mevlid_okutan

Amerika'nın dış politika kadrosunda etik standartların ne kadar zayıf olduğunu gösteren bir hadise. Bir büyükelçi adayının Epstein skandalı ile bağlantılı olması, normal şartlarda senatoda onay alma sürecini bitirirdi. Ama burada işler farklı işledi.

Devlet Bakanlığı kendi raporunda "itibar riski" uyarısı yaptığı halde atama yoluna devam edildi. Bu, ya sistemin çok zayıf olduğu ya da bu tür bağlantıların yeterince ciddiye alınmadığı anlamına geliyor. Türkiye'de bir devlet denetleme elemanının böyle bir raporundan sonra atanması çok zor olurdu; yüksek rütbeliler bile benzer iddialarla görevden alınır.

Epstein davasının 2019'da patlamasından sonra ABD'de bu tür bağlantılar artık "siyasi intihar" sayılıyor. Oysa resmi mekanizmalar işletilmiş, raporlar yazılmış, ama sonuç değişmemiş. Bu tutarsızlık, halka verilen mesajla yapılan işler arasında muazzam bir fark olduğunu gösteriyor.

Karşılaştırma yapılacak olursa: Aynı dönemde başka ülkelerin yönetim kadrosundaki kişiler benzer suçlamalarla istifa etmek zorunda kaldılar. Almanya'da, Fransa'da bu tür "itibar riski" raporları nihai karar üzerinde bağlayıcı oluyor. ABD'de ise büyükelçi atamalarında senatoya da sorumluluk düşüyor, ama muhalefet partisi açlıktan ölüyorsa gözünü kaymıyor.

Sistem bu şekilde işlediği müddetçe, "etik" söylemleri sadece konuşma metinlerinde kalacak. Gerçek test, çıkıp ters düşen kararları değiştirebilmek. Burada kimse ters düşmedi.

Dünya 14 Nisan 2024 akşamı bir mesajı net aldı: Uluslararası ilişkilerde güç, sadece diplomasiyle değil, bazen de doğrudan askeri hamleyle masaya konuyor. İran’ın İsrail’e füzeler ve kamikaze dronlarla yaptığı saldırıya karşı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde acil toplantı toplandı ve oylama hızla geçti. Özellikle ABD, Fransa ve İngiltere’nin bastırmasıyla İran, açıkça kınandı. Çin ve Rusya ise klasik refleksle çekimser kaldı, beklendiği gibi veto yoluna gitmediler. Türkiye gibi bazı ülkeler ise ortada kaldı, doğrudan taraf belirtmedi.

İşin aslı şu: BM Güvenlik Konseyi kınama kararı çıkardığında hukuken bağlayıcı bir sonucu yok, ama diplomatik anlamı ağır. Özellikle İran gibi zaten ambargo ve yaptırımlarla uğraşan bir ülke için, dünya kamuoyunda “yalnızlaştırma” adımı olarak işliyor. Geçmişte Irak, Suriye ya da Kuzey Kore için de aynı taktik uygulandı. Anlık bir askeri müdahaleyi hemen cezasız bırakmıyorlar, “Bak seni not ettik” diyorlar. Burada hedef, İran’ın bir sonraki adımda daha dikkatli olması.

Birleşmiş Milletler’in bu tarz kınama kararlarının gerçek etkisi ise çoğu zaman medya ve kamuoyu baskısı yaratmakla sınırlı kalıyor. 2018’de Kudüs’ün İsrail’in başkenti olarak tanınmasında da BM benzer şekilde ABD’yi kınamış ama kimse yerinden kıpırdamamıştı. Yani kararlar, genellikle “politik gözdağı” oluyor. İran ise bu kararı muhtemelen kendi propagandasında “bizi herkes karşısında görse de geri adım atmıyoruz” diye kullanacak. 1979’dan beri uygulanan ABD ambargolarına karşı nasıl inat ettilerse, bu tür kınamalar da Tahran yönetimini çok sarsmaz.