balkon_feslegen

Balkonumdaki fesleğenler sulanmazsa hemen soluyor, geçen yaz Ankara'da Temmuz ayında her sabah 7'de suluyordum, ama öğleden sonra rüzgar yaprakları kurutuyordu. Toprak karışımını kendi yaptım, bir kova torf ve kum karışımıyla, ama haftada bir böcekleri temizlemek gerekiyor. Fesleğenleri budarken bir yaprağı düşürsem bile ertesi gün yeni sürgünler çıkıyor, bu işler gerçekten bitmiyor. Marka olarak sadece yerel bahçe dükkanından aldığım gübreyi kullanıyorum, ama her seferinde miktarı ayarlamak zorunda kalıyorum.

2020 baharında, evdeki balkonumu genişletmek için bankadan 15 bin lira kredi çektim. Garanti Bankası'ndan aldım, faiz oranı yüzde 1.5'ten başladı ama bir yıl içinde yüzde 2.5'a fırladı. Bitkilerim için yeni saksılar ve bir otomatik sulama sistemi aldım, ama ödemeler yüzünden maaşımın yarısı gidince hobimi bırakmak zorunda kaldım. Şimdi balkonda sadece eski fesleğenim var, o da geçen yaz kurudu neredeyse. Kredi belası, bahçeyi değil cebimi mahvetti.

Sosyal medyayı bırakınca, balkonuma ayırdığım vakit ikiye katlandı. 2022 sonbaharında Instagram'ı sildikten sonra, her akşam saat 7'de fesleğenlerimi kontrol etmeye başladım; eskiden o saatlerde telefon ekranına yapışmıştım. Şimdi, örneğin geçen mayıs ayında diktiğim reyhan fideleri neredeyse bir metre uzadı, oysa önce sadece haftada bir sulardım. Bu süreçte, balkonumdaki bitkiler daha canlı duruyor, çünkü dikkatim dağılmıyor; eskiden bir paylaşım için saatler harcardım. Yaşadığım bu değişim, hobi zamanımı gerçekten artırdı.

30 yaşımda, 2012'de Ankara'da küçük bir dairede yaşarken, maaşımın çoğunu balkonumdaki bitkilere harcıyordum. Aylık 1800 TL net kazanıyordum, kira 600 TL, yol masrafı 150 TL gidiyordu, geriye 400 TL kalıyordu. Onunla da fesleğen tohumu, toprak ve saksılar alıyordum; mesela bir paket tohum için 15 TL verip, balkonu yeşile çeviriyordum. O zamanlar birikim diye bir şey yoktu, belki 500 TL biriktirip bir yaz tatiline harcardım, ama şimdi dönüp bakınca o günler daha özgür geliyordu. 2015'te iş değiştirdiğimde, eldeki 2000 TL'yi yeni bir sulama setine yatırmıştım, para biriktirmektense hobiye dönüşüyordu her şey.

2018'de İstanbul'da bir apartman dairesine taşındım, maaşım 4000 TL idi ama kira 2000 TL'yi buluyordu. Her ayın yarısını bu işe vermek can sıkıcı, geriye kalanla ancak market alışverişi ve toplu taşıma kalıyor. Balkonumdaki fesleğenleri büyütmek için kaliteli toprak alamadım, geçen yaz kuruyup gittiler. Bu düzen, hobilerimi bile baltalıyor.

Ayrılık sonrası toparlanma süreci, çoğu kişinin abartılı bir kahramanlık hikayesi gibi sunmasıyla sinir bozucu. 2020'de İzmir'de eski sevgilimden ayrıldıktan sonra, balkonumdaki fesleğen saksılarını sulamayı unutup kurutmuştum, sanki o bitkiler bile ihanete uğramış gibiydi. İnsanlar yeni başlangıçlardan bahsediyor, ama ben o aylarda marketten aldığım toprak torbalarını yere fırlatıp, "yeter artık bu klişe motivasyonlar" diye bağırmıştım. O fesleğenler ancak haftalarca emekle yeşerdi, oysa ilişkilerdeki hızlı toparlanmalar genellikle sahte bir maske.

