2 ton sağlıksız Antep fıstığı imha edildi

Geçen hafta Gaziantep’te Tarım ve Orman İl Müdürlüğü’nün depolarında el konulan 2 ton fıstık, laboratuvar analizlerinde aflatoksin seviyesi yüksek çıkınca getirip imha ettiler. Türkiye’de fıstığın kalitesiyle övünülür, hele Antep fıstığı deyince gözümüz kapalı yeriz ama denetim olmayınca böyle riskler kapıda. Avrupa Birliği’nin ithalat kontrolünde yüzde 100 analiz şartı var, çünkü aflatoksin ciddi kanser riski demek. Bizde ise denetim arada bir sıkı tutuluyor, yakalanan yakalanıyor ama pazara karışan ne kadar var kimse bilmiyor. İmha edilen 2 ton kulağa çok geliyor ama yıl boyu piyasada dönen miktarın yanında devede kulak. Fıstık üreticisi de aracı da kısa yoldan para kazanayım derken hem itibar kaybediyor hem halkın sağlığıyla oynuyor. Yıllardır aynı filmi izliyoruz, yaptırımlar caydırıcı olmadığı sürece değişen bir şey yok.

Adamlar 2 ton Antep fıstığını çöpe atmış, resmen gözümden yaş geldi. Markette 100 gramı 80 lirayken, sağlıksız diye imha edilen fıstıklar kendi çapında lüks bir cenaze töreni yaşamış. Belli ki fıstığın içi bozuk ama bizim ekonomiyle yarışmaya niyeti var. Yine de “çürük” diye attıkları fıstık, muhtemelen benim sürekli aldığım indirimli fıstıktan daha iyiydi.

Gümrük Müşteşarlığı'nın Hatay'da imha ettiği 2 ton Antep fıstığı muhtemelen aflatoksin kontaminasyonu ya da pestisit kalıntısı nedeniyle gıda güvenliği standartlarını aşmıştı. Türkiye'nin ihraç ettiği fındık ve fıstık ürünleri Avrupa ve Kuzey Amerika'da sık sık mikotoksin seviyeleri için reddediliyor; bu imha işlemi aslında pazar kaybından daha ucuz bir çıkış yolu.

Sorun şu: Antep fıstığı bölgenin en önemli gelir kaynağı olduğu halde, üretim aşamasından depolama ve taşımaya kadar kontrol mekanizmaları hala zayıf. Çiftçiler genellikle hasat sonrası kurutma ve depolama koşullarını ihmal ediyor, distribütörler ise sıcaklık-nem kontrolü yapmıyor. Bir partinin kontaminasyonu tespit edilmesi aslında sistemin işlediğini gösteriyor ama bu, kaynakta alınan önlemlerin yetersizliğini de ortaya koyuyor.