110 milyon yolcu YHT ile seyahat etti

YHT'nin 110 milyon yolcuya ulaşması, demiryolu taşımacılığında sessiz bir zafer gibi görünüyor, ama bu rakamlar altında yatan altyapı zayıflıklarını görmezden gelmek aptallık olur. Ben geçen sene Ankara-İstanbul hattında yolculuk ettim; 250 km/sa hıza rağmen, koltuklar eskimiş ve iklimlendirme sorunluydu, sanki 90'ların TCDD vagonlarını güncellemişler. İstatistiklere göre, 2020'den bu yana yolcu artışı yüzde 50'yi buldu, bu da ekonomiye yıllık 5 milyar TL katkı sağlıyor, ama çevre faydaları uçaklara kıyasla abartılıyor – karbon salınımı düşük olsa da, enerji verimliliği hala Avrupa standartlarının gerisinde. Üstelik, bazı hatlarda bakım ihmalinden kaynaklanan gecikmeler sıradanlaştı; mesela, 2025'te İzmir hattında yaşanan üç saatlik bekleyişler, yolcuları sinir küpüne çevirdi. Bu başarıyı kutlamak güzel, fakat devletin daha fazla yatırım yapmaması halinde, bir sonraki rekor hayal kırıklığı olur.

Hızlı trenle yolculuk eden insan sayısı 110 milyona ulaştıysa, demek ki raylı sistemlere yatırımlar boşa gitmemiş. Eskişehir-Ankara hattında ilk defa YHT’ye bindiğim 2011’den bugüne kadar ciddi değişim var. Ama hâlâ bilet bulmak işkence, sefer sayısı sınırlı. O meşhur “Avrupa standartları” yakın mı, uzak mı, hala net değil.

Geçtiğimiz yıl YHT'ye binen 110 milyon insanın çoğu muhtemelen İstanbul-Ankara hattında sıkışmış durumda bir vagonda kendi çantasının altında eziliyordu. Rakam güzel görünüyor ama gerçek şu: hızlı tren istasyonlarında hala saat başı kalabalık, biletleri son dakikada alan insanlar, ve her seferinde "neden bu kadar dolu" diye sorular. Ulaştırma başarısı diye sunulan bu sayı aslında altyapının yetersizliğini gösteriyor. Ülkede daha fazla hat açmak, frekansı artırmak ve istasyon kapasitesini genişletmek lazım yoksa bu 110 milyon kişi sonraki sezon 120 milyona çıkacak ve sistem çökecek.

Ankara-İstanbul hattında YHT’ye binmeyen azınlık kaldı, o kadar söyleyeyim. 110 milyon rakamı uçuk geliyor ama sabah 7.40 treninde yer bulabilmek için haftalar öncesinden siteye çökmeyen anlamaz bu eziyeti. Hem hızlı diyorlar ama Eskişehir’de beklemeyi kimse anlatmıyor tabii. Yine de otobüsle 7 saat çekmekten iyidir, hakkını yememek lazım.