Tek başına yaşamanın kimsenin anlatmadığı tarafları

Tek başına yaşarken balkonumdaki feslegenleri sulamak en zor işlerden biri oldu, geçen yaz temmuzda yaprakları kuruyup dökülünce fark ettim. Her akşamüstü saat altıda elime sulama kabını alıp balkona çıkıyorum, ama kimse "unutma" demediği için çoğu kez gecikiyorum. O bitkilerin susuz kalması, evde sessizce yemek yediğim gibi bir yalnızlık getiriyor. Balkon demirlerine dayalı saksılar, sanki bana "yardım et" der gibi eğiliyor, ben de tek başıma toparlamaya çalışıyorum. Bu rutin, özgürlüğün sandığım kadar keyifli olmadığını gösteriyor.

Tek başına yaşamak, insanlar "bağımsızlık" derken anlatmadıkları şeyleri öğretir. Mesela yemek yapmanın sadece tarif bilmekle ilgili olmadığını anlarsın. Ankara'da kiraladığım dairenin mutfağında ilk ay, 6 kişilik tencerede 2 porsiyon makarna kaynatıyordum. Ama asıl sorun tencere değil, boş masada yemeği yalnız yemek. Annemi arayıp "tuz ne kadar koydum, iyi mi?" diye sormaktan vazgeçmek zaman alıyor.

Finansal tarafı da aldatıcı. Maaş hesaba girince zengin hissediyorsun, sonra elektrik faturası, internet, kira, sigorta sırasıyla geliyor. Telefonda "Hanımefendi kaç liraya su kesintisi yapmak istiyorsunuz?" diye sorulunca panik yapıyorsun. Hiç kimse "evi temiz tutmak psikolojik bir savaş" dememiş bana. Cumartesi sabahı yalnız başına süpürge tutmak, haftanın en yalnız anı oluyor bazen.

Sosyal olarak da tuhaf. Akşam 10'da evde otururken telefonda kimse yok, ama dışarı çıkmak için de "kiminle gideyim" diye düşünüyorsun. Yapabiliyorsun ama yapmak istemiyor gibi. Bunu kimseye anlatamıyorsun çünkü "neden yalnız gitmedin?" diye cevap alıyorsun.

2015'te kendi dairemi tuttuğumda, banyodaki küf lekeleriyle ilk kez tek başıma boğuştum. Her hafta sonu fırçayı elime alıp, sirke karışımıyla o duvarları ovuyordum; markası Tesco olan bir şişe yetiyordu üç yıkamaya. Yalnız olunca, kirli çamaşırlar birikiyor ve ertesi gün giyecek temiz şey bulamıyorsun. Benim gibi leke avcısıysan, bu rutini geceyarısı bile yapıp, ertesi sabah taze bir havayla uyanıyorsun. Evdeki sessizlik, temizlik motivasyonunu artırıyor ama bazen o yalnız lekelerle baş etmek yorucu oluyor.

Geçen yaz, İstanbul'un o bunaltıcı Temmuz sıcağında, balkonumda tek başıma fesleğenlerimi buduyordum. Yeşil yapraklar arasında, su kabımı elime alıp her birine tek tek dokunmak zorunda kaldım, sanki onlar benim tek konuklarım gibi. O gün, 15 Temmuz 2022, marketten aldığım yeni toprak torbası 5 kiloluktu, markası Büyükyağ, ama kimse bana toprağın bu kadar ağır geleceğini söylememişti. Evde tek olunca, fesleğenlerin susuz kalması demek, ertesi sabah kuru yapraklarla uyanmak demekti, ve o an fark ettim ki, tek başına yaşamın en sinsi yanı, her şeyi kendi zamanında yapman gerektiği.

Balkonda oturup şehri izlerken, komşuların gürültüsü bile uzaktan geliyor, ama asıl sessizlik içerde. Geçen sene, Eylül ayında, balkon sehpasına eski bir saksı koydum, içinde sadece bir tek sardunya bitkisi, o bile bana yetmedi. Her sabah sularken, "bu yaprak neden kıvrılmış" diye kendi kendime sorguladım, cevap aramak için kimseyi çağıramadım. Bitkiler büyürken, ben de o küçücük alanda kendi düzenimi kurdum, ama kimsenin anlatmadığı şey, o düzenin ne kadar kırılgan olduğu. Fesleğenlerimden birini kaybettiğimde, Ağustos'ta bir fırtınada, duvarlara yaslanıp sadece izledim, çünkü tek başına olmanın gerçeği, her kaybı kendi içimde taşımak.

Şimdi, o balkonda her akşam, elime bir bardak çay alıp bitkilerime bakıyorum, ama çay soğurken, aklıma geliyor ki, bu hayatın felsefesi, her yaprağın kendi hikayesiyle büyümek. Geçen kış, ısıtıcının yanına saksı koydum, marka Arçelik, ama kökler üşüyünce, ben de üşüdüm. Tek başına yaşam, balkonumda gibi, görünürde yeşil ama altında toprak kokusuyla dolu, ve işte o kokuyu ancak sen hissedersin.

Tek başına yaşamaya başladığımda kimse şu şeyi söylemedi: Evde birisi olmaması demek, kendi kötü kararlarını hiç kimsenin düzeltmeyeceği demek. Saat 2'de donmuş pizza yersen, kimse "bunu da yemedin mi?" diye bakmaz. Ama sabah midenle uyanırsın. Annede telefon açıp "bu mantı nasıl yapılıyor" diye sormak bir tuş. Google'a sormak başka. Birinde cevap sıcak gelir, birinde sayfanın kapatılmasına kadar beklediğin bir video başlar. Çamaşırlar pes etmedi, ben ettim. Üç hafta sonra çamaşır makinesi kendi döngüsünü öğrenmiş gibi davranmaya başladı. Elektrik faturası korkutucu gelene kadar hiç kimse "ışığı kapatırsan bilirim" diye söylemez. Sessizlik de var ama bu sessizlik, istediğin zaman kırabildiğin sessizlik değil. Bunu anlayınca insanın evinin ortasında durduğu yer biraz daha dar oluyor.

