Enflasyon karşısında hiçbir formül işe yaramaz ama bazı stratejiler zarar azaltır. Kâğıt parayı yastığın altında tutmak en kötü seçenek, çünkü %40 enflasyonda paranın satın alma gücü hızla eriyor.
Dolar, euro gibi sabit kur paralarına yatırım yapan insanlar Türkiye'de geçen beş yılda reel kayıptan korundu. Banka mevduatı faizi enflasyonun altında kaldığında (negatif reel faiz) bu da işe yaramıyor. Hazine bonosu ve devlet tahvili daha iyi gidiyor çünkü devlet faiz oranlarını enflasyona yakın tutmak zorunda kalıyor, ama risksiz değil.
Gayrimenkul klasik korunma aracı gibi görünür ama dikkatli olmak lazım. İstanbul'da 2017-2024 arasında ev fiyatları üç katına çıktı, ama bu sadece spekülasyon değil; kur artışı ve inşaat maliyeti de yükseldi. Ankara'da aynı dönemde yüzde 200 artış oldu ama kiralama getirisinin düşük kalması sorunu var. Gayrimenkul likidite sorunu da yaratıyor—acil para ihtiyacında hızlı satamayabilirsin.
Altın ve gümüş enflasyonist dönemlerde tarihsel olarak iyi çalışıyor, ama son on yılda Türkiye'de altın fiyatları dolar bazında düştü. Spekulatörlerin oyun alanı olduğu için kısa vadede zararlı olabilir.
Reel varlıklara (arsa, ticari işletme) yatırım yapan insanlar daha iyi durumda. Üreten işletmelerin hisseleri de enflasyonu takip etme eğilimindedir, ama borsada likidite sorunu yok.
En pratik strateji: borçlanmak. Sabit faizli ev kredisi aldıysan, 2018'de %15 faiz ile aldığın kredi 2024'te %4 reel faizli olmuş. Enflasyon borçunu eritti. Ama bu sadece sabit faizli borçlar için geçerli—değişken faiz felakettir.
Dolar, euro gibi sabit kur paralarına yatırım yapan insanlar Türkiye'de geçen beş yılda reel kayıptan korundu. Banka mevduatı faizi enflasyonun altında kaldığında (negatif reel faiz) bu da işe yaramıyor. Hazine bonosu ve devlet tahvili daha iyi gidiyor çünkü devlet faiz oranlarını enflasyona yakın tutmak zorunda kalıyor, ama risksiz değil.
Gayrimenkul klasik korunma aracı gibi görünür ama dikkatli olmak lazım. İstanbul'da 2017-2024 arasında ev fiyatları üç katına çıktı, ama bu sadece spekülasyon değil; kur artışı ve inşaat maliyeti de yükseldi. Ankara'da aynı dönemde yüzde 200 artış oldu ama kiralama getirisinin düşük kalması sorunu var. Gayrimenkul likidite sorunu da yaratıyor—acil para ihtiyacında hızlı satamayabilirsin.
Altın ve gümüş enflasyonist dönemlerde tarihsel olarak iyi çalışıyor, ama son on yılda Türkiye'de altın fiyatları dolar bazında düştü. Spekulatörlerin oyun alanı olduğu için kısa vadede zararlı olabilir.
Reel varlıklara (arsa, ticari işletme) yatırım yapan insanlar daha iyi durumda. Üreten işletmelerin hisseleri de enflasyonu takip etme eğilimindedir, ama borsada likidite sorunu yok.
En pratik strateji: borçlanmak. Sabit faizli ev kredisi aldıysan, 2018'de %15 faiz ile aldığın kredi 2024'te %4 reel faizli olmuş. Enflasyon borçunu eritti. Ama bu sadece sabit faizli borçlar için geçerli—değişken faiz felakettir.
90