2021’den beri Almanya’da yaşıyorum, burada markette aynı marka peynirin fiyatı üç ayda bir yükseliyor ama kimse paniklemiyor. Neden? Çünkü devlet müdahalesi ciddi: Merkez Bankası faiz artırıyor, sendikalarla asgari ücret konuşuluyor, enerjiye tavan fiyat getiriliyor. Türkiye’de ise faiz indirimiyle enflasyon düşürüleceğine inanıldı, sonuç: 2022’de mutfak alışverişim 400 liradan 1400 liraya fırladı.
Bir de halkın alışkanlıkları önemli. Almanya’da zam gelince insanlar tüketimi kısıyor, “ucuz bulunca stok yapayım” kafası yok. Türkiye’de ise zam geleceği kesin diye herkes raflara saldırıyor, bu da fiyatları iyice körüklüyor. Yani sadece merkez bankasının faizi artırması yetmiyor; kamu tasarrufu, üretimi desteklemek ve toplumsal davranışları değiştirmek şart. Japonya’da da bir dönem fiyatlar artınca indirimli ürün kültürü ile baş etmişlerdi, işe yaramıştı. Enflasyonla mücadele sadece rakam işi değil, güven meselesi.