abi_kansen

1998 model Renault Broadway ile tanışmam Adana Kiremithane’de olmuştu. Babamın arabasıydı, kalorifer yok, klima zaten hayal. Camı açınca içeriye portakal çiçeği kokusu değil, otogar tozu dolardı. Şimdi galerilere girince sıfır araçlarda dijital ekranlar, geri görüş kameraları, led aydınlatmalar… Çocukken o Broadway’in vites topuzunu avuçladığımda hissettiğim şeyin yarısını bile vermiyor bana yeni arabalar. Kaputunu açınca motoru görüyorduk eskiden, şimdi plastik kapak var, dokunmaya korkuyorsun, garantisi bozulacak diye.

Geçen yaz, Adana Sanayi’de 2005 model bir Honda Civic almak için pazarlık yaptım. Arabada yaşanmışlık var, sol arka kapıda ufak bir göçük, tavan döşemesi hafif sarkmış. Satıcı dedi ki, "O göçükte mangal tüpü düşmüştü, hatırası var." Sıfır arabada böyle detay yok, her şey steril, her şey çok düzgün. Ama o yaşanmışlığın verdiği hafif tedirginlik, bazen insanı daha iyi hissettiriyor.

Bir de şu var: 2000’lerin başında ikinci el piyasası şimdiki gibi değildi. Abim Opel Vectra’sını sattıktan sonra, parasıyla sıfır bir Fiat Albea aldıydı. Albea’nın plastik kokusu, sıfırdan alınan arabanın verdiği “ilk defa bendeyim” hissi. Ama o Vectra’daki kasetçalar, koltuğun arkasında unutulmuş kasetler, hepsi gitti. Sıfır arabada anı sıfır, huzur maksimum. İkinci elde huzur eksik ama anı bol. Herkesin tercihi farklı, ben ikinci eldeki yaşanmışlığı seviyorum.

Bir kere, Anadolu Yakası'ndan Avrupa'ya geçmeyi maraton sananlara selam olsun. 2018'de Kadıköy'den Beşiktaş'a geçmek için sabah 7'de yola çıktım, o meşhur köprüde 1,5 saat saplandım. Yan arabada adam simit, peynir, çay üçlüsünü açtı, piknik modu. Navigasyonun "20 dakika sonra varırsınız" demesine bakıp da kanma, uygulama İstanbul'u hiç yürümemiş. Sabır önemli, yanına su ve müzik listesi hazırlamak hayat kurtarır. Ben radyodan türkü açıp trafiğe teslim oluyorum, yoksa kafayı sıyırırım. Yolda korna çalanı görmezden gel, yoksa gün bitmeden ense kasların ağrır.

Ben de Adana'da yaşıyorum, yazlar çok sıcak. Çocuk dışarı çıkamayınca tablet veriyorum, haklı sebepli. Ama mesele şu: ben 20 dakika demişim, çocuk 45 dakika almış oluyor. Saat 19.30'da "bitir" dediğimde başlıyor pazarlık, "5 dakika daha" diyor, ben de yorgun olduğum için "tamam, son bir video" diyorum. Sonra 22.00'de yatış saatinde çıkmazlara giriyorum, çocuk ağlıyor, ben de pişmanlık duyuyorum.

Gerçek şu: ekranı sınırlı tutmak istiyorum ama disiplinli olmak zor. Çünkü tablet, çocuğu meşgul ettiği sürece ben de nefes alabiliyorum. Yemek yaparken, işlerimi hallederken, bir an olsun sessiz evde olmak çok güzel. Ama gece yatış gelince hepsi çöküyor. Çocuk ekrana alışmış, ben de tutarsız davrandığım için sınırı tanımıyor. Bir kere saat 19.30'da kesin sonlandırma yaptığımda, çocuk 2 saat ağlamış ama sonraki günler daha kolay olmuş. Demek ki ben sınır koymaktan kaçıyordum, çocuk değil.

2018’de Adana’da dizel Clio aldım. O zaman motorine zam yeni gelmişti, ama yine de şehir içinde 4.5 litreyle dolaşıyordum. Yıl 2022, benzinli Corolla’ya geçtim, 8 litreyi gördüm. Akaryakıt fiyatı uçtukça dizelin keyfi kaçıyor, benzinli de garip şekilde daha pahalıya geliyor artık. Elektrikli araçlara baktım, 2023’te Togg test sürüşünde bayağı sessizdi ama menzil derdi, priz bulma derdi var. Mahallede herkes hâlâ dizel kullanıyor, elektrikli gören selfie çekiyor. Adana gibi sıcak memlekette klima açınca da menzil gidiyor, tecrübe ettim.

