ayna_mesafesi

Türkiye'de kadın olmak

ayna_mesafesi

Geçen yaz İzmir'de tatildeydim. Bir akşamüstü sahilde, hafif bir rüzgar eserken, en sevdiğim keten elbisemle yürüyordum. Yanımdan geçen bir grup genç erkeğin "Abla, ne güzelmiş elbiselerin!" diye bağırmasıyla irkildim. İltifat mıydı, laf atma mıydı ayırt edemiyorsun. Bir anlık o tebessümüm dondu, içimdeki o anlık rahatlık hissi kayboldu. Güneş batarken, ben kendimi kumsalda biraz daha hızlı yürürken buldum.

ayna_mesafesi

uyku düzeni bozukluğuyla mücadele

benim uyku düzenim mevsimlerle birlikte değişiyor. kış aylarında tam bir kış uykusuna yatmış ayı gibi oluyorum, hava karanlık olunca sanki beynim direkt kapanıyor, akşam 9'da yatakta oluyorum. sabahları da doğal olarak zinde uyanıyorum, alarmdan önce gözlerimi açıyorum.

yaz gelince ise durum tam tersine dönüyor. günler uzadıkça, hava aydınlık kaldıkça benim uykuya geçişim tam bir çileye dönüşüyor. geçen yaz, saat gece 2'ye kadar yatakta dönüp durduğumu bilirim. ertesi gün yüzüm şişmiş, göz altlarım mor halkalarla doluydu, o gün hiçbir işime odaklanamadım. o dönemde cilt bakım rutinime eklediğim kafeinli göz serumları bile işe yaramamıştı. sanki bütün yaz yüzümde sürekli bir yorgunluk maskesi vardı.

yaz akşamları dışarıda geçirilen zamanın da bunda etkisi büyük. arkadaşlarla buluşmalar, festival havası derken uyku saatleri iyice kayıyor. o zaman anlıyorum ki kışın aldığım o düzenli uykunun tadı, yazın yerini bir dizi yorgunluk belirtisine bırakıyor. sonbahar gelip havalar serinlemeye başladığında ise sanki vücudum resetleniyor, yeniden o düzenli ritme giriyorum.

ayna_mesafesi

Hayatınızı çalan mobil oyunlar

Sanırım 2017 yazıydı, İzmir'de arkadaşlarla Alsancak'ta bir kafede otururken, herkesin elinde telefon, sürekli ekranlara bakıp bir şeyler kovaladığını gördüm. Pokemon Go furyasıydı. Ben o zamanlar "gerçek hayatta yaşayın" diyenlerdenim. Saatlerce sokaklarda gezip sanal yaratık peşinde koşmak bana anlamsız geliyordu. Estetik algımdan da uzaktı, o piksel piksel yaratıklar ne kadar çekici olabilirdi ki?

Sonra bir gün bir arkadaşım, "Ayşe, bak burada çok güzel bir makyaj malzemesi var!" diye seslendi. Oysa elinde telefon, sanal bir mağazada geziyordu. İşte o an dank etti, hayatımızdan çalan şey sadece oyun oynamak değil, o oyunların vaat ettiği sahte tatminler de. Gerçek bir alışverişin, bir ürüne dokunmanın, koklamanın verdiği hazzı hiçbir mobil oyun veremez. O anladım, ekranlar sadece zamanımızı değil, duyularımızı da çalıyor.

Uyku düzenim pandemiyle değil, üniversite yıllarında bozulmaya başladı. 2014’te yurtta kalırken, sabaha karşı 3’te yatıp 7’de zorla uyanıyordum. Şimdi de freelance çalışınca, saat kavramım iyice gitti. Gece 2’de Netflix, sabah 9’da Zoom toplantısı. Melatonin yerine Sephora’dan aldığım lavanta spreyini denedim, oda güzel kokuyor ama uykum değişmedi. Kahveyle günü kurtarıyorum, özellikle Jacobs Monarch içince beynim açılıyor. Arkadaşımın önerisiyle gündüz kısa yürüyüş yaptım, bir tık işe yaradı ama alışkanlık haline getiremedim. Bu döngü yıllardır değişmedi.

ayna_mesafesi

meslek liseleri

Ben lise tercihi yaparken meslek liselerinin adı bile geçmiyordu çevremde. Yıl 2008 falandı. Herkes ya anadolu lisesi ya da fen lisesi peşindeydi. Annemle bir gün cadde üzerindeki bir kuaföre gitmiştik, kadın saçımı keserken sürekli "kızım berberlik meslek lisesine gitseydin şimdi elinde altın bileziğin olurdu" diyordu. O zamanlar anlamamıştım ne demek istediğini. Sonra bir ara moda tasarım okumayı düşündüm, oradaki hocalar da "meslek lisesi bitirenler direkt atölyeye giriyor" diye anlatmışlardı.

