leke_avcisi

Geçen yıl, Ankara'dan İstanbul'a taşındığımda, sadece kamyon ücretini değil, bir sürü gizli faturayı ödedim. Mesela, eski evin perdelerini sökmek için iki saat uğraştım, sonra yeni evde pencere ölçüleri tutmadı, ekstra perde için 150 TL gitti. Üstüne, kutuları taşırken bir tanesi yırtıldı, içinden annemin eski fincanları kırıldı – hepsi için 200 TL'lik yeni set aldım. Ev taşımanın en ironik yanı, her seferinde en sevdiğin şeyi kaybedip, yerine saçma sapan harcamalar yapman. Benim gibi leke avcısıysan, bir de temizlik için fazladan vakum poşeti stokladım, ama o da yetmedi.

Sabah insanı olmanın çilesini benden iyi kimse bilemez, hele ki ev temizliği işlerinde. Geçen sene, kasım ayında, Ankara'daki dairemde yeni bir rutin denedim: saat 5'te kalkıp toz almak için. Alarmı kurdum, ama uyanınca sanki yorgan bana yapıştı ve yerimden kıpırdayamadım. Sonunda ayağa kalktım, fakat gözlerim yarı açıkken vakumu ters tuttum ve halıyı değil, kendi ayaklarımı süpürmüş oldum. Bu tür çabalarım hep komik sona eriyor, gece yarısı temizlik daha eğlenceli geliyor bana.

2015'te kendi dairemi tuttuğumda, banyodaki küf lekeleriyle ilk kez tek başıma boğuştum. Her hafta sonu fırçayı elime alıp, sirke karışımıyla o duvarları ovuyordum; markası Tesco olan bir şişe yetiyordu üç yıkamaya. Yalnız olunca, kirli çamaşırlar birikiyor ve ertesi gün giyecek temiz şey bulamıyorsun. Benim gibi leke avcısıysan, bu rutini geceyarısı bile yapıp, ertesi sabah taze bir havayla uyanıyorsun. Evdeki sessizlik, temizlik motivasyonunu artırıyor ama bazen o yalnız lekelerle baş etmek yorucu oluyor.

2018'de Ankara'ya taşınırken, Çankaya'da iki odalı bir daireye takıldım. Balkonu güneş alıyor, banyosu temizlik düşkünü biri için biçilmiş kaftan gibiydi – duşakabinı silmek bile keyif verirdi. Fiyatı 300 bin liraydı, o sırada maaşım 3500 liraya zar zor yetiyordu. Birikim hesabı yaptım, yedi yıl sürerdi; ama enflasyon her ay fiyatı şişirince, hayalimdeki ev bir anda uzaktaki bir şaka haline geldi. Tabii ki, ertesi yıl o daire başkasına gitti, ben hâlâ kirada debeleniyorum.

Ankara'da 2018'de tek başıma bir apartman dairesine taşındım, ilk ay su tesisatından sızıntı oldu ve tamirciyi kendim çağırmak zorunda kaldım. Gece yarısı damlayan sesi dinlerken, elime aldığım eski bir kova suyu toplamak için yetmedi, sonra mahallenin bakkalından ekstra bez aldım. Yemekleri tek porsiyon yapmayı öğrenince, artıkları atmak yerine hepsini yedim ki boşa gitmesin. Pencereleri silerken, dışarıdaki trafiğin sesi yalnız evimin duvarlarında yankılandı, kimsenin uyarmadığı gibi.

Ankara'da geçen yıl, annemin evinde temizlik yaparken TV'den gelen tartışma programı yüzünden ortalık karıştı, kardeşlerim bir anda birbirine girdi. Ben süpürgeyi bırakıp araya girmeye çalıştım ama herkesin siyasi görüşü farklı olunca, evdeki huzur bozuluyor. İşim gereği her ay farklı evlere gidiyorum, bir keresinde müşterim partizan bir tartışmaya daldı, ben de politikadan kaçmak için erken ayrıldım. Bu kutuplaşma yüzünden, komşu sohbetlerinde bile kimse rahat konuşamıyor, geçen hafta mahallede bir kavga çıktı sırf bayrak asma meselesinden. Artık günlük rutinler bile etkileniyor, mesela ben siyasi mesajlar gelince WhatsApp gruplarını sessize alıyorum.

Kapıya gelen kargonun verdiği mutluluk, evdeki sıradanlığı bir anda değiştiren bir kıvılcım. Ben geçen yıl, Ankara'da oturduğum evin banyosundaki küf lekelerini yok etmek için bir Bosch buharlı temizleyici sipariş ettim. Kutuyu açtığımda, içinde çıkan fırça başlığı bile sanki yeni bir macera başlatmış gibi hissettirdi, çünkü o aletle eski fayanslarımı ilk kez pırıl pırıl yapabildim. Bekleyiş sırasında, her zile basışta kalp atışım hızlanıyor, sanki evime bir parça yenilik getiriyormuş gibi. Bu küçük heyecan, günlük temizlik rutinimi daha keyifli hale getiriyor.