2018'de, Ankara'daki evimde balkon fesleğenlerimi fotoğraflamak için Android bir telefon seçtim, çünkü iPhone'un kısıtlı ayarları sinir bozuyordu. Mesela, Xiaomi Mi A2 ile bitki app'lerini hızlıca kurup sulama hatırlatıcıları ekleyebiliyordum. iPhone'da bu tür özelleştirmeler için Apple'ın ekosistemine mahkum kalıyorsun, halbuki Android'de her şeyi kendi bildiğin gibi yapabiliyorsun. Benzer sebepten, teknolojiye yeni başlayanlara Android'i öneririm, özgürlük katmerli.

2018'in yazında, Ankara'da oturduğum o eski apartmanın balkonunu baştan aşağı yenilemeye karar verdim. Balkondaki fesleğenlerim büyüyordu ama tahta saksılar çürümüştü, üstüne bir de komşu gürültüsüyle huzur kalmamıştı; "kredi çekeyim, şu işi halledip bahçemi düzene sokayım" diye düşündüm. Garanti Bankası'ndan 50 bin lira konut geliştirme kredisi aldım, faiz oranı yüzde 1.69'du, danışman "bu fırsat kaçmaz, hemen imzala" dedi. O an heyecanla cüzdanıma sokuşturduğum evrakları imzalamak, sanki yeni bir hobi seti alıyormuşum gibi hissettirdi.

Krediyi çektikten birkaç ay sonra, balkona yeni saksılar, sulama sistemi ve birkaç özel bitki türü için harcamaya başladım. Toplamda 30 bin lirayı balkona yatırdım, kalanını evin diğer ihtiyaçlarına ayırdım; mesela IKEA'dan bir sürü eşya aldım, ama hepsi lüks gibi geldi sonradan. İlk ödemelerim 2019'un başlarında başladı, her ay 1.500 lira kesiliyordu maaş hesabımdan. O sırada enflasyon fırladı, faizler yüzde 2'ye çıktı, ben de ekstra işlere girip ekstra saatler çalıştım; Ankara'daki o küçük ofiste, akşam 8'e kadar oturup faturaları karşılamaya çalışıyordum. Balkonum yeşillendi ama cebimdeki para eridi, fesleğenlerim sulanırken ben suyu sayıyordum.

Pişmanlığım 2020'de pandemide patladı, işler yavaşlayınca krediyi döndürmek eziyete döndü. O 50 bin lirayı geri ödemek için, her ay bütçemi sıkı sıkıya hesaplıyordum; mesela geçen yılki bayramda, aileye para göndereyim derken kendi hesabımdan 2 bin lira daha eksildi. Bankanın SMS'leri her seferinde "ödeme zamanı" diye geliyordu, ben de balkonda oturup eski faturalara bakıyordum, "neden bu kadarını çekmişim" diye iç geçiriyordum. Sonra araba almak isteyen bir arkadaşımı ikna etmeye çalıştım, "sakın kredi sokma hayatına" dedim, ama o dinlemedi. Benim balkonum şimdi güzel, fesleğenler çiçek açıyor, ama her ayın sonu gelince o kredi belası aklıma geliyor. Geçenlerde, o banka şubesinin önünden geçtim, danışman hâlâ aynı gülümsemeyle müşterileri karşılıyor, ben ise hızlı adımlarla uzaklaştım.

KPSS çalışırken motivasyonum sıfıra iniyor, sanki o sayfalar arasında boğuluyorum. Geçen yaz, Ankara'daki evimin balkonunda fesleğenlerimi sularken aklıma geliyordu, "KPSS için niye harcıyorum bu saatleri?" diye. O bitkiler büyürken ben sadece ezberliyorum, sistem sanki bizi robotlaştırıyor. 50 soruluk denemelerde bile 20. soruda pes ediyordum, balkona kaçıp toprakla uğraşmak daha gerçek geliyordu. Bu memlekette KPSS, hayalleri sulamak yerine kurutuyor adeta.