Şimdi bakıyorum da, güzellik ve cilt bakımı alanında meslek liseleri gerçekten çok kıymetli. Özellikle son yıllarda kozmetik sektörü patladı resmen. Ben bile bir eğitim için İstanbul'a gitmiştim, orada bir estetisyenle tanıştım, kendisi meslek lisesi mezunuydu. Bana cilt analizi yaparken öyle detaylı anlattı ki, üniversite mezunu sanmıştım. Cihazların adını, kimyasalların etkilerini, her şeyi biliyordu. İki yıl önce Nişantaşı'nda bir güzellik salonunda staj yapan bir genç kızla konuşmuştum, meslek lisesi öğrencisiydi. Orada öğrendikleriyle kendi markasını kurma hayali vardı. Benim lise yıllarımdaki gibi küçümsenmiyor artık, bu beni sevindiriyor. Elinde bir zanaat olması insana özgüven veriyor bence.

ayna_mesafesi

Türkiye’de tatil dendiğinde herkesin aklına güney sahilleri gelir, ama ben 2021 yazında Afyon’un Gazlıgöl kaplıcalarındaydım. Termal suların cilde ne kadar iyi geldiğini o gün anladım. Akşam yemeğinde haşhaşlı pide yiyip, sabahları termal havuzda yüzdüm. Kimse Afyon’a “tatil” için gitmez, ama benim cildim o yaz hiç bu kadar iyi olmamıştı.

Bir de Kars’ın Çıldır Gölü var. 2019 kışında buz tutmuş gölün üzerinde atlı kızakla gezmek, hayatımın en unutulmaz deneyimlerinden biriydi. Buzun altından çıkan balıkları izledim, yöresel peynirlerden tattım. Doğanın ve sessizliğin tadını çıkardım. Oteldeki soba başında çay keyfi bile başka bir güzellikti.

ayna_mesafesi

Türkiye'de eğitim sisteminin en büyük sorunu

Benim için en büyük sorun, estetik algının ve yaratıcılığın arka plana atılması oldu hep. 2000'lerin başında ilkokuldayken resim dersinde bile kopyala yapıştır zihniyeti vardı. Öğretmen bize bahar temalı bir resim çizdirecekse, mutlaka kendisinin önceden çizdiği örneği tahtaya asardı, bizim de onu birebir çizmemiz beklenirdi. Renk seçimine bile karışılırdı, "Güneş sarı olur," derdi. Oysa ben o gün turuncu bir güneş hayal ediyordum.

Sanatın, tasarımın ve kişisel ifadenin bu kadar kısıtlandığı bir sistem, güzellik algımızı da sınırlıyor bence. Üniversitede moda tasarımı okurken bile, ilk yıllarda o ezberden kurtulmak için çok uğraştım. Kendi çizim stilimi bulmam, renkleri özgürce kullanmam zaman aldı. Bir süre sonra fark ettim ki, bu durum sadece sanatsal alanlarda değil, günlük hayatta kıyafet seçiminden ev dekorasyonuna kadar her alana sızmış. Herkesin birbirine benzeyen seçimler yapması, özgünlüğün değil, "doğru" olanın peşinden koşulması hep bu yüzden.

Benim meslek lisesi maceram 2012’de İstanbul’da başladı, elektrik-elektronik bölümüne gitmiştim. Sınıfta 38 kişiydik, sadece 6 kişi gerçekten kendi isteğiyle oradaydı. Derslerin yarısı atölyede geçiyordu, ama pratikte pek bir beceri kazandığımı söyleyemem. Öğretmenler “iş bulursunuz” diyordu ama çevremde herkes stajı torpille ayarladı, bana yer kalmamıştı. Okulun son senesinde teknik resim dersinde hoca her hafta aynı projeyi verdi, çizdim, fotokopiyle çoğalttım, yarısı kopya çekti. Şu an o sınıftan teknisyen olan iki kişi var, geri kalanlar başka mesleklerde. Meslek lisesi mezunu olup güzellik merkezinde çalışan da tanıyorum, adam inşaatta amelelik yapan da var. Gerçekten iş garantisi diye bir şey yoktu.

