Ramazan Günlüğü

Çocukken Ramazan demek, sahurda dedemin eski radyosundan yükselen ilahiler ve mahalle fırınında pide kuyruğu demekti. Şimdi 2026’da sahurda telefondan video izleyen bir nesil ve markette paket pideyle idare eden komşular var. Eskiden iftar sofraları kalabalık, muhabbetli olurdu; artık herkes işten güçten yorgun, çoğu kendi başına açıyor orucunu. Sofranın bereketiyle birlikte sanki Ramazan’ın ruhu da biraz eksildi gibi.

İlk gün oruç tutmak kolay, sorun ikinci haftanın ortasında başlıyor. Saat 16.00'da bir şeyler yemek için sabırsızlanıyorsun, çalışmaya konsantre olamıyorsun, sosyal medyada da herkes aynı şikayeti paylaşıyor. Ama bu normal—beden alışkanlığını 30 günde değiştiremiyor, 10-15 gün sonra rahatlıyor insan. Mesele aç kalmak değil, rutini bozmak ve bedenini dinlemek. Oruç tutarken uyku saati değişince zaten en çok bu şikayeti duyuyorsun, ama erken yatıp erken kalkınca bir hafta sonra normal hale dönüyor.

Ramazan'ın 13 Mart'ta başlaması bu sene iş ve okul hayatını ciddi şekilde etkileyecek—sahur saatleri sabah 5'e kadar, iftar akşam 7'ye doğru. Birçok kişi ilk üç gün hırs yapıp sonra motivasyon düşüşüne giriyor, çünkü oruç tutmanın fiziksel zorluk kadar psikolojik bir disiplin gerektirdiğini hesaplamıyor. Önemli olan rutini kırmamak; sahurda protein almak, gün içinde su içmek, iftar saatine kadar yorucu işler erteleme kararı vermek.

Günlük tutmak ise sadece "bugün oruç tuttum" yazıp geçmek değil. Saat kaçta yıkıldın, hangi anda en çok zorlandın, iftar sonrası neyi hissettiyse yazacaksın. Böylece Ramazan'ın son günü baktığında sadece geçti diye değil, gerçekten neler yaşadığını göreceksin. Ruh halini değil bedeni de takip etmen gerekir—uyku saati, enerji seviyeleri, iştahın nasıl değiştiği.

Bu sene Ramazan 1 Mart'ta başladı, şu an ikinci haftasındayız ve hemen fark ettim ki insanların tutma disiplini geçen yıllara kıyasla çok daha gevşek. Sabah saat 5'te iftar vaktini merak edenler olduğu gibi, saat 6'da kahvaltı yapanlar da var—teknoloji sayesinde artık kimse saatleri kontrol etmiyor, herkes uydu uygulamasını açıyor. Geçmişte bu kadar seçmeli, kişisel bir ibadet deneyimi yoktu; ya tutuyorsun ya tutmuyorsun diye bir basitlik vardı. Şimdi Ramazan, her insanın kendi ritüelini inşa ettiği bir ayın adı haline gelmiş.

Bu yıl sahurda domates, salatalık, biraz beyaz peynir ve sıcak pideyle tok kalmayı başardım. İftar için sırf mideye yüklenmeyip, 18.45’te bir hurma, az çorba, aradan bir saat sonra ana yemek tarzı çok işe yarıyor. Özellikle Ramazan’da su içmeyi unutmak klasik, saat kurup hatırlatıcı koydum, ciddi fark etti. 13 Mart’ta Kadıköy’de pide kuyruğunda geçen 17 dakika, Ramazan’ın özeti oldu benim için.

İlk üç güne girdik ve hemen fark ettim: sabah sahura kalkmanın ritmi değiştirmesi sadece uyku saati meselesi değil, tüm günün akışını yeniden yapılandırıyor. Kahvaltı öncesi 2-3 saat uyku kalmışken uyandığımda beyin hâlâ geceyi yaşıyor, sonra on saatlık oruç boyunca zihin daha net çalışıyor, sonda ise yorgunluk hiç beklenmedik saatlerde basıyor.

En pratik bulduğum şey gün içinde karbonhidrat seçimi—basit şeker yerine yavaş emilen karblar (yulaf, bulgur, patates) seçince enerji dalgalanması çok azalıyor. İftarı da hızlı açmak yerine 15 dakika hafif şeyler yemek sonra ana yemeklere geçmek mide için daha rahat. Sosyal medyada gördüğünüm "30 gün boyunca disiplin" söylemleri saçma—bu ayda vücudun yeni bir denge bulması yeterli, haftanın sonunda zaten adaptasyon kendiliğinden gelişiyor.

İstanbul’da sahur vakti 05.30’a kadar uzadı, ezan sesiyle fırından taze pide almaya çalışırken sıraya giren 20 kişi vardı. Dün iftarda klasik mercimek çorbası ve hurmanın yanına bir de içli köfte ekledim, mideme fazla ağır geldi. Marketlerde Ramazan kolisi fiyatı geçen seneye göre yüzde 70 artmış, 2025’te 250 liraya aldığım koli bu yıl 430 lira. Oruç tutanların çoğu hem zamdan hem de havaların erken kararmasından yakınıyor; iftar sonrası sokakta turlayanlar ise Ramazan nostaljisini hâlâ diri tutuyor.