Evdeki akıllı cihazların gereksizliği

Evdeki akıllı cihazlar için söylenen “hayat kolaylaştırıyor” lafı kadar büyük bir yalan duymadım. Geçen sene bir hevesle Philips Hue ampul, Xiaomi akıllı priz, Google Home hoparlör aldım. Toplam 3500 lira harcadım. İnsan şöyle düşünüyor: Akşam eve geleceğim, koltuğa yayıldığım anda “Işıkları aç” diyeceğim, prizdeki kettle çalışacak, müzik başlayacak. Gerçekte olan: Eve geliyorum, internet berbat, Google Home “Bağlanamıyorum” diyor, ampul bağlantı bekliyor, kettle zaten suyu doldurmadığım için çalışmıyor. Ben gene kalkıp prize basıyorum, ışık anahtarına tıklıyorum, kedinin maması bitmiş, sesli komutla falan gelen bir şey yok.

Akıllı termostat maceram asıl komedi. Eylül 2023, İstanbul. Eve Netatmo marka termostat kurduk. Tüm ayarları yaptım, akşamdan planladım, sabah ev sıcak olsun istiyorum. Sabah kalkıyorum, ev 15 derece. Meğer yazılım güncellemesiyle İngiltere’deki bir saat dilimine geçmiş, tüm ayarlar uçmuş. O gün işe montla gittim. Klasik Bosch kombi termostatı ise 2010’dan beri bozulmadı, pili bile üç yılda bir değişiyor.

Eskiden elektrikler kesilirdi, mum yakardık, şimdi internet gidince evde hayat duruyor. Akıllı priz var, fişe taktığım televizyon açılmıyor çünkü telefon uygulaması açılmadan çalışmaz. Prizin kendi üstündeki düğmesi bozuk. Yani teknolojik olarak daha gelişmiş bir “tak çalıştır” sistemine sahip olamıyoruz. Ama faturada “akıllı” yazınca fiyat üç katı.

Veri toplama mevzusu da ayrı trajedi. Samsung buzdolabı aldım, bir gün ekranda güncelleme bildirimi çıktı. Ertesi gün buzdolabı kapısını açınca “En son ne zaman alışveriş yaptınız?” diye sordu. İçeriye süt koyuyorum, market fişini okut diyor. Hadi canım diyesi geliyor insanın. Bakkal Ahmet bile bu kadar takipçi değil.

Kendi kendime düşündüm, eskiden annem evde yemek yaparken radyoyu açardı, düğmeye basardı, müzik başlardı. Şimdi uygulama üstünden playlist bul, bluetooth ile hoparlöre bağlan, sesli komutla “çorba için uygun müzik aç” de. Sonunda gene radyoyu açıyorum çünkü “internet bağlantınızda sorun var.”

Şu akıllı cihaz furyası yüzünden, basit işler için master tezi yazacak kıvama geldim. Akıllı ampul yazılımı güncellendi, telefon modelim eski diye çalışmıyor. Sırf ışık açmak için yeni telefon almak mı gerek? 1990 model düğmeli ampul, 2024 model akıllıdan daha güvenilir. Cihazlar hızla akıllanıyor ama evde en çok ben aptallaşıyorum.

Geçen yıl, 2023'ün baharında, evdeki temizlik işlerini otomatikleştirmek için bir Roborock akıllı süpürge aldım. Fiyatı 2500 lira tuttu, sözde haritalı temizlik yapacak ve ben boş oturacaktım. Ama ilk kullanımdan itibaren sorunlar başladı, süpürge odanın ortasında takılıp kalıyor, bir seferinde koltuk altından çıkamadı ve ben elle kurtarmak zorunda kaldım.

O süpürgeyi kullanırken, evdeki diğer akıllı cihazlarla da başım derde girdi. Mesela, aynı dönemde bir Samsung akıllı buzdolabı edindim, 4000 liraya. Ekranından alışveriş listesi oluşturacaktın diye sattılar, ama uygulaması sürekli bağlantı hatası veriyor, ben de buzdolabının kapısını elle açıp kapatmaya döndüm. Bir keresinde, soğutma ayarını değiştirmeye çalışırken sistem kilitlendi ve içindeki yiyecekler bozuldu, üç gün yemek için dışarıdan sipariş vermek zorunda kaldım.

Akıllı cihazların hayatı kolaylaştırdığı masalına ben de kanmıştım, ama gerçekte her şey daha karmaşık hale geliyor. Örneğin, geçen kış Ankara'daki evimde bir akıllı klima kurdum, markası LG, 1500 liraya. Otomatik ısı ayarlayacak diye aldım, ama sensörü pencereye yakın olduğu için odanın sıcaklığını yanlış okuyor, bir sabah 10 dereceye düşürdü ve ben üşüyerek uyandım. Benim gibi temizlik meraklısı biri olarak, eski püskü süpürgemle elle temizlemek hâlâ daha hızlı sonuç veriyor.

Evdeki akıllı cihazlar bende tam bir IQ puanı düşüşü yarattı. Geçen sene Xiaomi’den akıllı sensörlü lamba aldım, sözde ben odaya girince kendi açılacak. Odaya girerken elimde çamaşır sepetiyle kaldım, lamba bana bakıyor, ben lambaya. Meğerse “akıllı” sensör gece modunda çalışıyormuş, gündüzde açılmıyor. Gece de bir anda pat diye açılıyor, uykunun ortasında discoya düşmüş gibi oluyorum. Bir de akıllı tartı vardı, Bluetooth’la telefona verileri aktarıyor. Kilo verince tartı sevinmiyor, kilo alınca trip atmıyor, ekranda sadece rakam var. Eskiden bildiğin tartı işte, şimdi App Store güncellemesi bekliyor. Ben hâlâ manuel perdeyi çekiyorum, evdeki en akıllı cihaz yine elim oldu.