ayna_mesafesi

ayna_mesafesi

tek başına yaşamanın kimsenin anlatmadığı tarafları

tek başına yaşamak, çoğu zaman filmlerdeki gibi kahve fincanıyla balkonda manzarayı izlemek ya da salonda çılgınca dans etmekle eş tutuluyor. oysa kimse sana o bitmek bilmeyen çamaşır sepetindeki tek başına yıkayacağın kirli çorap yığınını, lavabonun kenarındaki bir türlü bitmeyen bulaşıkları anlatmıyor. geçen hafta duş jelim bittiğinde, markete gitmek için bir saat hazırlanmak zorunda kaldım, üstelik sadece duş jeli için. kimse seni yatağa hasta düştüğünde sıcak bir çorba getirecek birinin olmamasının verdiği o derin boşluğu fısıldamıyor kulağına. evet, özgürsün ama o özgürlük çoğu zaman bir paket cipsle televizyon karşısında tek başına son buluyor.

ayna_mesafesi

Hayat pahalılığına rağmen küçük mutluluklar

Geçenlerde Sephora'da gezerken, o parlak ambalajlı ürünlere bakıp iç çektim. Eskiden indirim kovalayıp birkaç parça ürün alırdım, şimdi bir dudak parlatıcısına bile iki kere düşünüyorum. Oysa ki 2018'de, lise son sınıftayken, harçlığımla Mac'ten o meşhur Velvet Teddy ruju almıştım, ne kadar da ulaşılmaz gelmişti. Şimdi o bile anı olarak kaldı.

Yine de, geçen hafta pazar günü, Eminönü'nden aldığım mor renkli minik bir fularla o kadar mutlu oldum ki. İpek değil, sadece 70 lira. Onu boynuma bağlayıp Kadıköy'de Moda sahilinde yürürken, o anın güzelliği bütün pahalılığı unutturdu. Bazen bir makyaj ürünü değil de, böyle küçük bir aksesuarın insanın içini ısıtması daha kıymetli oluyor.

ilk buluşmada yapılan klasik hatalar dendi mi aklıma ilk gelen, asla unutamayacağım bir an var. 2023 yazında, istanbul’da lüks bir restoranda buluştum. karşımda oturan kişi, daha yemeğin başında masadaki tüm çatal bıçakları kendi tarafına çekti, sanki ben aç kalacakmışım gibi. ben şaşkınlıkla ona bakarken, “benim için hijyen çok önemli, sizin kullandıklarınızla karışmasın,” dedi. o an elimde kadehim, önümde trüf mantarlı risotto, ortam sanki bir cerrahi operasyon odasına döndü. ben de nazikçe, “peki, ben elimle yiyebilirim o zaman,” dedim.

bir başka klasik, tabii ki abartılı ve gereksiz iltifatlar. geçen ay ankara’da bir kafede buluştuğum beyefendi, daha ilk beş dakikada gözlerimin galaksi gibi parladığını, saçlarımın ipekten daha yumuşak olduğunu falan söyledi. ben o an sadece kahvemi yudumluyordum, sanki bir moda çekimindeymişim gibi hissettim. o iltifatlar o kadar yapaydı ki, adeta bir yapay zeka tarafından yazılmış gibiydi. ben de ona, “siz de bir heykeltıraş gibi görünüyorsunuz, kelimeleri çok güzel yontuyorsunuz,” dedim, hafif bir tebessümle.

İlk buluşmada yapılan klasik hatalardan biri, bence o eski günlerden kalma bir miras gibi, abartılı bir makyajla gelmek. Yıl 2005 falandı sanırım, lise son sınıftayım, Kadıköy’deki bir kafede buluşacağım bir çocukla. Ben de o zamanlar yeni yeni makyaj yapmaya hevesliyim, dergilerden görüp öğrendiğim her şeyi uygulamaya çalıştım. Gözlerime simsiyah kalem çekmiştim, bir de bolca simli far, dudaklarım da parlatıcıdan yapış yapış olmuştu. Aynada kendimi görünce ‘tamamdır bu iş’ diye düşünmüştüm.

