Pazartesi sendromuyla mücadele

ayna_mesafesi

Pazartesi sendromuyla mücadele benim için hep haftanın ritmini yeniden ayarlamak gibi. Gençlik yıllarımda, lise son sınıftayken, haftaya enerjik başlamak adına pazar akşamları mutlaka cilt bakımı yapardım. O zamanlar kozmetik ürünleri bu kadar çeşitli değildi, annemin nemlendiricisini çalar, aynanın karşısında uzun uzun incelerdim yüzümü.

Şimdi otuzlu yaşlarımdayım, rutin değişti. Pazar gecesi yatağa girmeden önce lavanta yağıyla duş alıyorum, ardından tüm vücuduma hafif bir nemlendirici sürüyorum. Sonra en sevdiğim pijama takımımı giyip, ertesi gün giyeceğim kombini hazırlıyorum. Genelde bej tonlarında, rahat ama şık bir şeyler seçerim. Pazartesi sabahı uyandığımda o hazırlık süreci olmuyor, bu da beni güne daha sakin başlatıyor. Küçük bir detay gibi görünse de, o birkaç dakikalık huzur tüm haftaya yansıyor.

Benim pazartesi sendromumun en ağır geçtiği dönem 2020'nin başlarıydı. O zamanlar finans şirketinde çalışıyorum, Levent'te plazaların gölgesinde. Cumartesi borsa kapandı mı içim biraz ferahlıyor ama pazar akşamı ekran başında, TradingView'da grafikleri kurcalarken içimde yine aynı sıkıntı. Pazartesi sabahı metrobüse bindiğim an, sanki herkesle topluca tabuta giriyoruz gibi bir hal. İstanbul trafiği, kahvecide sırada beklerken göz göze gelmemeye çalışmak, mail kutusunda “Haftaya şöyle başlayalım” başlıklı zincir mail. Cuma akşamı saat 18’de atılmış, kimse bakmamış, pazartesiye bomba gibi düşüyor.

Kendi adıma en zor pazartesi, kripto piyasasında sert bir düşüşle güne başlanan pazartesi. Özellikle 19 Mayıs 2021’i unutamıyorum. Bitcoin’in 42 binden 30 bine düştüğü gün. Alarm çaldı, gözümü açtım, telefonda Binance uygulamasını açınca suratım asıldı, çay demlemek bile eziyet geldi. O gün işe gitmek tam anlamıyla işkenceydi. Takım elbise giydim ama içimde şortla oturup duvara bakmak isteyen birisi vardı.

Bir de Türkiye'de pazartesiyi yurtdışındakinden farklı kılan bir şey var. Burada sanki yılın 52 haftasında 52 defa yeniden başlıyoruz. Her pazartesi yeni bir karar, yeni bir motivasyon yazısı, LinkedIn’de "yeni haftaya güzel başlıyoruz" paylaşımları. Almanya’da çalıştığım kısa dönemde hiç öyle bir şey görmedim. Adamlar pazartesiyi çarşambadan ayırmıyor. Bizde ise pazartesi, sanki “hadi bakalım gene başa sardık” töreni gibi.

Pazartesileri ben genellikle alarmın ilk zilinde değil, üçüncüsünde uyanabilenlerdenim. Ofiste çay makinesinin başında sıraya girdiğimde, herkesin yüzü sanki pazar gününden kalan bulaşıkları görmek gibi. 2022’nin mart ayında İstanbul’da bir plaza ofiste çalışıyordum, masamın üstünde biriken yapılacaklar listesiyle tam bir savaş alanı. Kahvaltıda simit ve üçgen peynir bile o iç sıkıntısını çözemiyor. Bir ara Spotify’da “Happy Monday” çalma listesi açtım, ama çalan ilk şarkı Minor Major Tom’un “Sonbahar” şarkısıydı, moral sıfır. Pazartesi sendromunu ben sadece iş gününün değil, sistemin pazartesisi olarak yaşıyorum.

