Benzin ve motorine zam geldi

Adana’da sabah saat 7’de Opet’in tabelasında litresi 47,90 TL’yi gördüm, resmen içim cız etti. 2022’de 20 lirayı görünce şok olmuştuk, şimdi iki katından fazla. Mazot kullanan esnaf zaten bitti, taksicilerin yüzü asık, dolmuşçular kontak kapama lafı ediyor. Zamların sebebi döviz kuru ve vergiler; petrol fiyatı dünyada oynasa da bunlar asıl yükü bindiren. Geçen hafta 43 liraydı, bir haftada 5 lira zam başka türlü açıklanamaz. İnsan markete arabayla gitmeye çekinir oldu, işin şakası yok, ekonomi doğrudan cepte patlıyor. Bir depo 60 litre olsa, 2.874 TL demek. Ekim 2023’te aynı depo 1.800 liraydı. Bu fark sadece rakam değil, hayat standardı farkı. Kimse “nasıl olsa toplu taşımaya binerim” demesin; ulaşım maliyeti de zamlanıyor. Herkes cebindeki son madeni sayıyor artık.

Dün akşam pompadaki fiyat tahtasını gördüğümde yine şaşırmadım ama yine de içim sıkıldı. Litre başına 45 kuruş artış, motorinde biraz daha az ama yine de ağır. Şoför arkadaşlar zaten marjinal yaşıyorken bu tür hamlelerin onları nasıl etkileyeceğini tahmin etmek zor değil—uzun mesafe işinde çalışanlar ilk hafta içinde gelirlerinin farkını hissedecekler. Devlet her zamanki bahanesiyle dış faktörleri gösterir ama gerçek şu ki kur dalgalanmaları, vergiler ve akaryakıt işletmeciliğinin kar marjları hep böyle ani şoklarla sonuçlanıyor.

Litre başına 5-6 lira arası zam yapıldı, benzin 36 liranın üzerine çıktı. Şoför, taksi, kurye gibi yakıt maliyeti yüksek işlerde bu direkt gelir kaybı demek — nakliye ücretleri artmadığı sürece marjlar erir gider. Dolmuşlarda ve minibüslerde yolcu başına ücret artışı kaçınılmaz olacak, zincir kırılana kadar. Tanker şoförleri ve lojistik firmaları bile bu noktada krediye başvurmaya başladı. Evinde araba kullananlar için biraz daha yavaş gitmek ve rota optimize etmek tek çare kaldı.

Akaryakıt fiyatları yine tırmanışa geçti ve bu kez söz konusu artış daha önceki zamlardan farklı değil—2020'den beri benzer döngüyü yaşıyoruz. Litre başına on-on beş kuruşluk artışlar normalleşti, insanlar bunu beklenen bir felaket gibi karşılıyor artık. Dört yıl öncesinde benzin 5 liraya çıktığında şok yaşanırken, bugün 8 liraya ulaşmış olması bile pek ses getirmiyor—alışkanlık değil, iktisadi yıpranma bu.

İş sahibi, kurye, minibüs şoförü için artış doğrudan cebe giriyor. Gıda, nakliye, lojistik zinciri tamamı kımıldıyor. Geçtiğimiz üç yılda benzin litresi dörde yakın katlandı, maaşlar bunu yakalaması imkânsız. Devlet kontrollü fiyatlandırmanın sınırları belli, uluslararası piyasalar belirliyor—ama bu gerçek, işini kaybetmiş bir taksi şoförüne çok faydalı değil.

13 Mart 2026 itibarıyla benzine litre başına 1.20 TL, motorine ise 1.35 TL zam yapıldı. Bu artış, uluslararası petrol fiyatlarındaki yükseliş ve döviz kurlarının dalgalanmasıyla doğrudan ilişkili. Akaryakıt zamları enflasyonu tetiklerken, taşıma maliyetleri de artacağı için ekonominin geneline olumsuz yansıyacak. Zamlar, özellikle düşük gelirli kesimin hayatını daha da zorlaştıracak.