Ama tabii ki işler düşündüğüm gibi gitmedi. Çocuğun yüzündeki şaşkın ifadeyi hâlâ unutamam. O kadar belliydi ki ne kadar abarttığımı, o günden sonra bir daha ilk buluşmada kendime gelene kadar makyaj yapmadım. Sadece temiz bir cilt, hafif bir allık, o kadar. Bir de bence çok sık yapılan bir hata, kendi tarzından uzak kıyafetler seçmek. Eskiden sırf karşımdakine beğeneyim diye giymediğim tarzda elbiselerle giderdim buluşmalara. Sanki bir kostüm partisine hazırlanır gibi. Oysa en güzeli, kendini en iyi hissettiğin, aynaya baktığında ‘işte bu benim’ dediğin parçaları giymek. O zaman hem daha rahat oluyorsun hem de doğal güzelliğin ortaya çıkıyor.

ayna_mesafesi

Freelancer olmanın Türkiye'deki zorlukları:

Geçen yaz, Milano'daki bir butik için sosyal medya içeriği hazırlıyordum. Ödeme Euro olarak gelecekti, bu beni çok motive etmişti. Ama paranın hesaba geçmesi tam bir kabustu. Wise'a aktarıldı, oradan bankaya çektim, her aşamada kesintiler oldu. Birkaç kuruşluk bir iş için haftalarca muhasebecimle görüştüm, vergi dairesinin web sitesinde kayboldum. Fatura kesmek bile ayrı bir ritüel, her seferinde euro kurunun bankanın insafına kalması da cabası. Yüzde 15'e yakın bir kesintiyle elime geçen paranın, İtalya'daki benzer bir işten kazanılanın neredeyse yarısı olduğunu fark ettim. Oysa yurt dışından iş almak, ilk başta çok cazip gelmişti.

ayna_mesafesi kullanıcısından Yanlış meslek seçiminin bedeli hakkında bir bildiri:

Moda tasarım okumak istiyordum, annem "aç kalırsın" dedi. 2010'da babamın zoruyla eczacılık fakültesine girdim. Haftanın beş günü, sabah dokuzdan akşam beşe kadar farmakoloji ve organik kimya dersleri dinledim. Laboratuvar önlüğünü giyerken elim titriyordu, gözüm hep yan binadaki Güzel Sanatlar Fakültesi'nin pencerelerindeydi. Mezun olunca bir süre eczanede çalıştım, o formüllerin hepsi aklımdan uçup gitti. Şimdi bir güzellik markasının sosyal medya ekibindeyim, ürünlerin ambalaj tasarımlarına müdahale edebilmek bile bana o kimya derslerinden daha çok tatmin veriyor. En azından burada sevdiğim bir şeyi yapıyorum, keşke en başından cesur olsaydım.

ayna_mesafesi

Kredi kartı borcundan kurtulma yöntemleri

Geçen yaz, dolabıma sığmayan o üçüncü siyah topuklu ayakkabıyı alırken, içten içe bu borcun sonunu nasıl getireceğimi düşünüyordum. Estetik kaygılar bazen bütçeyi alt üst edebiliyor, kabul ediyorum. Ay sonu ekstresi geldiğinde, o 600 liralık ayakkabının 120 liralık asgari ödemesiyle karşılaşmak beni biraz silkeledi.

Asgari ödeme tuzağına düşmek, borcu katlamaktan başka bir işe yaramıyor. Bunu kendi tecrübemle de gördüm. Birkaç ay önce, cilt bakımı için aldığım o pahalı serumun taksitleri bitmeden, yeni bir makyaj seti için karta sarıldığımı fark ettim. O an kendime dur dedim. İlk adım olarak, tüm kredi kartlarımı bir kenara kaldırdım, gözümün önünde olmayınca elim gitmiyor.

Küçük borçları kapatmaktan başlamak, psikolojik olarak iyi geliyor. Benim ilk hedefim, o 180 liralık ruj setinin kalan 3 taksitini peşin ödemek oldu. Bankanın mobil uygulamasından tek tek baktım, en düşük bakiyeli borçlar hangileri diye. Onları kapatmak, bir zafer hissi veriyor, sonra daha büyük borçlara odaklanmak kolaylaşıyor.

Bir diğer yöntem de, ek gelir yaratmak. Benim gibi güzellik ürünleri biriktiren biriyseniz, kullanmadığınız veya az kullandığınız ürünleri satabilirsiniz. Geçen ay, hiç kullanmadığım o iki far paletini ve bir fondöteni ikinci el satış sitelerinden sattım. Toplamda 250 lira kadar bir para geldi, bunu direkt kredi kartı borcuma aktardım. Hem dolapta yer açıldı hem de borç biraz azaldı. Bazen küçük adımlar, büyük farklar yaratabiliyor.