Türkiye'de meslek liseleri konusu, benim için hep estetikle pratikliğin buluştuğu bir nokta oldu. Lisedeyken moda tasarımına merak salmıştım ve o dönem moda atölyelerinin, dikiş makinelerinin olduğu meslek liselerini çok araştırmıştım. Hatta 2007 yılında bir arkadaşım İstanbul'da Beyoğlu Kız Meslek Lisesi'nin moda bölümüne gitmişti, okulun defilelerine falan katılıyordu. O zamanlar bile sektörden gelen eğitmenler vardı, uygulamalı dersler çok yoğundu.

Benim gözlemim, meslek liselerinin son yıllarda özellikle güzellik ve cilt bakımı gibi alanlarda daha popüler hale geldiği yönünde. Artık sadece "okuyamayanın gittiği yer" algısı kırılıyor, tam tersine belli bir alanda uzmanlaşmak isteyenler tercih ediyor. Birkaç yıl önce bir kuaförle sohbet ederken, çırağının meslek lisesi güzellik bölümü mezunu olduğunu ve teorik bilgilerinin çok sağlam olduğunu söylemişti. Orada kullanılan ürün bilgisi, cilt analizi gibi konularda oldukça donanımlıydılar.

Tabii yine de staj imkanları ve mezuniyet sonrası iş bulma süreçleri hala kritik. Sektörde iyi bir yer edinebilmek için okulun sağladığı eğitimin yanında kişisel gelişimin de çok önemli olduğunu düşünüyorum. Mesela, dijital platformlarda kendi markasını yaratmaya çalışan, meslek lisesi mezunu genç tasarımcılar görüyorum. Bu da gösteriyor ki, meslek lisesi diploması sadece bir başlangıç, gerisi tamamen kişisel çabaya kalıyor.

ayna_mesafesi

Türkiye'deki eğitim sisteminin en büyük sorunu, sanırım benim için hep "tek tipleştirme" oldu. 90'ların sonunda ilkokula başladığımda, herkesin aynı müfredatı takip etmesi, aynı kitapları okuması ve aynı kalıplarda düşünmesi beklenirdi. Saçlarım omuzlarıma değse hemen uyarı alırdım, etek boyum dizimin üstündeyse anneme haber giderdi. Oysa ben o yaşlarda bile kendi tarzımı, kendi ifademi arıyordum.

Hatırlıyorum, ilkokul dördüncü sınıftayken, "Gelecekteki Ben" konulu bir resim ödevi verilmişti. Ben de kendimi, kabarık saçlı, mor rujlu, rengarenk giysiler içinde, moda dergisi kapağında hayal etmiştim. Öğretmenim resmime baktığında, "Bu ne böyle, sanki bir sirk sanatçısı!" demişti. O an hissettiğim utancı ve hayal kırıklığını hala unutamam. Oysa tek istediğim, içimdeki o estetik anlayışını bir şekilde dışa vurmaktı.

Lise yıllarımda da durum çok farklı değildi. Herkesin mühendis, doktor ya da avukat olması beklenirken, ben sürekli defterimin kenarlarına kıyafet tasarımları çiziyordum. Güzel sanatlar fakültesine gitme hayalimi ailemle paylaştığımda, "Aç mı kalacaksın?" cevabını almıştım. Sanki yaratıcılık, para kazandırmayan bir hobiydi sadece. Halbuki moda tasarımı, sadece bir çizimden ibaret değil, aynı zamanda matematik, tarih ve sosyoloji gibi pek çok alanı kapsayan derin bir dünya. Ama bu, o zamanlar kimsenin görmek istemediği bir gerçekti.

ayna_mesafesi

**Yurt dışında Türk yemeği arayışı**

Geçen yaz Amsterdam'da, şehrin en işlek caddelerinden birinde, üzerinde "authentic Turkish food" yazan bir dükkan gördüm. Gözlerim parladı, hemen içeri daldım. Menüde Adana kebap, lahmacun, çiğ köfte... Tamam, dedim, sonunda hasret bitiyor. Ama hesabı öderken fark ettim ki, o 18 euroluk "Adana kebap" bana sadece acı biber ve tuzsuz bir et yığını sunmuştu. Yanındaki marul bile Hollandalı gibiydi, sanki yeni yıkanmış, cansız.

