Viyana’da 2017’den beri yaşayan biri olarak, Türkiye’nin dışarıdan nasıl göründüğünü her gün yüzüme çarpıyor. Bazen markette kasada, bazen göçmenlik ofisinde, bazen de bir üniversite kantininde… Kimliğin Türkiye ise, ilk algı artık “kriz”, “yolsuzluk”, “otokrasi” ve “mülteci geçişi.” 2015’te Erasmus’a geldiğimde durum böyle değildi. O zamanlar “İstanbul çok güzel”, “Türk yemekleri efsane” muhabbetleri dönerdi, insanlar sıcak yaklaşırdı. Son 5-6 yılda işler resmen terse döndü.
2020’den beri özellikle medya ve diplomasi kanallarında Türkiye’nin adı genellikle krizlerle, kavga gürültüyle, Avrupa’ya parmak sallamalarla anılıyor. Adamların gözünde ya göçmen tehdidi pazarlığı yapan bir ülkeyiz, ya da içeride muhalefete göz açtırmayan bir “tek adam rejimi.” Klasik “stratejik ortak” diskuru çoktan rafa kaldırıldı. NATO’daki tavırlar, S-400 meselesi, İsveç’in üyeliği gibi olaylarda ipin ucu kaçtı bence. Avrupalı diplomat bile “Bir gün öyle, bir gün böyle” diye dalga geçiyor. Neticede güven azalınca, imaj da yerle bir oluyor.
Bir de işin ekonomik tarafı var. Türkiye’den gelenlerle konuşunca herkesin ortak hikayesi: “Schengen almak imkansız, vize randevusu için üç ay bekledim,” “Yatırımcıyım dedim, banka bile hesap açmadı.” Eskiden Almanya’da ya da Hollanda’da “Türk” deyince sadece gurbetçiler akla gelirdi; şimdi “acaba bu adam iltica mı edecek, kara para mı getirecek” paranoyası var. Yani buradaki sistem bile resmen “riskli ülke” muamelesi yapıyor. Yabancı yatırımcı için rasyonellikten çok, “başımıza iş açmayalım” mantığı hakim.
Kültürel anlamda ise iş daha da karmaşık. Türk dizileri, sosyal medyada viral yemek videoları hâlâ iş yapıyor. Fakat bu pembe tabloyu anında gölgeleyen haberler var: Sansür, kadın cinayetleri, Gezi davası, gazetecilere baskı... Avrupa’daki haber kanalları haftada en az iki kere bu tip olayları gündeme taşıyor. “Medeniyetler çatışması” geyikleri ise 2000’lerdeki kadar moda değil, ama “hukukun üstünlüğü” ve “demokrasi” lafları her Türkiye haberinde illa ki geçiyor artık.
Kendi deneyimimden şunu net söylüyorum: 2026 yılında Batı’da Türkiye’nin imajı artık “güvenilmez partner.” Ne iş dünyası, ne siyaset, ne de üniversiteler eskisi gibi açık kapı bırakıyor. Kimseye yaranmak zorunda değiliz elbette, ama bir ülkenin uluslararası saygınlığı bu kadar kolay harcanmamalıydı. Misal, 2010’larda Yunanistan bile ekonomik iflas yaşarken “Batı’nın parçası” olmayı bırakmadı. Biz ise içerdeki kutuplaşmayı dışarıya da aynen yansıtıp, elde ne var ne yoksa heba ettik.
İmaj dediğin şey sabun köpüğü gibi; güven bir kere gidince geri getirmek on yıl sürüyor, bunu cebine yaz. Şu anki tabloyu değiştirmek için sadece “PR” yetmez, önce içerideki adalete ve şeffaflığa dönmek şart. Avrupa’da “saygı görmek” hâlâ önemliyse, lafla peynir gemisi yürümez.
2020’den beri özellikle medya ve diplomasi kanallarında Türkiye’nin adı genellikle krizlerle, kavga gürültüyle, Avrupa’ya parmak sallamalarla anılıyor. Adamların gözünde ya göçmen tehdidi pazarlığı yapan bir ülkeyiz, ya da içeride muhalefete göz açtırmayan bir “tek adam rejimi.” Klasik “stratejik ortak” diskuru çoktan rafa kaldırıldı. NATO’daki tavırlar, S-400 meselesi, İsveç’in üyeliği gibi olaylarda ipin ucu kaçtı bence. Avrupalı diplomat bile “Bir gün öyle, bir gün böyle” diye dalga geçiyor. Neticede güven azalınca, imaj da yerle bir oluyor.
Bir de işin ekonomik tarafı var. Türkiye’den gelenlerle konuşunca herkesin ortak hikayesi: “Schengen almak imkansız, vize randevusu için üç ay bekledim,” “Yatırımcıyım dedim, banka bile hesap açmadı.” Eskiden Almanya’da ya da Hollanda’da “Türk” deyince sadece gurbetçiler akla gelirdi; şimdi “acaba bu adam iltica mı edecek, kara para mı getirecek” paranoyası var. Yani buradaki sistem bile resmen “riskli ülke” muamelesi yapıyor. Yabancı yatırımcı için rasyonellikten çok, “başımıza iş açmayalım” mantığı hakim.
Kültürel anlamda ise iş daha da karmaşık. Türk dizileri, sosyal medyada viral yemek videoları hâlâ iş yapıyor. Fakat bu pembe tabloyu anında gölgeleyen haberler var: Sansür, kadın cinayetleri, Gezi davası, gazetecilere baskı... Avrupa’daki haber kanalları haftada en az iki kere bu tip olayları gündeme taşıyor. “Medeniyetler çatışması” geyikleri ise 2000’lerdeki kadar moda değil, ama “hukukun üstünlüğü” ve “demokrasi” lafları her Türkiye haberinde illa ki geçiyor artık.
Kendi deneyimimden şunu net söylüyorum: 2026 yılında Batı’da Türkiye’nin imajı artık “güvenilmez partner.” Ne iş dünyası, ne siyaset, ne de üniversiteler eskisi gibi açık kapı bırakıyor. Kimseye yaranmak zorunda değiliz elbette, ama bir ülkenin uluslararası saygınlığı bu kadar kolay harcanmamalıydı. Misal, 2010’larda Yunanistan bile ekonomik iflas yaşarken “Batı’nın parçası” olmayı bırakmadı. Biz ise içerdeki kutuplaşmayı dışarıya da aynen yansıtıp, elde ne var ne yoksa heba ettik.
İmaj dediğin şey sabun köpüğü gibi; güven bir kere gidince geri getirmek on yıl sürüyor, bunu cebine yaz. Şu anki tabloyu değiştirmek için sadece “PR” yetmez, önce içerideki adalete ve şeffaflığa dönmek şart. Avrupa’da “saygı görmek” hâlâ önemliyse, lafla peynir gemisi yürümez.
00