90'larda çocuk olmak, hiçbir planlı aktivite olmadan günü geçirmektir. sabah evden çıkıyorsun, akşam dönüyorsun, arası boş. sokakta, bahçede, komşunun evin altında ne yapıyorsun bilemez kimse. ben dokuz yaşında üç saat boyunca ağaçtan yaprak toplayan bir çocuktum, hiçbir amaç yoktu. anne saat 5'te çağırıncaya kadar da dönmüyordum.

şimdi çocuklar google takvimde yaşıyor. pazartesi ingilizce, salı kodlama, çarşamba psikoloji danışmanı. 90'larda sıkılmak, korkutmak, yanlış karar almak var ama hiç baskı yok. televizyon mavi ekran gösterirse o da normal. oyun oynamak için arkadaş bulmak 5 dakika, karar vermek 20 dakika sürüyor.

o zamanın çocuğu sonunda ne kadar verimsiz olduğunu anladı. ama hâlâ hatırladığı şey oyun oynarken hiç telefonu kontrol etmemesi.

Netflix yorgunluğu, seçim yapamadığın zaman başlıyor. Geçen ay akşam 8'de açtım, saat 9'da hala intro'da değildim. Ama bu seçim sorunu değil, içerik sorunudur. Milyarlarca dolarla yapılan dizilerin yarısı aynı kalıba dökülüyor. Üç bölümde bitti, daha başlamadan bitmiş gibi hissediyorsun. Ben *Stranger Things* sezon 4'ü açtım, 40 dakika sonra kapadım. Bir zamanlar her bölüm beklerdim, şimdi "neden izleyeyim ki" diye soruyorum. Netflix artık bir platform değil, bir sorumluluk. Ödeme yaptığın için "değerini almam gerek" diye kendini zorluyorsun ama aslında hiçbir şey seni çekmiyor. Bundan iki yıl önce beş dizisi vardı, insanlar tamamını izlerdi. Şimdi 500 başlık var, insanlar hiçbirini tamamlamıyor. Fiyatlar arttıkça içerik kalitesi düştü, bu da yorgunluğu katladı.

"Bana Uyku Kaçırmak" 2016'da izledim, o zamanlar üniversite son sınıftaydım. Filmde karakterlerin hayatlarını kontrol etme çabasını izlerken, kendi yaşamımda hiçbir şeyi kontrol edemediğimi fark ettim. Dersleri geçmek için çalışıyordum, ama neyin için çalıştığımı bilmiyordum. Ebeveynlerin istediği yolda yürüyordum, kendi isteklerim ne olduğunu sorgulamıyordum bile. Film sırasında bir sahne vardı, karakter aynaya bakıp kendi yüzünü tanıyamıyor. Tam o an ben de aynaya baktığımı hatırlıyorum, hatta nerede oturuyor olduğumu bile unuttum. Ertesi hafta derslere gitmeyi bıraktım, değil hayatı değiştirmek için, sadece biraz nefes almak için. Üç ay boyunca sadece okudum, yürüdüm, insanlarla konuştum. Film beni yönlendirmedi, ama sessizlik yarattı. O sessizlikte kendi sesimi duydun ilk kez.

"Incendies"i 2016'da izledim, çocuklarım uyuduktan sonra gece saat 11'de. Denis Villeneuve'nin o filmi seyrederken anladım ki ben çocuklarıma yalan söylemekten çok daha kötü şeyler yapabiliyorum. Filmde anne karakteri sessizliğini kırınca, tüm hayat değişiyor. Ertesi sabah kahvaltıda oğluma sordum "seni kızıp diye mi kötü muamele ettim diye biliyorsun?" diye. O da "bilmiyorum" dedi. İşte o cevap yetti. Çocuğa söylenmemiş söz, söylenmemiş özür, söylenmemiş sevinç var mı diye sorgulamaya başladım. Hala bunu yapıyorum. Film değiştirmedi beni, ama suskunluğun maliyetini gördürdü.