O an anladım, yurt dışında Türk yemeği arayışı, aslında bir tür nostalji avcılığı. O bildiğimiz lezzet, o anamın mutfağındaki sıcaklık, hiçbir Avrupa restoranında bulunmuyor. Bir keresinde New York'ta, Brooklyn'deki bir Türk restoranında "içli köfte" diye bir şey getirdiler önüme. Hayatımda öyle bir şey görmedim. Dışı kıtır kıtır, içi lapa gibi, baharat namına bir şey yok. Sanki biri içli köfteyi Google'dan aratıp, tarifi de yanlış anlamış gibiydi.

Artık yurt dışında Türk yemeği ararken beklentimi sıfırlıyorum. Hatta bazen o kadar dibe vuruyorum ki, "Acaba domates salçasıyla makarna yapsam da, üzerine biraz pul biber atsam, Türk yemeği sayılır mı?" diye düşünüyorum. Ne bileyim, belki de en güzeli, eve dönünce annemin elinden bir tabak mantı yemek. O zaman anlıyorsun, o lezzetin aslında ne kadar değerli olduğunu.

Bavul hazırlarken yapılan klasik hatalar

Ayna_mesafesi olarak, bavul hazırlarken yapılan hataların çoğu zaman estetik algı eksikliğinden kaynaklandığını düşünüyorum. Sanki bir moda çekimine gidiyormuş gibi her kıyafete uygun ayrı bir ayakkabı, çanta düşünmek, aslında gereksiz bir yük yaratır. Geçen bahar Roma seyahatimde, yanıma tam üç farklı topuklu ayakkabı almıştım. Oysa o Arnavut kaldırımlarında yürümek imkansızdı, sadece bir spor ayakkabısı ve düz bir sandalet yeterli olacaktı.

Bir de "ya yanıma almazsam pişman olurum" felsefesiyle dolabın yarısını bavula sıkıştırma durumu var. 2022 yazında Bodrum'a giderken, "akşam serin olur" diye kışlık bir hırka almıştım. Tüm tatil boyunca sadece bir kez, o da uçağa binerken giydim. Bavulda o kadar yer kapladı ki, dönüşte aldığım birkaç hediyeyi zar zor sığdırabildim. Güzellik ve rahatlık dengesini kurmak, her zaman en doğru bavul hazırlama felsefesidir.

ayna_mesafesi

### toksik ilişki belirtileri

Geçen yaz, tanıştığım bir adamla ilk randevumuzda, sürekli eski sevgilisinden bahsetmesi beni huzursuz etmişti. Sürekli geçmişte takılı kalması, her şeyi kendi bakış açısından anlatması, benim ne düşündüğümü hiç sormaması tuhaftı. Bir hafta sonra benim giydiğim bir elbiseye "Bu sana hiç yakışmamış" dediğinde, aynaya bakışım değişti.

Sonraki buluşmalarda da hep benim seçimlerimi eleştirmeye başladı. Kuaförden çıktığım gün saçımı beğenmediğini, makyajımı fazla bulduğunu söyledi. Kendimi sürekli savunmak, ona her şeyi açıklamak zorunda hissettim. Gardırobumu yenilerken, aldığım kıyafetleri önce ona beğendirmeye çalıştığımı fark ettiğimde, içimdeki alarm çaldı. Estetik zevkimin bile onun onayına bağlı hale gelmesi beni korkuttu.

ayna_mesafesi

Tatilde erken kalkanlar vs geç kalkanlar

Erken kalkanlar, tatilin her anını dibine kadar yaşama iddiasında olan o yorucu kitle. Geçen yaz Kaş'ta, sabah altıda uyanıp yoga yapmaya çalışan komşu teyzeyi hatırlıyorum. Güneş kremi bile sürmeden o yanmış yüzüyle meditasyon yaparken, ben yatağımda son rüyaların keyfini çıkarıyordum. Erken kalkınca ne oluyor, sanki bir madalya mı veriyorlar?

Geç kalkanlar ise hayatın tadını çıkaran, uyku güzelliğin sırrı diyen bizleriz. Antalya'daki son tatilimde, kahvaltıya tam da omlet sırası boşalırken inip, sonra tüm gün havuz başında kitap okumuştum. Erken kalkanlar, o saatte çoktan güneş çarpması yaşayıp odalarına dönüyordu, ne gerek var bu aceleciliğe? Tatile yorgun dönmek için mi bu kadar efor sarf ediyorsunuz, anlamıyorum.

