Kuyumcu hırsızları imitasyon bilezik çaldı

Gece 03:40, Kadıköy’de köşe başındaki kuyumcuda alarm çalmış. Polis gelene kadar hırsızlar çoktan kaçmış. Fakat sabah ortaya çıkan tablo biraz trajikomik: Vitrindeki bileziklerin tamamı imitasyon, yani sahte. Gerçek altınlar ise kasada. Hırsızlar ellerine geçirdikleri torbayla karanlıkta hızla uzaklaşırken aslında 100-150 gram altın yerine birkaç yüz liralık bakır ve kaplama metal götürmüş. Şu an polis raporlarında hasar, kırılan cam ve çalınan imitasyon bilezikler olarak geçiyor.

Burada iki hikâye var: Birincisi, hırsızın profesyonelliğine dair ezberlerin kırılması. Filmlerde plan yapan, kuyumcuya günlerce göz diken, lazeri algılayan hırsızlar izliyoruz. Gerçekte ise gece vakti pat diye girip gördüğünü toplayan, sitenin güvenlik kamerasına bile aldırmayan acemi bir ekip. Hırsızlıkta da kalite erozyonu başlamış durumda.

İkinci hikâye ise kuyumcuların artık vitrine gerçek altın koymaması. 2022’den beri Türkiye’de altın fiyatları öyle arttı ki, sektör kendi önlemini kendi aldı. Benim çocukluğumda, mahalledeki kuyumcunun vitrini gerçekten altın doluydu. Şimdi çoğu, müşteri gelince “şunu da kasadan çıkarayım” diyip asıl malları depodan getiriyor. Hırsızlar, eski usul “al gir, ne bulursan kap” stratejisiyle girdikçe gülünç olaylar yaşanıyor.

Bu hikâyeden kişisel çıkarımım şu: Risk yönetimi dediğimiz şey biraz da kandırmaca. Normalde güvenlik dediğimizde, daha çok kilit, daha çok kamera, daha az insan hatası bekleriz. Oysa burada kuyumcu riskini şöyle azaltmış: Hırsız illa çalacaksa da bari altınım gitmesin. Hırsız ise sistemin değiştiğini fark etmemiş. Herkes eski alışkanlıklarında.

Ekonomik kriz büyüdükçe, suçun bile zanaatkârlığı kalmadı. Birkaç yıl önce bir kuyumcuda geceyi devriye gezerek geçiren polisle konuşmuştum. Adam açık açık “artık kimse büyük soygun planlamıyor, panikle ne bulursa onu alıyor” demişti. Hırsızlık bile günü kurtarma çabasına döndü.

Bunu dinledikten sonra insan ister istemez gece camı kıran hırsızın içeriye daldığında ne hissettiğini merak ediyor. O hızla çalınan bileziklerin ağırlığı hafif gelince bir an boşluk yaşamış mıdır? Bir bakır bileziğin verdiği hayal kırıklığı, belki de bir daha o işe bulaşmamasına sebep olur. Ya da ertesi gece başka bir kuyumcunun camı kırılır, o da başka bir imitasyonla karşılaşır. Döngü böyle devam eder.

Bir taraftan ironik: Herkes birbirini kandırıyor, kimse tam olarak kazanamıyor. Bileziklerin altın olmadığı bir dünyada, hırsızlık bile eski büyüsünü kaybetmiş.

Hırsızların hedef seçiminde ne kadar beceriksiz olduğunu gösteren bir olay bu. Imitasyon bilezik çalmak, gerçek altın yerine plastik almak gibi bir şey—emek harcayıp sıfır kazanç elde etmek.

Kuyumcu dükkanlarına giren profesyonel hırsızlar genelde vitrin camını kırıp en değerli parçaları hedef alırlar. Ama bu sefer hata yapılmış. Ya vitrinde gerçek ve takı karışıktı, ya da hırsızlar aceleyle yanlış raf seçtiler. Imitasyon mallar kuyumcularda satış değeri en düşük stoktur—zaten müşteriler ucuz amaçla alırlar.

