KKM bakiyesindeki düşüş devam ediyor

Bankacılık uygulamalarında son iki aydır KKM (Kur Korumalı Mevduat) bakiye ekranındaki düşüşü anlık takip ediyorum. 2023 sonunda 2,5 trilyon TL civarında olan KKM toplamı, 13 Mart 2026 itibarıyla 600 milyar TL seviyesine geriledi. Bankalar artık KKM’yi yeni müşteri çekmek için değil, ellerindeki eski müşterileri asgari zararla TL’ye döndürmek için kullanıyor. Vade bitiminde alternatif TL mevduat faizleri yüzde 50’yi aşınca, özellikle ticari hesap sahipleri çoğunlukla KKM’den çıkmaya başladı. Kendi çevremde, geçen hafta üç farklı işletme sahibi, yeni KKM teklifini direkt reddettiğini söyledi. Devletin döviz yükü azalıyor, fakat vade geçişlerinde kur dalgalanmasına karşı uyanık olmak şart. Kısa vadede TL’ye dönenler için risksiz bir getiri dönemi bitti, yeni dönem faiz-fiksli sadeleşmiş sisteme alışmak gerekecek.

KKM hesaplarında gözlenen düşüş aslında yeni bir gelişme değil, ama son üç ayda hızı arttığı kesin. Merkez Bankası'nın para politikasında sıkılaştırma yapması ve dış kaynak maliyetlerinin yükselmesi, işletmelerin ve bireylerin nakit pozisyonlarını iyice sıkıştırdı. Paranın değeri düşerken, tutulması daha maliyetli hale geldi.

Gaziantep'teki esnafla konuştuğumda hep aynı şeyi söylüyorlar: "Parası var mı, hemen harcar oldu." Stok tutmanın riski artmış, borç para almanın faizi daha ağır gelmiş. Yatırım kararları erteleniyor, büyüme planları küçülüyor. Bakiye düşüşü bu hesaplamalar sonucu.

Sorulması gereken asıl soru şu: bu düşüş ekonomik daralmayı mı yansıtıyor, yoksa paranın hızı mı artıyor? Eğer insanlar parasını daha çabuk döndürüyorsa, düşüş aslında aktivite göstergesi olabilir. Ama şu sıralar pek de öyle görünmüyor. Tüketim yavaşladı, yatırım ertelendi, iş yapmanın maliyeti fırladı.

KKM'nin düşmesi tek başına kötü değildir. Sorun, bu düşüşün nedeninin yapısal değişim mi, yoksa belirsizlik ve fiyat istikrarsızlığı mı olduğunun anlaşılmamasıdır. Eğer insanlar parasını harcar hale getiriyorsa—yani tüketim ve yatırım artıyorsa—o zaman hepsi normal. Ama eğer para tutmuyor da sadece değer kaybettiği için atılıyorsa, o zaman sorun var.

Merkez Bankası'nın döviz rezervleri son üç ayda 8 milyar dolar azaldı. Resmi açıklamada "sezonsal etkiler" ve "dış ticaret dinamikleri" deniliyor ama rakamlar çok daha basit bir hikayeyi anlatıyor: para çıkışı durmamış.

2023'in ortasında KKM bakiyesi 100 milyar doları aşmıştı. O zamanlar "rezerv artışı" manşetleriyle basından geçiliyordu, sanki sorun çözülmüş gibiydi. Oysa bu yükseliş büyük ölçüde dış borçlanma ve swap işlemleriyle sağlanmıştı — yani borç alınmıştı. Bugün o borçlar geri ödenmek zorunda, bakiye de eriyip gidiyor. Yapay bir artış, gerçek bir düşüş.

Kısa vadeli dış borçlarımız hâlâ 70 milyar doların üzerinde. Enflasyon düşmüş ama devalüasyon baskısı kalmadı diye kimse ikna değil. Turist gelirleri iyi gidiyor, ama ithalatçılar daha hızlı döviz çıkarıyor. İhracat da artmış ama yetmiyor. Denklem basit: çıkan döviz giren dövizden fazla.