Hayatımı çalan mobil oyunlar deyince aklıma ilk gelen, lise yıllarımdaki "Hay Day" furyası oluyor. 2014 yılıydı, yeni çıkan iPhone 6’nın büyüsüne kapılmış, okulda herkesin elinde o telefondan vardı. Ders aralarında, hatta bazen kimya dersinde arka sıralarda, tarlamıza mısır ekiyor, tavuklarımıza yem veriyorduk. Hatırlıyorum, bir keresinde sınavdan düşük not almıştım çünkü gece 3’e kadar domates hasadı bekliyordum. Sabah aynaya baktığımda gözaltlarım simsiyah, cilt rengim solgundu. O zamanlar bile estetik kaygım vardı. Hatta sırf oyundaki sanal param yetmiyor diye, annemin cüzdanından gizlice para alıp "elmas" satın aldığımı itiraf etmek zorundayım. Şimdi düşünüyorum da, o domateslerin bana ne faydası oldu? En azından yüzüm daha parlak olabilirdi.

ayna_mesafesi

Karavanla Türkiye turu hayali, aslında "benim Instagram'ım neden bu kadar sıkıcı" demekle eş anlamlı bence. Geçen yaz, 2023 Temmuz'unda, sırf o estetik karavan pozları için bir arkadaşımın hurdaya çıkardığı minibüsü boyayıp içine çiçekli perdeler astık. Sonra da Alaçatı'da bir otoparkta iki gün konakladık. Tek yaptığım, karavan kapısını açıp ayaklarımı uzatıp, elimde kahve bardağıyla güneşe bakmak oldu. Gerçek bir seyahat miydi, yoksa sadece o anı yaşayarak birilerine "bakın ne kadar özgürüm" mesajı vermek mi, hala karar veremedim. Sanırım ikincisi daha ağır basıyor.

ayna_mesafesi

Oyun bağımlılığından kurtulma hikayesi

Benim için oyun bağımlılığı, makyajı silmeden uyumak gibi bir şeydi aslında, uzun vadede cildime zarar vereceğini biliyordum ama o anın keyfi her şeyin önüne geçiyordu. 2017 yazıydı, üniversite sınavına hazırlanıyordum ama gece yarılarına kadar League of Legends oynuyordum. Saat 03.00'te yatağa girip sabah 07.00'de uyanmak, o yorgunluk hissi, göz altı morlukları... sanki hiç uyumamışım gibiydi. Aynada kendime baktığımda solgun bir yüz görüyordum, o canlılık gitmişti.

Bir gün, en sevdiğim kırmızı rujumu sürdüm, fotoğraf çektim. Eskiden ne kadar enerjik göründüğümü fark ettim, o fotoğraftaki ben, sürekli bilgisayar başında oturan bu ben değildi. O an içimde bir ampul yandı, kendime haksızlık ettiğimi anladım. Telefonumdaki oyunu sildim, bilgisayardan da uzaklaştım. İlk başlarda zorlandım ama o boşluğu cilt bakım rutinleriyle doldurdum, yeni makyaj teknikleri denedim. Şimdi çok daha iyi hissediyorum, aynadaki yansımam da bana gülümsüyor.

ayna_mesafesi

Oyun bağımlılığından kurtulma hikayesi

Yıllar önce, aynaya baktığımda gördüğüm o solgun yüz, aslında ekran başında geçirilen sayısız saatlerin yansımasıydı. Saatlerce süren online oyun maratonları, özellikle o dönem popüler olan bir MMORPG, beni gerçek hayattan tamamen koparmıştı. Sabahları göz altlarım mor, cildim cansız uyanırdım, çünkü uykumu da, yediğimi de, içtiğimi de ihmal ederdim.

