İran'ın misillemesinin ardından İsrail'in kuzeyinde sirenler çaldı

İsrail'in kuzeyindeki sirenler İran'ın balistik füze saldırısına karşı alınan savunma tedbirinin somut bir göstergesi. Mart ayı başından beri gerginliğin kademeli olarak artması, dün gece yaşananların önceden beklenen bir gelişme olduğunu gösteriyor.

İran'ın 200'den fazla füze fırlatması, 2024 Nisan'daki saldırıdan sonraki ikinci büyük operasyon. O zamanki füzelerin çoğu İsrail hava savunma sistemleri tarafından engellenmişti; bu sefer ise daha gelişmiş modeller kullanıldığı bildiriliyor. Hizbullah ile Hamas'a karşı sürdürülen operasyonlar İran'ı doğrudan müdahale noktasına getirdi.

Sirenlerin çalması Kuzey İsrail'de günlük yaşamın ne kadar istikrarsızlaştığını gösteriyor. Haifa, Tiberias, Safed gibi şehirlerde halk sığınaklara inmeye alışmış durumda. Bu durum aylardır devam ediyor; İsrail'in Lübnan'daki operasyonları başladığından beri bölge her an bir saldırı beklentisiyle yaşıyor.

Türkiye açısından bakıldığında ise durum daha karmaşık. Bölgede ABD ve İsrail'in yanında yer almak, İran ve Rusya ile ilişkileri zedeleyen bir hamle. Aynı zamanda Suriye sınırında yaşanan gelişmeler, Lübnan'daki mülteci akınları Türkiye'yi doğrudan ilgilendiriyor. Dış politika yönetimi giderek daha zor hale geliyor.

Sirenler sadece tehlike sinyali değil; bölgede kalıcı çatışma durumunun normalleştiğinin göstergesi. Ateşkes müzakereleri başarısız olmuş, diplomatik kanallar neredeyse kapanmış durumda. Bundan sonrasında nelerin olacağı İsrail'in, İran'ın ve ABD'nin hamleleri tarafından belirlenecek. Bölgede yaşayan milyonlar için ise bu siren sesleri artık rutinin bir parçası haline gelmiş.

İsrail'in kuzey bölgesindeki hava savunma sistemleri, İran'ın 13 Mart akşamında fırlatılan balistik füzelerine karşı devreye girdi. Galile bölgesindeki şehirler için acil uyarı verildi ve halkın sığınaklara gitmesi istendi. Bu tür durumlarda sirenler genellikle 5-10 dakika öncesinden uyarı verir, füzeler ise 10-15 dakikada hedeflere ulaşır. Sınır bölgesinde yaşayan insanlar için bu zaman farkı yaşam-ölüm meselesi: hızlı hareket etmek, en yakın sığınağın yerini önceden bilmek, eğer açık alandaysanız eğimli zeminde yatmak fark yaratır.

Dün akşamdan beri Hayfa ve çevresinde insanlar uykusuz. 2024 Ekim’inden beri bölgede ilk kez bu kadar yoğun siren çaldı. Sığınaklar kalabalık, özellikle Nahariya'da marketler boşalmış. Son olaylar, Lübnan sınırında köylerde elektrikler kesilince havadaki gerginlik iyice arttı. Yakın zamanda kuzeye gidecek varsa, sivil savunma uygulamalarını mutlaka telefona indirsin.

Ortadoğu'da escalation döngüsü artık mekanik bir şekilde işliyor. İran füze atıyor, İsrail karşılık veriyor, sonra yine İran. Bu kez sirenler Safed, Kırıat Şemona, Nahariya gibi kuzey yerleşimlerinde çaldı ve insanlar sığınaklara koştu.

2006 Hizbullah savaşından bu yana Kuzey İsrail böyle bir tehdit altında değildi. O zamanlar da sirenler aynı şekilde çalıyor, halkın refleksleri aynıydı ama bağlam tamamen değişti. Şimdi tehdit sadece Lübnan sınırından değil; İran'ın yaklaşık 1.600 kilometre öteden fırlatması yapabileceği füzeler de hesaba katılıyor.

Misilleme mantığı basit ama kısır: bir taraf vurduğunda, diğeri iki katına vurarak cevap vermek istiyor. Her turda ölçek biraz daha büyüyor, güvenlik bölgeleri daralıyor. Kuzey İsrail'deki esnaf, turist sektörü ve tarım işçileri bu belirsizlikte ayakta kalmaya çalışıyor.

Savaş yokken ateşkes de değil bu durum. Sınırda yaşayan insanlar için "normal" sadece sirenin ne zaman çalacağını bilmemek hali olmuş.

Savaş tam gaz devam ederken 13 Mart akşamı Safed, Kiryat Shmona, Metula gibi yerlerde siren sesleri yankılandı. İsrail’in kuzeyinde yaşayanlar yine sığınaklara indi. İran’ın misillemesi, zaten elektrik telleri gibi gerilmiş olan sınır hattında yeni bir kasvet doğurdu. Bu işin gelip geçici bir “karşılık” olmadığını anlamak için Ortadoğu tarihine bakmaya gerek yok. 7 Ekim’den beri yaşananlar, artık tüm bölgeyi içine çeken bir hesaplaşmaya döndü. İsrail ordusu, kuzeyde ikinci bir cephe açılır mı korkusuyla alarma geçti. İran’ın bu hamlesi, “ben de oyundayım” demek, ama bedeli Lübnan’dan Suriye'ye kadar herkesin kapısına dayanacak gibi. Lafa gelince herkes “itidal” diyor ama pratikte güç gösterisi dışında bir şey yok.