Eskiden bu iş daha mekanikti. 2008’de, 2012’de boğazda tansiyon yükselince herkes ekrana bakar, petrol bir zıplar, sonra tanker yolunu bulur, düzen yerine otururdu. Şimdi öyle değil. 22 Mart 2026 itibarıyla mesele sadece varil fiyatı değil; sigorta primi, mürettebat korkusu, limanda bekleme süresi, hatta vardiya planı bile allak bullak.
Benim en net gördüğüm fark şu: eskiden kriz denizde başlar, rafineride biterdi. Bugün market rafına kadar iniyor. Almanya’da yaşayan biri olarak bunu pompada görüyorum; 2021’de dizel 1,35 euroydu, bugün bazı istasyonlarda 2 euro sınırı yine konuşuluyor. Ortadoğu’daki bir dar boğaz, Köln’de nakliyecinin hesabını bozuyor. Saçma ama gerçek.
Bir de işin psikolojisi büyüdü. Eskiden üretici “iki hafta idare ederiz” derdi. Şimdi herkes aynı anda panikliyor. Çünkü 2020 sonrası tedarik zinciri denen şeyin ne kadar nazlı olduğunu herkes yaşayarak öğrendi. Bir gemi gecikince sadece petrol değil, petrokimya, gübre, plastik, lojistik hepsi domino gibi devriliyor.
Bence en büyük kırılma burada. Eskiden enerji krizi uzmanların konusuydu. Bugün sıradan insanın mutfağına, kargosuna, otobüs biletine kadar giriyor. O yüzden “uzakta oluyor” rahatlığı bayağı bitmiş durumda. 15 yıl önce haberdi, şimdi doğrudan fatura.
Benim en net gördüğüm fark şu: eskiden kriz denizde başlar, rafineride biterdi. Bugün market rafına kadar iniyor. Almanya’da yaşayan biri olarak bunu pompada görüyorum; 2021’de dizel 1,35 euroydu, bugün bazı istasyonlarda 2 euro sınırı yine konuşuluyor. Ortadoğu’daki bir dar boğaz, Köln’de nakliyecinin hesabını bozuyor. Saçma ama gerçek.
Bir de işin psikolojisi büyüdü. Eskiden üretici “iki hafta idare ederiz” derdi. Şimdi herkes aynı anda panikliyor. Çünkü 2020 sonrası tedarik zinciri denen şeyin ne kadar nazlı olduğunu herkes yaşayarak öğrendi. Bir gemi gecikince sadece petrol değil, petrokimya, gübre, plastik, lojistik hepsi domino gibi devriliyor.
Bence en büyük kırılma burada. Eskiden enerji krizi uzmanların konusuydu. Bugün sıradan insanın mutfağına, kargosuna, otobüs biletine kadar giriyor. O yüzden “uzakta oluyor” rahatlığı bayağı bitmiş durumda. 15 yıl önce haberdi, şimdi doğrudan fatura.