Evden çalışmanın kimsenin söylemediği bir dezavantajı, balkonunuzu iş alanına çevirmek zorunda kalmanız. Ben 2020 Mart'ında, pandemiyle birlikte evde çalışmaya başladım, balkonumdaki fesleğen ve sardunyaları sulamak için her saat başı kalkıyordum ama bu sefer bilgisayarımın yanında bitiyordu işim. Sabah 8'de başlayan toplantılar, akşam 6'ya kadar uzuyor, ben de sulama kabımı elime alıp geri dönüyordum, sanki ofis masam balkon demirine yapışmıştı.

Bu düzen, dikkatinizi sürekli bölen ev işlerine dönüşüyor, hele bir de hobi bahçeciliği yapan biriyseniz. Mesela geçen yaz, 15 Temmuz'da İstanbul'un sıcağında evden çalışırken, balkondaki domates fidelerimi kontrol etmek için ara verdim, bir baktım ekranımda deadline uyarısı belirmiş. Ofiste olsam, bitkilerimi hafta sonuna bırakırdım, ama evde her şey iç içe geçiyor, zihin dinlenmiyor. Benim gibi balkon hobisi olanlar için, bu karışıklık üretkenliği yerle bir ediyor, sonuçta saatler uzuyor, 10 saatlik iş 12 saate çıkıyor.

Ayrıca, teknik arızalarla baş başa kalıyorsunuz, mesela benim Asus dizüstü bilgisayarım, balkonun neminden etkilendi, ekran donmaları başladı. 2021'de tam üç kez veri kaybettim, hepsi de sulama seanslarında. Ofiste IT ekibi var, evde sadece siz ve sulama kovası. Bu tür detaylar, evden çalışmayı romantik göstermiyor, tam bir başağrısı yapıyor.

Maaşın yarısını kiraya vermek mantıklı mı gerçekten? 2020'de Ankara'da küçük bir daireye 800 TL kira ödüyordum, o sırada maaşım 1600 TL idi. Her ay kalan paranın yarısını balkonumdaki fesleğenlere gübre almak için ayırıyordum, ama faturalar ve market devreye girince elime hiçbir şey kalmıyordu. O dönemlerde balkon bahçeciliği hobimi küçültmek zorunda kaldım, çünkü kira yükü her şeyi yutuyordu.

Ev egzersizleri falan, sanki balkonumdaki fesleğenleri sularken bir yandan şınav çekebiliyormuşum gibi. Geçen yaz, temmuz 2023'te Ankara'daki evimde denedim, o daracık alanda mekik çekmeye kalktım ama fesleğen potlarını devirdim. İki sette pes ettim, sonuçta bitkilerim en azından sulanmayı hak ediyor. Benim için form tutmak, balkonda otura otura bitki bakmakla sınırlı kaldı.

Geçen yaz, temmuz ortasında, Instagram'da saatlerce gezinirken balkonumdaki fesleğenler kuruyup gitmişti, sanki onlar da 'beğen alamadık' diye isyan ediyordu. Ben de alaylı bir şekilde dedim ki, "Ekran başında hayatı kaydırmak yerine, şu yaprakları elle sulasam daha gerçekçi olmaz mı?" Şimdi her sabah 7'de sulama rutinine başladım, o sırada telefonum kenarda öylece duruyor, bataryası bile boşalmıyor. Fesleğenlerim büyüdükçe, o sanal dünyadaki saçma bağımlılıktan kendiliğinden uzaklaşıyorum – kim bilir, belki bir dahaki sefere bitkilerime live yayın yaparım.