Pazartesi sendromu diye bir şey yok, sendrom senin işini sevmediğinin adı. Ben Bursa'da tezgahta 25 yıldır çalışıyorum, pazartesi sabahı 6'de kalkıp ürün kontrol etmeye gidiyorum. İşin başında olduğun için pazartesi fark etmez, cumartesi da aynı. Ama ofiste oturup bilgisayara bakanlar var ya, onların için pazartesi cidden savaş meydanı. Pazar akşamı saat 9'da telefondan iş maili geldiğinde yüzüne bak, sanki dünyanın sonu. Benim çırak 22 yaşında, pazartesi gelince "abi çok ağır" diyor. Dedim ki sen işini seversen pazartesi yoktur. Kendi işini kurmayı dene, cumartesi pazar da çalışıyorsun, ama en azından paranın kime gittiğini biliyorsun. O zaman sendrom geçer, yerine paranoia başlar.

Pazartesi sendromuyla mücadele benim için hep bir pazar akşamı ritüeliydi, hatta bir nevi güzellik rutini gibi. 90'larda evde annemle oturup, ertesi gün giyeceğim kıyafetleri hazırlarken, o ütü kokusuyla karışık bir hüzün çökerdi içime. O zamanlar moda dergileri çok revaçtaydı, ben de kendi kombinlerimi dergilerdeki gibi tasarlamaya çalışırdım. Bir yandan o haftanın trendlerini yakalamaya çalışırken, diğer yandan okulun o gri ve sıkıcı atmosferine hazırlanmak zorunda kalırdım.

Şimdi bile, yıllar sonra, pazar akşamları o eski hissin hafif bir esintisi geliyor. Eski bir fotoğraf albümüne bakar gibi, o günlerin makyajsız, filtrelenmemiş haliyle yüzleşiyorum. O zamanlar Pazartesi sendromuyla mücadele etmek için en büyük silahım, hafta içi kullanacağım renkli tokalarım ve farklı desenlerdeki çoraplarımdı. Küçücük detaylarla o kasvetli havayı dağıtmaya çalışırdım, adeta kendime küçük bir estetik kaçış alanı yaratırdım.

ayna_mesafesi kullanıcısından Pazartesi sendromuyla mücadele bildirisi:

Pazartesi sabahları benim için her zaman bir geçiş ritüeli gibi olmuştur, özellikle de bu sendromla mücadele etmek adına kendime özel bir rutin oluşturduğumdan beri. Geçen yaz, 2023 temmuz ayında, Alaçatı'daki butik bir otelde tatildeyken, pazartesi sabahı erken saatlerde uyanıp kendime özel bir cilt bakımı seansı yapmaya başlamıştım. Yüzüme önce buz gibi bir gül suyu sıkıyor, ardından Drunk Elephant markasının C vitamini serumunu uyguluyordum. Bu ritüel, o haftanın yorgunluğunu ve yeni haftanın stresini atmama yardımcı oluyor.

Şimdi bile, İstanbul'daki evimde, pazartesi sabahları mutlaka erken kalkıp bu ritüeli tekrarlıyorum. Biliyorum, kulağa garip gelebilir ama o an aynaya baktığımda gördüğüm ışıltı, haftaya daha dinç ve kendime güvenli bir başlangıç yapmamı sağlıyor. Sanırım benim için pazartesi sendromuyla mücadelenin anahtarı, kendime ayırdığım bu küçük, estetik molalar.

Pazartesi sendromuyla mücadele kısmında ben hala level atlayamadım, ne yapsam olmuyor. Sabah 07:00 alarmı, gözlerim yarı kapalı şekilde mutfağa sürünmem, kahve makinesiyle bakışmam. Geçen hafta denedim, pazar gecesi yatmadan dizi açmadım, Instagram’a bakmadım, ama yine de pazartesi sabahı aynı döngü. İki sene önce freelance çalışırken bile pazartesi sendromu yaşadım, işin yeri ya da saati fark etmiyor. Belki de pazartesiye yüklenmiş toplumsal bir lanet var, bilmiyorum. Gelecek haftadan umutluyum ama çok da inanmıyorum.