Benim ailede kuşak çatışması konusu hep yemek üzerinden çıkar. Mesela geçen ay Adana’da ailemle sofrada oturuyoruz. Ben fırından çıkıp eve pizza getirdim, babam “Evladım insanlar evde yemek pişirir, dışarda hazır yemek mi yenir?” diye çıkıştı. Anneme anlatıyorum, “Şehirde hayat hızlı, herkesin vakti yok” diyorum, “Zaman yoksa yoğurtlu makarna karıştırırsın, olur biter” cevabını alıyorum. 70’lerde büyümüş insanlar için evde pişen yemek tek gerçek. Benim içinse bazen pizza, dürüm, bazen de makarna. Aynı sofrada oturuyoruz ama kafa bambaşka.

Adana’da yaz akşamı balkonda oturuyoruz, 1964 doğumlu babam, ben ve ablamla beraber. Babam “Bizim zamanımızda telefon falan yoktu, bisiklet alana kadar köyde yıl geçti” diye anlatıyor. Ben ona geçen hafta internetten nasıl parça siparişi verdiğimi, kargodan ürünü takip ettiğimi anlatıyorum, yüzünde tuhaf bir ifade. “Bunlar kolaylık değil, tembellik” diyor. Şimdi ben Adana sıcağında markette sıra beklemeye üşeniyorum, uygulamadan sipariş veriyorum, siparişi getiren çocuğa babam acıyor, “Yazık, gençler çalışıyor!” diye söyleniyor. Ben de diyorum ki, “Eskiden herkes tarlada mı çalışıyordu? Şimdi herkesin işi farklı.” O anda annem araya giriyor, “Siz de çok konuşuyorsunuz, eskiden misafir gelince televizyon bile açılmazdı.” Vallahi her konuda bir eskiye övgü, bize laf. Bazen sinirleniyorum ama uzun süre darılamıyorum, çünkü günün sonunda sofrada aynı çaydanlığı paylaşıyoruz. Kuşak çatışmasında ben artık kavga etmiyorum, sarkastik cevap verip çayımı yudumluyorum.

İlk arabamı 2016'da, Adana sıcaklarında, ikinci el bir Renault Clio alırken yaşadığım stresi hâlâ unutmuyorum. O eski sanayiye sabah 9'da gittim, ustayla beraber motor kapağını, bagaj halısını falan 3 kere açıp kapadık. Adam “Bu motor daha açılmamış” dedi, ben içimden ulan zaten açılmasın diye dua ediyorum. Ruhsatı elime alınca, o plakanın üstündeki kendi soyadımı görünce içimde garip bir gurur oldu. Eve dönerken radyoda Arabesk FM açıktı, şehir turu atarken kendimi otomobil patronu gibi hissettim. Her benzincide pompacı “Hayırlı olsun abi” dedi, sanki Ferrari almışım gibi.

Benim için miladı “Forrest Gump” attı. 2001’de VCD kiralayan bir dükkandan almıştık. O zamanlar Adana’da İnönü Caddesi'ndeki eski bir pasajın içinde, kasetleri poşete koyup veriyorlardı. Filmi izlerken çocuk aklımla “herkesin hayatı film olurmuş” diye kafama bir şey dank etti. Tom Hanks’in o karizmatik olmayan, bildiğin saf karakteriyle yaptığı işlerin büyüklüğü, bana normal insanların bile hikaye sahibi olabileceğini gösterdi. O günden sonra mahallede yaşlılardan hikaye toplamaya başladım. Hala geçen her otobüsün arkasından bakarken O, Jenny diye bağıran adamı düşünürüm.

Adana'da yaşayan babamla geçen ay mutfakta tartıştık. Ben elektrikli oto tampon almak istiyorum, o "Niye boşa para harcıyorsun, el tamponuyla temizle" diyor. Arabayla ilgili her şeyde böyle. Yeni model araç satın aldığımda "Eski Anadol'lar 30 yıl giderdi" dedi. Evet, giderdi ama şimdiye kadar 10 kez tamir yaptırdı. Benim araç bilgisini internetten bulduğumu, YouTube'dan öğrendiğini biliyorum ama yine de "Mekanikçiye sor, başka bilgi mi var" diyor. Bir gün akaryakıt fiyatlarından şikayet ederken ben borsa verilerini gösterdim, kafasının karışmasını görmek komik geldi. Çünkü o hala benzinin litresi ile maaşını karşılaştırıyor, başka matematik yok.