Bir gün, en sevdiğim kırmızı rujumu sürerken bile aynadaki yansımamın ne kadar donuk göründüğünü fark ettim. O an anladım, bu sanal dünyanın estetik algımı bile bozduğunu. Kendi güzelliğime yabancılaşmıştım. Bu farkındalık, sanırım 2017'nin yaz aylarına denk gelir, hayatımın dönüm noktası oldu. İşte o gün, oyunun uninstall tuşuna basarken, aslında kendimi yeniden yüklediğimi hissettim.

ayna_mesafesi

Oyun bağımlılığından kurtulma hikayesi

Benim hikayem biraz farklı başlıyor, çünkü ben o çocuklukta misket oynayan, mahallede koşturan gruptan değilim. Benim çocukluğum daha çok Playstation 1'in gri konsolunda Crash Bandicoot ile geçti, 90'ların sonu, 2000'lerin başı. O zamanlar internet kafe kültürü benim için daha çok bir sosyalleşme aracıydı, ama oyunun kendisi beni hiç ele geçirmedi. Tam tersine, benim için hep bir kaçış, bir tür "zaman öldürme" aracıydı.

Asıl sorunum, oyunun beni ele geçirmesinden ziyade, hayatımdaki boşlukları oyunla doldurma alışkanlığımdı. Özellikle üniversite yıllarımda, dersler ağırlaştıkça, sosyal çevrem daraldıkça, kendimi oyunların içinde buldum. Final haftası sabahlara kadar ders çalışmak yerine, sabahlara kadar Skyrim'de görev peşinde koşuyordum. Tam bir yıl boyunca, odamdan çıkmadan, güneşi görmeden oyun oynadığım oldu. Cildim soluklaştı, göz altlarım morardı. Aynada kendime baktığımda, o canlı, parlak genç kız gitmiş, yerine yorgun, bakımsız bir gölge gelmişti.

Bir gün, Sephora'da bir fondöten denemeye gittim. Satış danışmanı yüzümdeki kuruluğu ve ton eşitsizliğini görünce, bana cilt bakımı rutini önerdi. O an fark ettim, kendimi o kadar ihmal etmiştim ki, en basit güzellik rutinlerini bile unutmuştum. O fondöten deneme seansı, benim için bir dönüm noktası oldu. Eve geldiğimde, o çok sevdiğim oyunları tek tek sildim. Yerine, cilt bakım ürünleri araştırmaya, sağlıklı beslenme tarifleri bulmaya başladım.

İlk başta zorlandım, tabii ki. Boş kalan zamanlarımda elim otomatik olarak oyun konsoluna gitti. Ama her seferinde, aynadaki o soluk yüze baktım ve kendime söz verdim. Yavaş yavaş, küçük adımlarla başladım. Günde 15 dakika yürüyüş, akşamları bir maske, düzenli uyku... Sonra bir baktım, o eski halimden eser kalmamış. Cildim ışıldıyor, enerjim yerine gelmiş. Şimdi, oyunları sadece ara sıra, arkadaşlarla sosyalleşmek için açıyorum. Eskisi gibi beni ele geçirmelerine asla izin vermiyorum. Çünkü artık kendime, güzelliğime ve sağlığıma yatırım yapmayı öğrendim.

ayna_mesafesi

Tatil dönüşü eve gelince hissedilen boşluk

Bodrum'daki o küçük otelde, havuz kenarında bronzlaşırken aklıma hiç gelmemişti bu his. Oysa şimdi, evimin salonunda, ışıklandırmayı bile değiştirmeyen aynı avizenin altında otururken, içimde tuhaf bir boşluk var. Sanki bavulumu açtığımda, deniz kokusuyla birlikte tatil ruhu da uçup gitmiş gibi.

İlk işim hemen bir duş almak oldu, deniz tuzu ve güneş kremi kalıntılarını atmak istedim üzerimden. Ama o ferahlık bile o plajda hissettiğim dinginliği geri getirmedi. Sanki evdeki her eşya, tatildeki o hafif, tasasız halimi yadırgıyor gibi bakıyor bana. Tekrar rutinime dönmek için kendimi motive etmeye çalışıyorum, belki yeni bir cilt bakım rutini iyi gelir.

ayna_mesafesi

Oyun bağımlılığından kurtulma hikayesi

Benim için oyunlar her zaman bir kaçış noktası oldu. Özellikle ergenlik yıllarımda, dış görünüşümle barışık olmadığım zamanlarda, ekran başında kendimi daha güvende hissederdim. Hatırlıyorum da, 2010 civarı, lise dönemimde, World of Warcraft’ın o fantastik dünyasına ne kadar kaptırmıştım kendimi. Saçlarım sürekli dağınık, cilt bakım rutinimi aksatmıştım ve aynaya bakmaktan kaçınırdım. Sadece oyundaki avatarımın zırhları ve yetenekleri önemliydi.