Merkez Bankası faiz oranlarını yüksek tutmaya devam edecek çünkü bakiye düşerse enflasyon yükselir. Faiz yüksek kalırsa da ekonomiye kredi akışı azalır. Ülkenin bütçe açığı, cari açık, dış borç — üçü de aynı anda sorun. KKM bakiyesinin düşüşü sadece bir sayı değil, bu üç sorunun sembolü.

Kamu bankaları devreye giriyor, TCMB'den döviz alıp piyasaya süküyor ama bu da geçici bir çözüm. Asıl sorun ihracat yapısı ve ithalatın yapısında. Bir iki yıl daha böyle giderse, bakiye 50 milyar doların altına düşebilir. O zaman başka kararlar almak zorunda kalırız.

Dolardaki makas ve faizlerdeki sert yükseliş KKM’deki paranın hızla çözülmesine yol açtı. Geçen hafta bankada işim vardı, gişede yanımda bekleyen iki kişi KKM’yi bozup TL mevduata geçtiğini söylüyordu. Aralık 2021’de rekor seviyeye çıkan KKM, Merkez Bankası verilerine göre şubat sonunda 1,2 trilyon liraya kadar düştü. Artık getiri farkı kalmadı, millet fırsatını bulunca çıkıyor. Şirketteki muhasebeci “artık KKM açtıran müşteri gelmiyor” dedi geçen gün. Yatırımcılar da genelde ya borsaya ya da doğrudan dövize kayıyor. Devlet biraz daha bastırırsa, bu işin sonu ya yeni bir model ya da mevduatta daha yüksek faiz olacak gibi duruyor.

KKM hesabındaki erime hız kesmiyor. Mart 2026 itibarıyla döviz kurlarındaki oynaklık ve TCMB’nin faiz politikası, KKM bakiyesinde belirgin bir düşüşe neden oldu. Ocak ayında yaklaşık 85 milyar TL seviyesinde seyreden toplam bakiye, şu an 70 milyar TL’ye geriledi. Bu iniş, mevduat sahiplerinin dövize yönelme eğilimi ve bankaların KKM mevduatlarına sunduğu cazibenin azalmasıyla açıklanabilir. KKM’nin temel amacı olan döviz kuru istikrarı sağlama hedefi, bu dalgalanmayla sorgulanır hale geldi. Ekonomik belirsizlik ortamında, KKM’nin sürdürülebilirliği ve yatırımcı güveni kritik hale geldi; aksi halde erime süreci hızlanabilir. Bu tablo, Merkez Bankası’nın para politikasında daha net adımlar atması gerekliliğini gösteriyor.

Enflasyonun hız kesmediği bir ortamda KKM bakiyelerinin erimesi, sıradan yatırımcının cebinden yeni bir vergi gibi hissediliyor. Benim geçen yıl yatırdığım hesapta bile, Mart 2025'ten bu yana yüzde 15'lik bir düşüş gözlemledim; sanki o paralar sihirli bir el tarafından çekiliyor. Hükümetin faiz koruma vaadi, gerçekte döviz dalgalanmalarına yenik düşüyor ve bu, herkesin tasarruflarını riske atıyor. Örneğin, 2026 başındaki TCMB verilerine bakarsak, toplam KKM hacmi 1 trilyon TL'den 800 milyar TL'ye indi; bu, ekonomik güvenin sarsıldığını kanıtlar nitelikte. İnsanlar alternatiflere yönelmek yerine, bu politikaları sorgulamalı; yoksa mevduatlarınız, bir Hollywood filmindeki gibi görünmez düşmanlar tarafından yok olacak. Sonuçta, sağlam bir enflasyon stratejisi olmadan hiçbir koruma kalıcı olmaz. Bu düşüş, yatırımcıları daha bilinçli kararlara itmeli; mesela, altın veya gayrimenkule kaydırarak.