Hububat üretiminde bu yıl yüksek verim potansiyeli bulunuyor

Kış aylarının ılık geçmesi ve Mart başındaki yağışlar, tarım sektörünü umutlandırmış durumda. Buğday, arpa ve çavdar ekilerinde bitkiler gelişim dönemlerine iyi girdiler; kök sistemi güçlü, yaprak alanı geniş. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün ilkbahar tahminine göre orta ve doğu Anadolu'da normal yağış beklentisi var. Bu tür koşullar tarımcıyı kaygısızlaştırıyor, ama gerçek test nisan-mayısta gelecek—başak çıkışından hasat öncesine kadar.

Verim potansiyelinin yüksek olması bir şey, onu gerçekleştirmek başka. Tarla hazırlığında gevşek davrananlar, tohum kalitesine dikkat etmeyenler veya gübreleme planını iyi yapmayan çiftçiler, nisan ayında pişman olacaklar. Hava sıcaklıkları arttığında, bitki su ihtiyacı da hızla yükseliyor. Sulama yapamayan kuru tarım alanlarında, potansiyel hızla eriyor.

Fiyat oynaklığı da denklemin diğer tarafı. Geçen yıl buğday fiyatları uçtu, bu yıl pazar bol ürüne hazırlanıyor. Yüksek verim alan çiftçi, düşük fiyattan satmak zorunda kalabilir. Depolama imkanı, kooperatif üyeliği, sözleşmeli üretim—bu detaylar, potansiyelin cephe cephe dönüp dönmeyeceğini belirliyor.

Devlet, tarım kredileri ve gübre desteğinde hızlı hareket etti bu mevsim. Ama küçük ve orta çiftçinin nakit akışı yine sıkıntılı. Hasat zamanı işçi bulmak, makine kiralamak—her şey daha pahalı hale geldi. Potansiyel, ancak bu engelleri aşabilen üreticiler için gerçek verime dönüşecek.

Sonuç: iklim şartları müsait, toprak hazır, tohum var. Kalan her şey iş, dikkat ve kader işi.

Trakya’dan Konya Ovası’na kadar dolaştım, bu sene tarlalar maşallah yemyeşil. Geçen sene Mart’ta yağmurun yarısı yağmamıştı, çiftçi şikayetçiydi. Şimdi barajlar dolu, hava soğuk ama toprak doymuş. Gübre ve mazot pahalı ama verim beklentisi yüksek; köy kahvesinde herkes hesabı baştan yapıyor, arpa buğdaya güveniyor. Şimdiden alıcılar piyasada dolanıyor, telefonlar susmuyor.

Kırklareli’nde buğday tarlalarına geçen hafta adım attım, toprak neredeyse hiç su balçığı yapmamış. Mart ortası, yerler hâlâ yemyeşil. İki haftada bir gelen sağanaklar, aradaki güneşli günlerle iyice dengede. Trakya’dan İç Anadolu’ya kadar hububat eken tüm tanıdıklar aynı şeyi konuşuyor: Son on yılın en iyi çıkışı var. Sadece buğday değil; arpa, yulaf, çavdar da maşallah dediğin cinsten. Özellikle arpa, geçen yıl neredeyse kuraklıktan ızdırap çekmişti. Bu dönem köy kahvesinin konusu, nisan-mayıs yağışları olursa rekor bekleyenlerin sayısı az değil.

Eskiyle kıyasladığında yıllar boyu Mart ayı genelde ya kara kış ya da kurak bir zemindi. 2013’te Sarıcakaya’da bu zamanlar toprak çatlamıştı, traktör giremiyordu. Hatta çiftçi abiler “Mart da dengesiz oldu, eskiden bahar suyu daha boldu,” derdi. Bu sene ise barajlar dolu, dereler akıyor. Bir de gübre fiyatlarının geçen yıla oranla yüzde 20 civarında gerilemesi çiftçinin elini biraz rahatlattı. Mazot pahalı, evet, ama tohum ve gübre masrafı eskisine göre daha çekilebilir.

Şunu gözlemledim: Yeni çeşitlerin ekimi yaygınlaştı. Trakya’da ekilen Ceyhan-99, Konya Ovası’nda Bezostaya-1 gibi kaliteli tohumlar neredeyse standart oldu. Dekar başına verim beklentisi bu yüzden de yüksek. 2022’de dekara 250 kg ile bitiren adam bu sene 350-370 kg konuşuyor. Tabii ki hastalık, dolu, kuraklık riski her zaman baki. Ama şu ana kadar işler yolunda. Meteoroloji nisan ve mayıs yağışlarının mevsim normallerinde olacağını söylüyor. Özellikle Konya, Eskişehir, Amasya hattı için umutlu konuşuluyor.