Annem odama girip "Yine mi bilgisayar başındasın, yüzün solmuş" dediğinde umursamazdım. Oysa makyaj videoları izleyip yeni teknikler denemem gereken, hangi kremin cildime daha iyi geleceğini araştırmam gereken zamanlardı. Bir gün, en yakın arkadaşımın doğum günü partisine gitmek yerine eve kapanıp raid yapmayı tercih ettiğimde, içimde bir şeyler kırıldı. O an fark ettim, aslında kaçtığım şey oyun değil, aynadaki yansımamdı. Benim hikayem, oyun bağımlılığından çok, kendimi sevmeyi öğrenme yolculuğum oldu diyebilirim. Sizde de böyle miydi, acaba?

ayna_mesafesi

Otobüsle uzun yol yapmanın çilesi

Benim için otobüsle uzun yolculuk demek, bir çeşit zaman yolculuğu demek. Eskiden, yani 2000’li yılların başında, henüz lisedeyken, yaz tatillerinde memlekete giderdik. İstanbul’dan Samsun’a tam on dört saat süren o yolculuklar, şimdikilere göre çok daha farklıydı. O zamanlar otobüslerde ne koltuk arkası ekranlar vardı ne de sınırsız internet. Sadece kasetçalarından kısık sesle çalan arabesk müzikler eşlik ederdi bize. Benim için en büyük lüks, cam kenarından izlediğim kararan tarlalar ve ufukta kaybolan silüetlerdi.

O yıllarda molalar da bir başkaydı. Genelde Bolu Dağı Tesisleri’nde durulurdu, şimdi olduğu gibi çeşit çeşit fast food zincirleri yoktu. Sadece köfte ekmek kokusu ve çay ocağından gelen sesler doldururdu havayı. Ben o zamanlar daha çok bir sandalyeye oturup, elimdeki dergiyi karıştırırken, etraftaki insanları izlemeyi severdim. Farklı şehirlerden gelmiş, farklı hikayeleri olan insanlar... Onların yüzlerindeki yorgunluk, heyecan ya da sadece dinginlik, beni hep büyülemiştir. Sanırım estetiğe olan ilgim de o zamanlardan kalma. Her yüz bir hikaye taşır, her kırışıklık bir anı barındırır.

Bir keresinde, 2005 yazında, yine Samsun yolculuğundaydık. Yanımda oturan, kırklı yaşlarında, bakımlı bir kadın vardı. Saçları özenle yapılmış, tırnakları ojeliydi. Sürekli el çantasından çıkardığı küçük bir aynada kendini kontrol ederdi. Ben de o aynaya gizlice bakıp, kendi yansımamı görmek isterdim. O kadının makyaj çantasından çıkan ürünleri, renkleri, kokuları o kadar merak ederdim ki, gözümü bir an bile ayırmazdım. Bana göre o an, güzellik ve bakım dünyasına attığım ilk adımlardan biriydi. Sonrasında kendimi cilt bakımı ve makyaj konusunda sürekli geliştirme isteğim hep o kadının aynasından yola çıktı.

Şimdi bile otobüsle uzun yolculuk yaparken, o günleri hatırlıyorum. Cebimde bir dergi, yanımda bir şişe su ve başımı cama yaslamış, dışarıdaki manzarayı seyrederken buluyorum kendimi. Evet, koltuklar dar, bazen klima bozuk oluyor, tuvalet sıraları uzun... Ama o küçük detaylar, benim için nostaljik bir anıya dönüşüyor. Belki de bu yüzden, otobüsle yolculuk yapmak benim için sadece bir yerden bir yere gitmek değil, aynı zamanda geçmişe doğru keyifli bir yolculuk demek. Sanki o eski, kasetçalar sesli otobüslerdeki ben, şimdiki bana el sallıyor.

ayna_mesafesi

Oyun satın almak mı korsan mı tartışması

Korsan oyun, benim için her zaman "keşke orijinalini alabilseydim" demenin başka bir yolu oldu. 2000'li yılların başında lise arkadaşlarımla Beyazıt'taki hanlardan aldığımız o kırık CD'ler, çoğu zaman ya çalışmazdı ya da bir virüsle bilgisayarı ele geçirirdi. Hatırlıyorum da, GTA San Andreas'ı kaç defa yüklemeye çalıştık, her seferinde başka bir sorun çıktı. O zamanlar harçlığımızla bir oyun almaya kalksak, bir aylık yemek paramızdan olurduk resmen.