ayna_mesafesi

İlk iş görüşmesi travmaları

Benim ilk ciddi iş görüşmem 2018'de, İstanbul'da bir moda dergisi içindi. Koyu renk bir blazer, kalem etek ve topuklu ayakkabılarla gitmiştim. Görüşme öncesi kahve içerken, elim titrediği için kahveyi beyaz bluzuma döktüm. Panikle tuvalete koştum, peçeteyle silmeye çalıştım ama leke kaldı. Tam o an derginin genel yayın yönetmeni içeri girdi, beni öyle görünce kahkaha atmaya başladı. "Güzellik editörü olmak isteyenin leke çıkarmayı bilmesi gerekmez mi?" diye espri yaptı. O an yerin dibine girmiştim, fakat o gülüş beni rahatlattı. İşin sonunda, o işi alamadım ama o utanç verici an, benim için bir başlangıç oldu. Artık her görüşmeye giderken yanıma küçük bir leke çıkarıcı sprey atıyorum.

2022’de ilk kez Amerika’dan iş aldığımda paramı almak için denemediğim yöntem kalmadı. Revolut, Wise, TransferGo, hepsiyle ayrı ayrı uğraştım. Wise bir ay çalışıyor, sonra kapanıyor; döviz hesabı açmak için bankaya gidiyorum, gişe memuru bile bana acıdı. Bütün bunlar yetmezmiş gibi, müşteriye fatura yollamak ayrı dert. Mükellef falan kullandım bir dönem ama her ay 500 lira ödemek insanı yoruyor. Bir de her transferde bankalar kafalarına göre komisyon kesiyor, dolar geldiğinde TL’ye çevirirken küçük bir servet buhar oluyor. Gittim, serbest meslek makbuzu kestim; hem işverene açıklama yap, hem kendi vergini öde, bir de para hesaba ulaşmadan yüzde 15’i uçup gidiyor. İstanbul’da 2023 Eylül’de aldığım projede, 200 dolarlık iş 156 dolar oldu, toplamda dört bankadan geçti. Freelancer olmanın zorluğu iş bulmak değil, kazandığın paranın yarısını yolda kaybetmemek.

ayna_mesafesi

Geçen kış, Aralık 2023’te, İstanbul'daki Ataşehir durağından otobüse bindiğimde, cam kenarında oturmayı tercih ettim. Dışarısı soğuktu ve benim için soğuk hava, cilt bariyerinin düşmanı. Yanımda taşıdığım termal suyu ara ara yüzüme sıkıyordum ama otobüsün içindeki kuru ve sıcak hava, cildimi iyice gerdi. Özellikle kış aylarında toplu taşıma, cildimdeki nem dengesini bozuyor, bu yüzden her zaman yanımda yoğun nemlendirici bir krem bulundurmaya çalışıyorum. O gün eve vardığımda, cildimin ne kadar susuz kaldığını aynada gördüm.

ayna_mesafesi

İnsan mesleğini seçerken sadece kazancını düşünürse, bir noktadan sonra güzelliği de kaçırıyor bence. Ben çocukken hep mimar olmak istedim, o dönem dergilere bakıp binaların iç tasarımlarını incelerdim. 2005’te üniversite sınavına girdiğimde puanım tıp fakültesine yetti, annemin isteğiyle doktor oldum. Şimdilerde 2024 itibarıyla özel bir hastanede dermatolog olarak çalışıyorum. Gündüzleri botoks, dolgu derken elimde bir sürü ürün görüyorum, gece olunca da kendimi yorgun hissettiğim için cilt bakımıma doğru dürüst vakit ayıramıyorum. Geçenlerde liseden arkadaşım iç mimar Ece’yle Nişantaşı’nda bir kafede karşılaştık, o kadar dinç ve enerjik görünüyordu ki bana "işini severek yapmak gibisi yok" dedi, çok hak verdim.

ayna_mesafesi

25 yaşında yatırım yapmaya başlamak, benim için aslında biraz da kendime bakmak gibiydi. Yıllar önce, aynaya baktığımda "Bu cildin 40'larında nasıl görüneceğini biliyor musun?" diye sorardım kendime. İşte o anda, cilt bakımı rutinine başlamak ne kadar önemliyse, finansal geleceğe yatırım yapmak da o kadar önemli geldi. İkisi de uzun vadeli bir sabır ve istikrar işi.

Hatırlıyorum, 2018 yazıydı. Mezuniyetimden hemen sonra, ilk işimden kazandığım paranın bir kısmını biriktirmeye başlamıştım. O zamanlar moda dergileri için içerik hazırlıyordum, yani gelirimin büyük bir kısmı kozmetik ürünlere ve kıyafetlere gidiyordu. Ama bir gün, Instagram'da bir finans bloggerının "en iyi yatırım, kendine yaptığın yatırımdır" sözünü okudum. Bu söz benim için sadece eğitim ya da kişisel gelişim anlamına gelmiyordu; aynı zamanda finansal sağlığımı da kapsıyordu.

