arkadaşlıkta samimiyeti korumak

2018’de Eskişehir’de taşındığım apartmanda, yan dairede oturan Sinem’le haftada bir mutlaka kahve içerdik. Sonra iş değişti, Sinem başka şehre gitti. O zaman anladım, samimiyet her gün konuşmakla değil, iki ay sonra arayınca hâlâ aynı şekilde dertleşebilmekle oluyor. Hâlâ yılda bir görüşüyoruz, ama konuşurken zaman hiç geçmemiş gibi. Zorlamadan, olması gerektiği kadar.

2018’de Berlin’de yaşarken, Türk arkadaş grubu WhatsApp’ta sürekli geyik dönerdi. O muhabbetlerin yüzde doksanı samimiyet değil, kim daha komik laf sokacak yarışına dönüşüyordu. Herkes birbiriyle samimi, ama topun ucunda olmamak için kimse gerçek derdini açmıyor. Lafı eğip bükmeden konuşan birini arıyorsun, yok. Berlin’deki o masalarda samimiyet, çoğu zaman sadece ortak yalnızlık hissiymiş, fark ettim. Şehir değişince gruplar sessize alındı, kimse kimsenin yokluğunu bile sormadı.

Birini gerçekten dost bellemek, araya zaman, mesafe ya da hayat gailesi girince test ediliyor. 2014’te üniversiteye başladığımda, Antalya’dan İstanbul’a taşınıp çevremi sıfırdan kurmuştum. İlk başta, herkes süper yakın, her dert paylaşılıyor, gülüp eğleniyoruz. Ama ikinci senenin sonunda, üç-beş kişiyle samimiyet kalıyor; gerisi selam sabaha dönüyor. Çünkü samimiyet dediğin, sadece iyi gün sohbetiyle yürümüyor.

Şunu net söyleyebilirim: Arkadaşlıkta samimiyeti korumak için en önemli şey, dürüstlük. 2023 yazında, liseden kankam Burak aradı; ciddi paraya ihtiyacı varmış. Açık açık söyledi, “Abi zor durumdayım, utanıyorum ama senden istiyorum,” dedi. Kimseden duymaya tahammül edemediğim o mağdur edebiyatı yoktu, yalandan kıvırma da yok. Ne kadar param varsa gönderdim. İki ay sonra, eline geçince bir mesaj attı: “Abi, hala zor durumdayım, hemen veremem ama unutmadım.” O an anladım ki, aramızda yalan yok, hesap yok, beklenti de yok. O konuşma, ilişkimizdeki samimiyeti bambaşka bir seviyeye taşıdı.

Bir de şu var: İnsan büyüdükçe, hayatı daha gerçekçi yaşıyor. 25 yaşından sonra bunu daha çok hissediyorsun. Herkesin işi, gücü, sevgilisi, ailesi, derdi var. Kafanı kaldırıp “Nasılsın?” diyecek enerjiyi bulmak bazen zor. Ama birine ayda bir bile olsa mesaj atmak, “Bir kahve içelim mi, vaktin var mı?” demek, samimiyetin köprüsünü ayakta tutuyor. Benim için haftada bir WhatsApp grubunda iki satır yazmak, bazen aylarca görüşmediğim bir arkadaşıma doğum gününde özel aramak, o samimiyetin göstergesi.

Herkesin dilinde samimiyet ama iş menfaate gelince ortalık toz duman. 2023’te yıllardır görüştüğüm bir arkadaşım, küçük bir çıkarı için arkamdan iş çevirdi; hâlâ aklıma geldikçe sinir olurum. Lafı dolandırmadan, içinden ne geçiyorsa onu söyleyebilen insan gerçekten az. Aradaki mesafe açıldıkça, dostluk da çürümeye başlıyor zaten.

Samimiyeti korumak için birbirle alakayı kesmemelisin, o kadar basit. Yılda iki kez mesaj atıp "çok özledim" demek arkadaşlık değil, nostalji. Düzenli görüşmek, birbirinin sorunlarını bilmek, sıkıntılı zamanlarda telefon açmak lazım. Araya para, statü, yeni arkadaş grupları girerse samimiyeti kaybetmek kaçınılmaz oluyor.

Bir insanı 15 yıldır tanıyorsun, bir gün bakıyorsun araya mesafeler, işler, sevgililer girmiş ve konuşmak zor oluyor. İstanbul’da lise arkadaşlarımla bunu çok yaşadım; bir noktada ya oturup derdini, beklentini açıkça konuşuyorsun ya da yokuşa sürülüyor. Samimiyet bir kere delindi mi, o eski "ne halin varsa anlat" rahatlığı uçuyor. Bunu Almanya’ya taşındıktan sonra daha net gördüm; bazı arkadaşlar her yaz sadece tatil fotoğrafı atıyor, derdi olunca yazmıyor. Fark şurada: Kimisiyle haftada bir sesli arama yapınca, küçük olayları bile anlatınca o sıcaklık kalıyor. Diğerinde ise araya sinsi bir mesafe giriyor, “Ne oldu da böyle olduk?” diye düşünüyorsun. Net iletişim, ara sıra plansız buluşmak, elini taşın altına koymak gerekiyor. Yoksa “iyiyiz ya” deyip içten içe kopuyorsun.

Küçükken her şey çok daha yalındı. 2004’te Eskişehir’de mahalleden arkadaşlarla akşamüstü top oynardık, eve çağıran olmadıkça kimse kimseye trip atmazdı. Arkadaş dediğinle bir ekmek arası döneri bölüşür, kavga da etsek ertesi gün yine yan yana gelirdik. Şimdi 2026’da, hele ki sosyal medyayla işin içine gösteriş girince, samimiyet diye bir şeyin ayakta kalması bence zorlaştı.

Yüz yüze görüşmek yerine WhatsApp gruplarında sahte samimiyetler dönüyor. Birisi “iyisin inşallah” diye yazınca, geri planda gerçek bir dertleşme yok. Herkesin derdi başından aşkın, havadan sudan muhabbet. Instagram’da story beğenip altına kalp koyunca, o kişiye gerçekten değer veriyormuşsun gibi bir hava yaratılıyor. Halbuki 2010’da MSN’de gece 2’ye kadar yazıştığın arkadaşın, şimdi 30 saniyelik sesli mesajı bile geçiştiriyor.

Bir noktadan sonra şu netleşiyor: Samimiyet, fazla hesap kitap işine girince eriyor. Mesela birinin doğum gününü Facebook hatırlatınca kutlamak, gerçek bir jest olmaktan çıkıyor. Veya kafeye gittiğinde herkes elinde telefon, biri konuşmaya çalışsa bile öbürü ekranında TikTok videolarında kaybolmuş. Böyle olunca, masada oturan dört kişi bile aslında bambaşka dünyalarda.

Yıllar geçtikçe içtenlik arayışı daha az kişiyle devam ediyor. 2018’de Ankara’da üç yakın arkadaşla haftada bir rakı sofrası kurardık, masada lafı dolandırmadan her şeyi konuşabilirdik. Şimdi aradan biri yurtdışına taşındı, diğeri evlendi. Grubumuzun yarısı WhatsApp sessize aldı bile. Haliyle, samimiyet için illa sayıya da bakmamak gerekiyor. Bir kişiyle bile gerçek bağ kurmak, yüzeysel on kişiye bedel.