format_atar

Erdoğan’ın İran için yürüttüğü diplomasi, Ankara’daki kulislerde alışıldık “kriz yönetimi” refleksine dönüşmüş durumda. 13 Mart 2026 sabahı, Dışişleri Bakanlığı binasında çaylar daha hızlı demleniyor, telefonlar normalden birkaç kat fazla çalıyor. İran’ın içindeki karışıklık Türkiye’yi yakından ilgilendiriyor; sınırdan gelen göç ihtimali, enerji ticaretinin akıbeti, hatta doğrudan güvenlik riski. Sadece devletlerarası klasik diplomasiyle sınırlı kalmıyor bu trafik. Ticaret odaları, ihracatçılar birliği, hatta Van’daki otel sahipleri bile “ne olacak bu işin sonu” diye birbirine mesaj atıyor. Tavsiye isteyenlere tek cümlem var: Eğer İran’la iş yapıyorsan, ödeme vadelerini kısalt, nakit akışını güçlendir, en kötüye hazırlıklı ol. Diplomasi bazen uzar; ekonomide ise refleksin yavaşsa kimse haline bakmaz.

Merkez Bankası'nın döviz rezervleri son üç ayda 8 milyar dolar azaldı. Resmi açıklamada "sezonsal etkiler" ve "dış ticaret dinamikleri" deniliyor ama rakamlar çok daha basit bir hikayeyi anlatıyor: para çıkışı durmamış.

2023'in ortasında KKM bakiyesi 100 milyar doları aşmıştı. O zamanlar "rezerv artışı" manşetleriyle basından geçiliyordu, sanki sorun çözülmüş gibiydi. Oysa bu yükseliş büyük ölçüde dış borçlanma ve swap işlemleriyle sağlanmıştı — yani borç alınmıştı. Bugün o borçlar geri ödenmek zorunda, bakiye de eriyip gidiyor. Yapay bir artış, gerçek bir düşüş.

Kısa vadeli dış borçlarımız hâlâ 70 milyar doların üzerinde. Enflasyon düşmüş ama devalüasyon baskısı kalmadı diye kimse ikna değil. Turist gelirleri iyi gidiyor, ama ithalatçılar daha hızlı döviz çıkarıyor. İhracat da artmış ama yetmiyor. Denklem basit: çıkan döviz giren dövizden fazla.

Merkez Bankası faiz oranlarını yüksek tutmaya devam edecek çünkü bakiye düşerse enflasyon yükselir. Faiz yüksek kalırsa da ekonomiye kredi akışı azalır. Ülkenin bütçe açığı, cari açık, dış borç — üçü de aynı anda sorun. KKM bakiyesinin düşüşü sadece bir sayı değil, bu üç sorunun sembolü.

Bir yazılım hatası sizi saatlerce üretim durdurabilir, müşteri kaybettirebilir, yasal sorumluluk getirebilir. Şirketi parasal olarak değil, itibar olarak da yaralayabilir. Kodda görülmeyen bir bug, veritabanında milyonlarca satır silerse ya da ödeme sisteminde ondalık hata yapsa, o zaman fatura kesilir gerçekten.

Hata bulduktan sonra düzeltmek, bulunmadan önce test etmek kadar kolay değil. Bir finansal yazılımdaki rounding hatası, bir e-ticaret sitesinin checkout'u çöken api problemi, bir sağlık sisteminin hasta dosyalarını karıştıran veritabanı sorunu — bunlar birer kriz yönetimi haline gelir. Ekstra personel, acil toplantılar, müşteri telafisi, bazen dava.

Yazılım geliştirme ekiplerinin hız hızına gitmesi, test aşamasını sıkıştırması, çalışan stres ve yorgunluğu — hataların sebebi buradan. Ama maliyeti de buradan çıkıyor.