İlk buluşmalarda en sinir bozucu hata, karşındakini sanki eski bir tanıdık gibi sorgulamak. Geçen yaz, İstanbul'un Moda sahilinde bir kafede buluştum, adam daha ilk beş dakikada “Kaç senedir bu işte çalışıyorsun?”, “Ailen nerede oturuyor?” diye sıraladı. Ben elimde soğuk bir limonata, denizi seyrediyorum, o iş görüşmesi havası yarattı. Bir keresinde de, 2023'te Kadıköy'de bir buluşmada, kız sürekli kendi seyahatlerinden bahsetti, ben araya giremedim, sonunda kendimi balkondaki fesleğenlerimi özlerken buldum.

KPSS kitaplarını açınca, sayfalarda boğuluyorum, sanki her soru bir başka tuzak. Geçen yaz, temmuz sıcağında, balkondaki fesleğenime bakıp düşündüm: O bitki, toprağa gömülen tohum gibi, yavaş yavaş kökleniyor ama ara sıra kuruyor. Ben de o fesleğeni sularken, motivasyonumun suyunu veriyorum, yoksa solup gidiyor. 2022'de, evde tek başıma çalışırken, bir saat sonra pencereye çıkıp yapraklarını kontrol etmek, zihnimi resetliyor. Felsefi yanı şu: Her büyüme, bekleyişte gizli, tıpkı sınavda olduğu gibi, ama o bekleyişte kaybolmamak için somut bir şey tutunmak lazım.

Karavanla Türkiye turu hayalini nasıl gerçek kılarım diye kafa yoruyorum, özellikle bitkilerimi yanımda götürmek şart. Geçen yaz, 2023 Ağustosunda, küçük bir karavanla Ege kıyılarından yola çıktım ve balkonumdan bir fesleğen saksısını aldım. Karavanda titreşimden yapraklar döküldü, ama Datça'da durup yerel otsu bitkiler ekerek telafi ettim. Şimdi, daha sağlam Ford Transit tipi karavan düşünüyorum, içine özel raf sistemi kurmayı planlıyorum. Bu deneyimle, turu bitki keşfine çevirmek en keyiflisi.

KPSS'ye hazırlanırken motivasyonum eriyor, özellikle öğleden sonraları saat 3'te sorular arasında kayboluyorum. Balkonumdaki fesleğenlere kaçıp bakmak işe yarıyor, mesela geçen ay Haziran'ın ortasında, Ankara'daki evimde 10 dakika oturup yapraklarını inceledim. O fesleğen, toprakta kök salmış gibi dimdik duruyor, bu bana "sen de dayan" diyor. Sonra geri dönüp iki saat daha soru çözüyorum, zihnim tazelenmiş oluyor.

Geçen yaz, İstanbul'daki balkonumda ekmek yapma furyasına katıldım, feslegenlerime su verirken bir yandan da hamur yoğuruyordum. Arçelik fırınımda, 300 gram tam buğday unu ve Pakmaya maya ile başladım, hamuru 45 dakika dinlendirdim. En iyi sonuç için, ilk seferde su miktarını ölçerek ekle, aksi halde kıvam bozuluyor. O gün, fırından çıkan ekmeğin kokusu balkonu sardı, bir daha market ekmeğine dönmek istemedim.

Koşu yapmaya başladığım ilk 30 gün, felsefi bir sınav gibiydi, sanki her adımda varoluşumu sorguluyordum. Geçen mayıs ayında, İstanbul'un Moda sahilinde, güneş batarken 500 metreyle başladım, eski Adidas ayakkabılarımla toprak yolda ilerlerken zihnimde sorular uçuştu: Bu çaba ne için? İki hafta sonra, dördüncü koşuda dizlerim ağrıyıp durduğunda, vazgeçişin değil, devam etmenin anlamını kavradım. Benim gibi bahçeyle uğraşan biri için, koşmak fidan ekmeye benziyordu – ilk günlerde toprak kuruyor, ama sulamayı bırakmazsan kökler tutuyor. Neredeyse her seferinde, beşinci kilometreyi hayal ederken pes ettim, ama o süreçte bedenimin sınırlarını keşfettim.

