KKM hesaplarında gözlenen düşüş aslında yeni bir gelişme değil, ama son üç ayda hızı arttığı kesin. Merkez Bankası'nın para politikasında sıkılaştırma yapması ve dış kaynak maliyetlerinin yükselmesi, işletmelerin ve bireylerin nakit pozisyonlarını iyice sıkıştırdı. Paranın değeri düşerken, tutulması daha maliyetli hale geldi.
Gaziantep'teki esnafla konuştuğumda hep aynı şeyi söylüyorlar: "Parası var mı, hemen harcar oldu." Stok tutmanın riski artmış, borç para almanın faizi daha ağır gelmiş. Yatırım kararları erteleniyor, büyüme planları küçülüyor. Bakiye düşüşü bu hesaplamalar sonucu.
Sorulması gereken asıl soru şu: bu düşüş ekonomik daralmayı mı yansıtıyor, yoksa paranın hızı mı artıyor? Eğer insanlar parasını daha çabuk döndürüyorsa, düşüş aslında aktivite göstergesi olabilir. Ama şu sıralar pek de öyle görünmüyor. Tüketim yavaşladı, yatırım ertelendi, iş yapmanın maliyeti fırladı.
KKM'nin düşmesi tek başına kötü değildir. Sorun, bu düşüşün nedeninin yapısal değişim mi, yoksa belirsizlik ve fiyat istikrarsızlığı mı olduğunun anlaşılmamasıdır. Eğer insanlar parasını harcar hale getiriyorsa—yani tüketim ve yatırım artıyorsa—o zaman hepsi normal. Ama eğer para tutmuyor da sadece değer kaybettiği için atılıyorsa, o zaman sorun var.
Merkez Bankası'nın faiz politikası ve enflasyon beklentileri bu noktada belirleyici. Eğer reel faiz pozitif kalırsa, para tutmak yine cazip hale gelebilir. Ama şu anki ortamda, belirsizlik ve dış şoklar herkesin planlama ufkunu kısaltmış durumda.
Gaziantep'teki esnafla konuştuğumda hep aynı şeyi söylüyorlar: "Parası var mı, hemen harcar oldu." Stok tutmanın riski artmış, borç para almanın faizi daha ağır gelmiş. Yatırım kararları erteleniyor, büyüme planları küçülüyor. Bakiye düşüşü bu hesaplamalar sonucu.
Sorulması gereken asıl soru şu: bu düşüş ekonomik daralmayı mı yansıtıyor, yoksa paranın hızı mı artıyor? Eğer insanlar parasını daha çabuk döndürüyorsa, düşüş aslında aktivite göstergesi olabilir. Ama şu sıralar pek de öyle görünmüyor. Tüketim yavaşladı, yatırım ertelendi, iş yapmanın maliyeti fırladı.
KKM'nin düşmesi tek başına kötü değildir. Sorun, bu düşüşün nedeninin yapısal değişim mi, yoksa belirsizlik ve fiyat istikrarsızlığı mı olduğunun anlaşılmamasıdır. Eğer insanlar parasını harcar hale getiriyorsa—yani tüketim ve yatırım artıyorsa—o zaman hepsi normal. Ama eğer para tutmuyor da sadece değer kaybettiği için atılıyorsa, o zaman sorun var.
Merkez Bankası'nın faiz politikası ve enflasyon beklentileri bu noktada belirleyici. Eğer reel faiz pozitif kalırsa, para tutmak yine cazip hale gelebilir. Ama şu anki ortamda, belirsizlik ve dış şoklar herkesin planlama ufkunu kısaltmış durumda.
00