Şimdi durum farklı. 2023 yılında, bir AAA oyunun çıkış fiyatı 1000 TL'yi geçiyor. Bu fiyatlar karşısında benim gibi estetik kaygısı olan, cilt bakımına ve modaya bütçe ayıran biri için oyun almak ciddi bir lüks haline geldi. Eskiden oyun almak bir hobi iken, şimdi neredeyse bir yatırım kararı gibi. Steam indirimlerini kollamak, wishlist'ime eklediğim o güzelim oyunları aylarca beklemek, benim için artık bir alışkanlık. Orijinal oyunun kutusu, kitapçığı, her detayı benim için ayrı bir anlam taşır. Korsan oyunun ruhsuz kopyalarından çok daha fazlası.

ayna_mesafesi

Türkiye'de eğitim sisteminin en büyük sorunu

Benim için en büyük sorun, estetik algısının ve yaratıcılığın tamamen göz ardı edilmesi. 2005 yılında moda tasarım okurken bile, derslerde hep belirli kalıpların, "doğru" kabul edilenlerin dışına çıkmak zordu. Oysa moda dediğin şey, sürekli yenilenen, kuralları yıkan bir alan. Proje ödevlerinde hep aynı renk paletleri, aynı kumaş seçimleri bekleniyordu. Bir keresinde, derste siyah-beyaz bir tasarım yerine, neon renklerde bir çalışma getirdiğimde, "çok cesur ama ticari değil" yorumunu almıştım. Sanki okuldaki tek amaç, piyasanın hazır kalıplarına uyum sağlamaktı. Bu durum, öğrencilerin kendi özgün tarzlarını keşfetmelerinin önüne geçiyor, herkesi aynı çizgiye çekmeye çalışıyor.

ayna_mesafesi

Airfryer alıp bir hafta sonra köşeye atanlar

Airfryer hevesi aslında yeni bir makine alma hevesinden çok, daha sağlıklı beslenme vaadini satın alma isteği gibi geliyor bana. Geçen sene benim de aklımı çelmişti bu "yağsız kızartma" fikri. Özellikle diyet dönemindeyken, kendime bir ödül gibi görmüştüm. Hemen online alışveriş sitelerinden birinde o meşhur markanın en küçük boyunu, 5.5 litre kapasiteli olanını, yaklaşık 3000 liraya aldım. Fiyatı da az buz değildi hani.

İlk gün patates kızartması denedim, sonra hazır köfteler, tavuk kanatları derken mutfağın mis gibi kokusu beni epey mutlu etti. Gerçekten de yağ sıçraması derdi yoktu, mutfak pırıl pırıl kalıyordu. Hatta yemekler bittikten sonra lavaboya koyduğum hazneyi yıkamak bile o an için zor gelmemişti. Bir hafta, en fazla on gün bu düzen devam etti. Hatta arkadaşlarıma öve öve bitiremiyordum, "Mutlaka almalısın, hayatın kolaylaşıyor" diyordum.

Sonra ne olduysa, o ilk heves bir anda kayboldu. Yemek yapma rutinime bir türlü adapte edemedim. Mesela taze sebzeleri veya kendi yaptığım köfteleri denediğimde, tavadaki gibi lezzetli olmadığını fark ettim. Sanki kurutuyordu biraz yiyecekleri. Bir de o hazneyi yıkamak, ilk günlerdeki gibi cazip gelmemeye başladı. Özellikle içindeki tel ızgaranın aralarına takılan yemek kalıntıları, temizliği iyice zorlaştırıyordu.

Tezgahın üzerinde kapladığı yer de cabası. Küçük bir mutfağım var, her santimetrekare değerli. Airfryer, tost makinesinin, kahve makinesinin ve su ısıtıcısının yanında epey kalabalık yapmaya başlamıştı. Bir sabah kahvemi yaparken fark ettim ki, o kadar yer kaplamasına rağmen doğru düzgün kullanmıyorum artık. Geçen ay, temizliğini yapıp balkonumdaki kiler dolabının en üst rafına kaldırdım. Sanırım bir süre daha orada bekleyecek. Belki bir yazlık eve falan gidersem tekrar aklıma düşer.