İlk adımım, birikim hesabımı açmak oldu. Hatta bu hesabı, cilt bakım ürünlerimi aldığım Sephora'nın yanındaki banka şubesinde açmıştım. Sanki bir taraftan kendime dışarıdan güzellik yatırımı yaparken, diğer taraftan da içeriden, geleceğime yatırım yapıyordum. O zamanlar aylık 100 euro gibi küçük bir miktar ayırıyordum ama düzenli yapıyordum. Bu, her akşam cildime nemlendirici sürmek gibi bir ritüele dönüşmüştü.

Sonrasında, kendimi biraz daha finansal okuryazarlık konusunda geliştirmek istedim. Kitaplar okudum, podcastler dinledim. Özellikle "yatırım fonları" ve "ETF'ler" ilgimi çekti. Çünkü benim gibi estetik dünyasından gelen, finansal tablolarla arası çok iyi olmayan biri için daha pasif ve risksiz bir seçenek gibi duruyordu. 2020'nin başlarında, o zamanki birikimimin küçük bir kısmıyla ilk yatırım fonumu aldım. O anki hissim, yeni bir serum keşfetmiş ve cildime iyi geleceğini ummak gibiydi.

Bugün 29 yaşındayım ve hala aynı düzeni sürdürüyorum. Belki büyük paralar kazanmıyorum ama finansal bir temel oluşturduğumu hissediyorum. Aynı zamanda, cilt bakım rutinimin sonuçlarını da görüyorum; daha sağlıklı ve parlak bir cilt. 25 yaşında yatırım yapmaya başlamak, sadece para biriktirmek değil, aynı zamanda gelecekteki ben'e şimdiden bir hediye vermek gibi. Tıpkı bugün sürdüğüm nemlendiricinin, yıllar sonra cildime minnettar olmasını beklediğim gibi.

Freelancer olmak, dışarıdan ne kadar özgür ve cazip görünse de Türkiye'de işin rengi biraz değişiyor. Özellikle estetik ve güzellik sektöründe danışmanlık verirken, yurt dışından gelen ödemeler beni sürekli bir bilmece içinde bırakıyor. Geçen ay İngiltere'den bir marka için yaptığım cilt analizi danışmanlığının 800 dolarlık ödemesi için bankadan bankaya koşuşturmam gerekti. Wise'ın kapalı olması, farklı bir aracı kurumun ise sürekli komisyon kesmesi can sıkıcıydı.

Gelir Vergisi Kanunu'ndaki değişiklikler, serbest meslek kazançlarının vergilendirilmesi konusunda beni her seferinde yeni bir araştırmaya itiyor. Bir yandan yeni çıkan trendleri takip edip içerik üretmeye çalışırken, diğer yandan yüzde 15'ten başlayan vergi dilimlerini hesaplamak zor geliyor. Sanki güzellik sektöründeki yenilikleri yakalamak değil de, mevzuatları ezberlemek benim asıl işimmiş gibi hissediyorum.

ayna_mesafesi

İlk iş görüşmesi travmaları

Estetik ve güzellik sektöründe kariyerime başlarken yaşadığım ilk iş görüşmesi, aklıma geldikçe hâlâ yüzümü güldürüyor. 2017 senesiydi, Nişantaşı'ndaki bir güzellik kliniğine cilt bakımı uzmanı pozisyonu için başvurmuştum. Görüşmeye gitmeden önce, makyajımı özenle yapmış, en sevdiğim nude ruju sürmüştüm. Tırnaklarımda da o ara çok popüler olan French manikür vardı. Her şey tamamdı, kendime çok güveniyordum.

Görüşme sırasında, klinik sahibi olan doktor bana "Bir uygulama yapmanı rica edeceğim, makyajını temizleyip cildini analiz eder misin?" dedi. İşte o an bütün özgüvenim uçup gitti. Nude rujum bulaştı, makyajım aktı, bir de o gün sivilcemin üzerine kapatıcı sürmüştüm, o da ortaya çıktı. Sanki bütün kusurlarım bir anda gözler önüne serilmişti. O an hissettiğim utancı anlatamam. Sonunda işi alamadım tabii. Sonradan anladım, güzellik sektöründe ilk görüşme, aslında senin ne kadar doğal ve bakımlı olduğunu görmekle ilgiliymiş. Makyajla kapatmak yerine, sağlıklı bir ciltle gitmeliymişim. O günden sonra, bir daha asla ilk görüşmede fondöten sürmedim.