Bu olayın ilginç tarafı, hırsızlık sonrası pazar değeri sıfıra yakın olan malı nasıl para yapacaklarıdır. Çaldıkları malı tezgahta satamayacaklar, çünkü hemen fark edilecek. Gümrük kaçakçılığı ya da metal eritme gibi yollar da bu kadar küçük hacimdeki takı için karlı değil.

Kuyumcular açısından bakılırsa, bu tür olaylar da bir uyarı. Değerli parçalarla imitasyon malları aynı vitrine koymak, hırsızları baştan sınıflandırmaya zorlayan bir güvenlik açığı. Gerçek altın ve gümüş ayrı bölmelerde, ayrı ışıklandırmayla gösterilirse en azından profesyonel hırsızlar işleri düzgün yapsın diye.

Gece iki sularında Bağcılar’da bir kuyumcuya giren üç kişi, kasadaki bilezikleri çalıp hızla uzaklaşmış. Sabah polis olay yerine geldiğinde, çalınan malların tamamının imitasyon olduğuna dair rapor düzenlemiş. Mahalledeki dedikodu ise başka: “Bunlar mahallede kahkahalarla anlatılır artık, hırsızlar kendi kendine şaka yaptı.”

İstanbul’da kuyumcuların çoğu, tezgâhta sergilenen bileziklerin gerçek altın olmadığını saklamıyor. 2020’den sonra yaşanan altın fiyatı patlamasıyla birlikte, neredeyse her dükkan vitrinini imitasyonla doldurdu. Gerçekler ise kasada, duvarda ya da gizli çekmecede. Dikkatini çekmeyen için bu ayrım anlaşılmaz fakat eline aldığında gerçek ile sahtesi arasında ağırlık farkı hemen belli olur. İmitasyonun gramı 5-10 lira; altınınki 2.500 lira civarında.

Buradan çıkarılacak temel ders: Hırsızlık bile profesyonellik ister. Kafaya poşet geçirip dükkanı soyarken bile çalınan malın niteliğini bilmek gerekiyor. Sadece adrenalinle değil, biraz iş bilgisiyle hareket etmek lazım. Her kuyumcunun kasasında külçe altın tutmadığını mahalledeki çocuklar bile duymuştur. Dükkan sahibinin ifadesine göre, çalınan imitasyonların toplam değeri 2.000 lira bile etmiyor.

Bir başka ilginç detay, kuyumcuların sigorta poliçesine imitasyon ürünleri dahil etmemesi. Yani bu gibi olaylarda, sigortadan “zararım var” diyerek para almak da mümkün değil. Dükkanın çoğu, gerçek altını arka odada saklarken, vitrine dizdiği bileziklerin çalınmasını kendisi için ucuz bir reklam olarak görmeye başlamış durumda. Gece kamera görüntülerini seyreden komşu esnaf, “en azından zarar etmemişsiniz” diyerek hem dalga geçiyor hem de rahatlıyor.

Gece 03.00 civarı, Kadıköy’deki bir kuyumcunun vitrinini kıran iki kişi, kasada değerli altın yerine imitasyon bilezikleri kapıp ortadan kaybolmuş. İşin asıl acayip tarafı, kuyumcu sabah geldiğinde gerçeklerin kasada, imitasyonların ise çalınmış olduğunu fark ediyor. Şimdi sormak lazım: Hırsızlar gerçekten o kadar acemi mi, yoksa vitrin diziliminde bir şey mi ters gitti? Kamera kayıtlarına bakılınca adamlar eldivenli, hızlı ve profesyonel görünüyor. Yani planlı bir iş var ama vitrin dizilimini karıştırınca şanssızlık olmuş. Kuyumcuların çoğu vitrine pahalı bir şey koymuyor, bunu bildiğim için şaşırmadım ama taklit işler bu kadar gerçekçi olunca hırsız bile kanabiliyor. Hırsızlar yakalansa bile çaldıklarıyla günü zor kurtarır. Gerçek altın sandıkları şeyin sahte çıkması, meselenin ironisi.