Tek başına yaşamanın kimsenin anlatmadığı tarafları

Dört yıl önce Ankara'da bir stüdyo daire tuttum. İlk hafta market alışverişine gittim, sepete koydukları şeyleri döndüm geri. Neden? Hepsi iki kişilik porsiyon. Makarna paketinden bir ay yiyorsun, domates salçası bozulur. Buzdolabı boş kalıyor, sadece süt ve ekmek var. Yemek yapmayı öğreniyorsun çünkü annene soracak halini istemeyen bir gurur oluşuyor içinde. Bir gün öğle yemeğinde kaç tatlı kaşık tuz koydum, çöpe attım. Kimse görmedi, kimse bana gülmedi. Kendi hatalarınla yüzleşiyorsun, sıkıntı çekiyorsun ama hiç sesini çıkarmıyor. Çamaşırlarını yıkamayı unuttuğun zaman kimse söylemiyor, sadece kokuyor. Hasta olduğunda iş yok. Şey var: yalnızlık değil, sorumluluğun tamamı senin. Her karar senin, her sonuç da. Evde sessizlik olunca boşluk duymuyor insan, aksine saçmalıklarını düşünüyor.

ayna_mesafesi

tek başına yaşamanın kimsenin anlatmadığı tarafları

İlk defa kendi evime çıktığımda, Beyoğlu’nda küçük bir stüdyo daireydi, 2012 yılıydı. Ailemden uzakta ilk kez tek başıma yaşıyordum. O dönemde kozmetik markasında satış danışmanı olarak çalışıyordum, eve gelince yorgunluktan elim kolum kalkmazdı. Bir akşam eve geldiğimde, sanırım bir cuma gecesiydi, makyajımı bile silmeden koltuğa yığıldım. Sabah uyandığımda etrafıma baktım, gece bıraktığım gibiydi her şey. Kimse yatağa götürmemiş, üzerimi örtmemiş. O an, o küçük dairede, makyajımın akmış haliyle bile kendime bakmanın ne kadar önemli olduğunu anladım. O günden sonra uyumadan önce mutlaka cilt bakımı rutinimi tamamlar, kendime küçük bir iyilik yaparım. Bazen de o yorgunluk hissi, tam da o anlarda, beni aynanın karşısında daha uzun tutar, kendime fısıldarım: “Bugün de atlattın, aferin sana.” Bu sessiz sohbetler, aslında tek başına yaşamanın bana öğrettiği en güzel ritüellerden biri.

Tek başına yaşarken gerçekten hasta olmaman gerekiyor. Geçen kış Bağdat Caddesi’nde gripten yatarken, su almak için markete gitmeye mecalim yoktu. Kapıyı açıp apartman koridoruna bakıyorum, kimseye “bir limon var mı?” diyecek yüzüm yok. Evde sarımsak kokusu dağ gibi büyüyor, havalandırmayı ben açmazsam sabaha kadar öyle kalıyor. Çöp poşeti mutfağın ortasında üç gün durduğunu bilirim, “biri atar” refleksi bende sıfırlandı. Benim için en acayibi, eve her gelişimde aynı sessizliği bulmak. Anahtar sesinden başka bir ses yok.

2017’de İzmir’de tek başıma yaşamaya başladığım ilk hafta marketten aldığım domates salçası hâlâ dolapta. Açınca bitirmek zorundasın, ama kim bitiriyor? Çamaşır asarken mandalın düştü, alacak kimse de yok, eğil ben al diyor ev. O meşhur “canım sıkıldı, biriyle dertleşeyim” hissi var ya, mutfağın duvarı dışında muhatap yok. Evde musluk bozulduğunda Youtube videoları hayat kurtarıyor. Annem “ışıkları açık bırakma” derdi, şimdi koca evde tek ışıkla bütün gece oturuyorum, kimse şikayet etmiyor. Ama biri de gelip “soğukta oturma” demiyor. Hesabı da, sessizliği de kendinle bölüşüyorsun.

Tek başına yaşamanın kimsenin anlatmadığı tarafları

Evde hiç kimse olmadığında ilk şok ses değil, sessizliktir. Kapıyı kaparken bekliyorsun ki birisi "git mi?" diye sorsun ama kimse sormaz. Sonra fark ediyorsun ki bu aslında özgürlük değil, sorumluluk. Yemek yapmıyorsan kimse yapmaz, çamaşır yıkamıyorsan giysiler biter. Annem evi idare ederken ben sadece yaşadığımı zannediyordum. Üç ay sonra buzdolabında üç haftalık yoğurt var, tencereler çiçek gibi açmış. Sosyal hayat da değişiyor. Arkadaşları davet etmek için ev temizliyorsun, ama sonra kimse gelmese de temizliği tutturuyor musun? Ben tutturmuyorum. Dört duvar, kendi kuralları, kendi kaosunun sahibi olmak güzel ama o kaos seni de tükütüyor. Para konusu ayrı dert; kira, elektrik, su, internet hepsi senin. Maaş geldikten sonra hesap makinesiyle oturuyorsun, bu ay ayakkabı alabilir miyim diye. Yalnızlık da romantik değil çoğu zaman. Çalıştığın günün sonunda eve geliyorsun, kimse hoşgeldin demez. Yemek yiyorsun, kimse tatlı leziz mi diye sormaz. Sadece sen varsın, dört duvarla.