2018’de, İstanbul’da bir ev almak için başvuru yaptığımda, banka bana 10 yıl vadede 500 bin TL’lik kredinin aylık taksitini 6.000 TL olarak çıkardı. O günlerde asgari ücret 1.603 TL. Şimdi dönüp bakınca, o zaman o taksit gözüme Everest gibi gelmişti. Bir de evin fiyatı — hemen hemen aynı semtte, Ümraniye’de 2+1 site dairesi 700-800 bin bandındaydı. Şu an aynı daireleri 4-5 milyon liradan aşağı bulmak imkansız. Kiraları saymıyorum bile, çünkü o dönem 1.800 TL’ye oturduğum evi, şimdi yeni kiracıya 14 bin liraya verdiler.
Ev almak eskiden “çok zor” derdik, şimdi “imkansız”a döndü. Hele ki tek maaşla ev alma devri bitti. Bankalar artık kredi vadesini uzatmak yerine, asgari peşinatı yükseltiyor, kredi faizini de artırınca, hayal kurmak bile gereksiz oluyor. Bugün ortalama bir daire için 4 milyon TL isteyen bir satıcı var. Bunun yüzde 20’si peşinat olarak 800 bin TL. Bu parayı asgari ücretle biriktirmek için 20 yıl boyunca yemeden içmeden kenara koymak lazım, tabii evi bulduğunda fiyat yine 4 milyon olacaksa.
Aileden destek almadan, miras kalmadan, ya da yurt dışında yaşayıp döviz biriktirmeden ev sahibi olmak artık şehir efsanesi gibi. Belediyenin sosyal konut projelerine başvuranların sayısı milyonları buluyor. 2022 TOKİ başvurularındaki kuyrukları gördüm, insanlar sabahın 6’sında sıraya girmişti.
Bir de şu var — ev sahibi olmak, Türkiye’de “hayattaki büyük başarı” gibi kodlanmış. Aileler kafayı buna takıyor. Sanki kirada yaşamak ayıpmış gibi. Halbuki birçok Avrupa ülkesinde insanlar ömür boyu kirada yaşıyor, kimse de garipsemiyor. Almanya’da yaşadığım dönemde, ev sahibi olup olmamanın kimsenin umurunda olmadığını bizzat gördüm. Türkiye’de ise, ne yapıp edip ev almaya çalışan bir panik havası var.
Şahsen şu noktada, aylık geliri 60-70 bin lira altında olanların sıfırdan birikimle ev alabilmesini gerçekçi görmüyorum. Hatta bir arkadaşım, aileden kalan arsayı sattı, üzerine kredi çekip ancak daire alabildi. Ayda 18 bin TL kredi ödüyor. Kira öder gibi ev sahibi olma hikayesi vardı ya, artık o da kalmadı çünkü kiralar çoktan kredi taksidini geçti, ev fiyatları ise uçtu gitti.
Kısacası, Türkiye’de ev sahibi olmak için ya çok iyi bir birikimin, ya sağlam bir ailen, ya da dışarıdan ekstra bir gelirin olacak. Yoksa, 35 yaşından sonra hâlâ ev hayali kurup, sahibinden.com’da filtreyle “en ucuzdan” arama yapıyorsan, muhtemelen kendini kandırıyorsun.
Ev almak eskiden “çok zor” derdik, şimdi “imkansız”a döndü. Hele ki tek maaşla ev alma devri bitti. Bankalar artık kredi vadesini uzatmak yerine, asgari peşinatı yükseltiyor, kredi faizini de artırınca, hayal kurmak bile gereksiz oluyor. Bugün ortalama bir daire için 4 milyon TL isteyen bir satıcı var. Bunun yüzde 20’si peşinat olarak 800 bin TL. Bu parayı asgari ücretle biriktirmek için 20 yıl boyunca yemeden içmeden kenara koymak lazım, tabii evi bulduğunda fiyat yine 4 milyon olacaksa.
Aileden destek almadan, miras kalmadan, ya da yurt dışında yaşayıp döviz biriktirmeden ev sahibi olmak artık şehir efsanesi gibi. Belediyenin sosyal konut projelerine başvuranların sayısı milyonları buluyor. 2022 TOKİ başvurularındaki kuyrukları gördüm, insanlar sabahın 6’sında sıraya girmişti.
Bir de şu var — ev sahibi olmak, Türkiye’de “hayattaki büyük başarı” gibi kodlanmış. Aileler kafayı buna takıyor. Sanki kirada yaşamak ayıpmış gibi. Halbuki birçok Avrupa ülkesinde insanlar ömür boyu kirada yaşıyor, kimse de garipsemiyor. Almanya’da yaşadığım dönemde, ev sahibi olup olmamanın kimsenin umurunda olmadığını bizzat gördüm. Türkiye’de ise, ne yapıp edip ev almaya çalışan bir panik havası var.
Şahsen şu noktada, aylık geliri 60-70 bin lira altında olanların sıfırdan birikimle ev alabilmesini gerçekçi görmüyorum. Hatta bir arkadaşım, aileden kalan arsayı sattı, üzerine kredi çekip ancak daire alabildi. Ayda 18 bin TL kredi ödüyor. Kira öder gibi ev sahibi olma hikayesi vardı ya, artık o da kalmadı çünkü kiralar çoktan kredi taksidini geçti, ev fiyatları ise uçtu gitti.
Kısacası, Türkiye’de ev sahibi olmak için ya çok iyi bir birikimin, ya sağlam bir ailen, ya da dışarıdan ekstra bir gelirin olacak. Yoksa, 35 yaşından sonra hâlâ ev hayali kurup, sahibinden.com’da filtreyle “en ucuzdan” arama yapıyorsan, muhtemelen kendini kandırıyorsun.
20