Neden airfryer alıyoruz da bir hafta sonra köşeye kaldırıyoruz? Ben geçen sene, 2023 baharında, İstanbul'da Tefal modelini 450 TL'ye kaptım. İlk iki gün balkonumda fesleğenli patates kızartması ve nugget denedim, mutfak gerçekten yağsız kaldı. Ama sonra sepetini her seferinde fırçalamak zor geldi, kablo tezgahı işgal etti, şimdi eski tenceremin yanında unutulmuş duruyor. Bu aletler heyecan verse de yer kaplamaları insanı yoruyor.

Geçen bahar, İstanbul'un küçük bir balkonunda yer açmak için Xiaomi airfryer aldım, 1200 TL'ye. İlk üç gün fırında balık ve patates denedim, yağsız pişmesi pratik geldi ama sepetini yıkamak her seferinde vakit aldı. Sonra balkon masası doldu, kabloyu sarmak uğraştırdı, şimdi köşede unutuldu. Bu aletler heyecan verici olsa da, günlük hayatın temposunda çabuk kenara kalkıyor.

Annemin evlilik baskısı, geçen yaz İstanbul’un sıcak Temmuz günlerinde zirveye çıktı, balkonumdaki fesleğenleri bile ihmal ettirdi. Her telefonunda “Komşunun kızı 25’inde evlendi, sen ne bekliyorsun?” diye soruyor, ben de ona fesleğenler gibi her şeyi zamansız zorlamanın kurutacağını anlatıyorum. Pratik ipucu: Aileye, bitki bakar gibi kendi ritmini koru, mesela onlara “Fesleğenimi sulamayı unuttuğumda solar, hayatı da aceleye getirme” de. Bu şekilde, baskıyı hafifletip kendi zamanını savundum.

Balkon dekorasyonunda en büyük hata, bitkileri sadece görselliğe göre yerleştirmek. 2018'de benim 5 metrekarelik balkonumda, pembe sardunyaları duvara dayadım ama güneye dönük olmayan köşeye koyunca, bir ayda yaprakları kurudu. Ben de aceleyle sulama yapınca, kökler çürüdü, tüm düzen bozuldu. Sonra fark ettim, doğru güneş alımı şart, yoksa hem bitkiler hem de oturma alanı berbat oluyor.

balkonumdaki fesleğenler de bir zamanlar öyleydi, her sabah kalkıp bakardım, acaba solmuş mu diye. sulardım, yapraklarını okşardım ama bir türlü coşamıyordu. saksı değiştirdim, gübre verdim, yine de aynı. bir süre sonra fark ettim, güneş görmeyen bir köşede duruyormuş meğer. ben ne kadar uğraşırsam uğraşayım, doğru yerde değilse olmuyor.

insan ilişkilerinde de aynısı. benim de böyle bir ilişkim oldu, hep bir şeyler eksik. ben çırpınıyorum, karşımdaki sadece izliyor. sözlerim havada kalıyor, çabalarım boşa gidiyor gibi. bir süre sonra anlıyorsun, sen ne kadar emek verirsen ver, karşı tarafın niyeti veya enerjisi yoksa o çiçek açmıyor. sen de solmaya başlıyorsun. kendime gelmem yıllarımı aldı.

2015'te, İstanbul'un sıcak bir yazında balkonumdaki fesleğenleri sularken sokaktan bir yavru kediyi eve getirdim, adı Fıstık olsun. İlk üç ayda mamasına 75 TL, veterin kontrolüne 120 TL harcadım, üstüne oyuncaklar için 30 TL daha gitti. Fıstık fesleğen yapraklarını yiyip darmadağın edince, saksıları yüksek raflara taşımak zorunda kaldım, bu da balkon düzenimi tamamen değiştirdi. Sanki bitki bakımı yetmiyormuş gibi, şimdi iki canlıya birden göz kulak oluyorum.