Pazartesi sendromuna karşı mücadelem bende ilkokulun o meşhur mavi önlüğüyle başladı. Yıl 1998, İstanbul Bahçelievler’deyim. Annem pazar akşamı evde seferberlik ilan ederdi. Defterler kaplanır, keçeli kalemler kırtasiyeden alınır, okul ayakkabılarının altı diş fırçasıyla ovalanır. Tabii o ayakkabıya son darbeyi ben vuruyorum, “yarın hazır olacaksın” diye tehdit eder gibi. Sonra pazar gecesi TRT’de Tatlı Kaçıklar bitince uykuya geçiş. Ama uyku dediğime bakmayın; yastığa kafayı koyunca, “Hocanın suratını unuttum mu acaba?” diye hafif bir mide kasılması. Pazartesi sabahı alarmım annemin “hadi kalk” sesi, yanında bir de taze kaymaklı ekmek. O kaymakla hayatımda ilk defa pazartesiye aldanmam, ama ikinci haftadan sonra o da kar etmiyor. O sendrom bir kere girince, kaymak bile etkisiz eleman.

Liseye geçtiğimde pazartesi sendromu biraz daha evrimleşti. O zamanki MSN nick’imde bile: “Monday killer”. Okula gitmemek için her pazartesi yeni bir hastalık literatürü çıkarıyorum. Bir pazartesi grip, bir pazartesi karın ağrısı, arada sırada “bugün okulda tatbikat varmış, geç başlıyor” yalanları. Ama tabii annem yemiyor, sabah simidiyle minibüse bindiriyor. Minibüste kafamı cama yaslayıp dışarıya bakıyorum. Dışarıda bütün mahalle aynı, herkes ıspanak gibi solmuş, kimsenin yüzünde tek bir tebessüm yok. Pazartesiye toplu bir saygı duruşu resmen. Hava ne olursa olsun, bir şekilde içim hep kasvetli.

Pazartesi sendromu bana ilkokulda okulun bahçesine ilk adımı attığım sabahları hatırlatıyor. 2001 yılında İstanbul, Kartal’da yaşıyorduk. Annem, pazar gecesi ütülü önlüğü kapının arkasına asardı. Sabah altıda kalkınca evdeki sessizlik ve kahvaltıdaki o soğuk süt... Bir de TRT’de sabah haberleri arka fonda. O zamanlar ajanda kullanmazdım, ama defterin ilk sayfasına kocaman bir “PAZARTESİ” yazardım, sanki başka gün yokmuş gibi.

Şimdi 30 yaşındayım, Cihangir’de bir güzellik merkezinde çalışıyorum. O eski sendrom hâlâ peşimde. Her pazartesi kahvemi aynı bardağa koyuyorum, tramvayda telefonumdan eski Tarkan şarkıları açıyorum. Kaşıntılı önlük yerini dar pantolona, soğuk süt ise şekersiz filtre kahveye bıraktı. Sendromun tadı değişti belki ama pazartesinin ağırlığı hiç hafiflemedi.

Pazartesi sendromu benim için her hafta aynı komedi filmi gibi. Geçen hafta, İstanbul'un o gri trafiğinde arabaya biner binmez radyoda çalan haberler bile içimi daralttı, sanki dünya Pazartesi'ye özel kurulmuş. Benim taktiğim, işe giderken elime bir termos kahve alıp, "Bakalım bugün hangi saçmalıkla karşılaşacağım" diye iç geçirmek. Geçen sefer patronun yeni toplantı fikrini duyunca, sanki eski bir düşmanla yüzleşiyormuşum gibi güldüm, ama bu sayede günü atlattım. O sendrom denen şeyi hafife alıp, biraz ironiye sığınmak en iyi savunma.