ayna_mesafesi

25 yaşında yatırım yapmaya başlamak

Yirmili yaşlarımın ortasında, tam da o "ne yapsam?" dönemiydi. Benim için güzellik sektöründeki yenilikleri takip etmek, en son çıkan cilt bakım ürünlerini denemek öncelikti. Bir gün Beyoğlu'ndaki bir kozmetik mağazasında yeni bir serum alırken, kasadaki kadın bana o günkü indirimi ve taksit seçeneklerini anlatırken, aklıma bir anda "paramı böyle mi harcamalıyım?" sorusu düştü. O ayki maaşımın önemli bir kısmını bu seruma ayıracaktım, tıpkı geçen ay o pahalı fondöten ve ondan önceki ay aldığım tasarım çanta gibi.

Aslında yatırım kelimesi bana hep çok resmi, çok uzak geliyordu. Sanki sadece takım elbiseli, ciddi insanlar yaparmış gibi. Oysa ben o sırada makyaj trendlerini takip ediyor, moda dergilerindeki kombinleri inceliyordum. 25 yaşımda ilk kez bir banka uygulaması açtım, orada hisse senedi alım satım ekranlarını gördüm. Tabii hiçbir şey anlamadım. Hangi şirkete yatırım yapacağımı, neye göre karar vereceğimi bilemedim.

Sonra aklıma bir fikir geldi: Neden sevdiğim, kullandığım markalara yatırım yapmayayım ki? Sephora'dan aldığım o serumu üreten şirketin hisselerini araştırmaya başladım. Ya da her ay mutlaka aldığım o kahve zincirinin. Bu bana daha samimi geldi. En azından neye yatırım yaptığımı biliyor, ürünlerini kullanıyor, kalitesine güveniyordum. İlk küçük yatırımımı, çok sevdiğim bir makyaj markasının hisselerine yaptım. Miktar çok azdı, belki bir ruj parası bile değildi ama o ilk adımı atmak, o banka uygulamasındaki "aldım" yazısını görmek, kendimi çok farklı hissettirdi. Sanki sadece güzelliğe değil, geleceğime de yatırım yapıyordum.

ayna_mesafesi

freelancer olmanın türkiye'deki zorlukları

geçtiğimiz yıl, tam da nisan ayında, paris'teki bir moda haftası etkinliği için dijital içerik hazırlama teklifi aldım. evden çalışmak, kendi saatlerimi ayarlamak ve güzellik sektöründeki bir marka için yazmak, rüya gibi geliyordu. ancak o "rüya" kısmı, türkiye'deki bankacılık sistemine ve vergi mevzuatına tosladı. avrupa'dan gelen ödemenin hesabıma sorunsuz geçeceğine dair naif bir inancım vardı.

paris'teki marka, ödemeyi wise üzerinden yapmayı teklif etti. ben de hemen bir wise hesabı açtım, her şey yolunda gibiydi. ancak 2023 yazında wise'ın türkiye'deki kullanıcılar için kapanmasıyla o 1500 euroluk ödeme havada kaldı. neyse ki, bir aracı firma aracılığıyla parayı çekebildim, tabii ki bu da %10 gibi ciddi bir komisyon kesintisiyle sonuçlandı. oysaki avrupa'da yaşayan bir arkadaşım, benzer bir iş için aldığı ödemeyi saniyeler içinde hesabına aktarıyor, tek kuruş kesinti olmadan. bu durum, aynı emeğin, farklı coğrafyalarda nasıl bambaşka sonuçlar doğurduğunu gösteriyor.

ayrıca freelance çalışmanın türkiye'deki vergi yükü de cabası. her yeni iş için fatura kesme süreci, mali müşavirle sürekli iletişimde kalma gerekliliği, bir süre sonra motivasyonumu düşürmeye başladı. geçen ekim ayında, kore menşeli bir cilt bakım markası için yaptığım danışmanlık sonrası, 700 dolarlık ödeme için neredeyse bir hafta fatura ve vergi süreçleriyle uğraştım. bu kadar emeğin ve vaktin, asıl işimden çok bürokrasiye harcanması gerçekten yorucu. bir yandan estetik ve güzellik trendlerini takip etmeye çalışırken, diğer yandan sürekli güncellenen vergi mevzuatını anlamaya çalışmak, tam bir zaman hırsızı. yurt dışındaki meslektaşlarım ise sadece işlerine odaklanabiliyor, vergi ve ödeme süreçleri çok daha sade. bu da aslında yaratıcılığımı ve verimliliğimi etkiliyor.