Taşınma travması benim için 2023'te İstanbul'un Taksim civarından Etimesgut'a geçerken su tesisatı sorunlarıyla başladı, sanki eski evi terk ederken bir de temizlik borcunu ödüyordum. Mutfakta yıllardır biriken yağ lekelerini çıkarmak için Domestos'un yarım litrelik şişesini kullandım, fırçayla saatlerce uğraştım ama duvarlar hâlâ inatçıydı. O sırada kutulara eşyaları yerleştirirken temizlik bezlerini unuttum, arabaya binmeden önce apar topar bir tane buldum, ama yolculukta tozlar her yere yapıştı. Yeni evde banyo fayansları kalın bir toz tabakasıyla kaplıydı, girer girmez elime bez alıp başladım, su akıtmaya korktum çünkü tesisatçıya iki gün bekledim. Etimesgut'un kuru havası evdeki halıları çabuk tozlandırdı, ilk hafta her sabah elektrikli süpürgeyi çalıştırdım, o da markette aldığım basit bir modeldi, gücü yetmedi. Paketleri açarken kıyafetlerin üzerindeki tozları silkeleme işini balkonda yaptım, ama rüzgar her şeyi etrafa savurdu, komşunun bahçesine kadar. O süreçte eski evin anahtarını cüzdanımda tuttum, sanki bir daha temizlik için dönecekmişim gibi, ama gerçekte sadece alışkanlıktan. Taşınmanın en sinir bozucu kısmı, her seferinde bu temizlik kabusunu yaşamak oldu, mesela geçen yılki gibi, 2022'de bir arkadaşımın evini temizlerken öğrendiğim püf noktaları bile işe yaramadı. Etimesgut'ta ilk ay, pencere camlarını çizmeden silmek için mikrofiber bez kullandım, ama yine de lekeler kaldı, her sabah güne o görüntüyle başlamak zorladı. Bu tür deneyimler, taşınmayı her seferinde bir macera hâline getiriyor, özellikle ev bakım meraklısı biri için.

Geçen ay, İstanbul’un o kalabalık apartmanında çamaşır makinesini akşam 8’de çalıştırdım, sanki siren çalıyor gibi bir hengâme koptu. Üst kattaki adam WhatsApp’tan “Gece vakti mi bu?” diye mesaj attı, oysa makine Siemens, neredeyse fısıltıyla çalışıyor. Ben dedim ki, “Makineye saat koymak yerine, kendi uykularına ayar çekseler ya.” Hala hatırlayınca gülüyorum, çünkü bu tartışmalar evde temizlik işini macera haline getiriyor. Türkiye'de her bina kendi kurallarını icat ediyor, ben de her seferinde biraz daha temkinli oluyorum.

leke_avcisi

sabah insanı olmaya çalışmanın çilesi

Benim sabah insanı olma serüvenim, 2021 yazında, evdeki tadilatlarla başladı. Ustalar sabah sekizde kapıdaydı, ben ise genelde dokuzdan önce kendine gelemeyen biriyim. İlk hafta gözlerim kan çanağı, kahveyle ayakta durmaya çalıştım. Hatta bir sabah, uykulu halimle temizlik malzemelerini karıştırıp yanlışlıkla çamaşır suyuyla fayansları sildim, az kalsın mutfakta bayılıyordum.

Sonra anladım ki bu iş zorla olmaz, sistemli bir yaklaşım lazım. Akşamları yarım saat daha erken yatma denemeleri yaptım. Önce telefonda gezinmeyi bıraktım, sonra da yatak odasına televizyon koymaktan vazgeçtim. İki ayın sonunda, alarm çalmadan 15 dakika önce gözlerimi açmaya başladım. Sanki vücut, "tamamdır, yeni düzen bu" diyerek pes etti. Artık sabahları ilk iş balkona çıkıp bir nefes almak bile keyifli geliyor.

leke_avcisi

tek başına yaşamanın kimsenin anlatmadığı tarafları

tek başına yaşamanın romantik bir tarafı var gibi gösterilir hep, oysa kimse lavabo giderinin tıkandığında o pisliği tek başına temizlemenin ne kadar korkunç olduğunu anlatmaz. geçen ay benim başıma geldi, saatlerce uğraştım, sonunda pes edip tesisatçı çağırdım. o gün anladım, bazı şeyler için bir ikinci çift el, bir yardım eli şart.

bir de yalnızlık var tabii. özellikle akşamları. işten geliyorsun, evde ne seni karşılayan bir ses ne de yemek kokusu var. buzdolabında sadece yoğurt ve birkaç domates. televizyon açıp sesini sonuna kadar açıyorum bazen, sadece o sessizliği bastırmak için. geçen kış elektrik süpürgesi bozuldu, üç gün yerleri süpüremedim, kimseye de dert yanmadım. bazı sorunlar tek başına, sessizce çözülmek zorunda kalıyor.

Tatilden döndüğümde, ev kapısını açınca sanki bir hayalet konuk gelmiş gibi hissediyorsun. Geçen yaz, Bodrum'dan eve varınca, o lüks otel kahvaltısı yerine, buzdolabındaki bayat ekmekle yüzleşmek zorunda kaldım. Boşluk dediğin, bavuldaki deniz kabuklarını çıkarıp, hemen çamaşır makinesini doldurmakla ilgili. Her şey aynı odada, ama sen tatilin büyüsünden düşmüşsün, sanki gerçek hayat sana "hoş geldin" diye sırıtmaya devam ediyor. Bu rutine alışmak için bir hafta geçiyor, ama o arada evdeki tozlar bile seninle dalga geçiyor.

Ayın son haftasında, geçen sene Berlin'de cüzdanımda sadece 15 euro varken, buzdolabının arka köşesindeki unutulmuş peyniri ve yarım soğanı karıştırıp omlet yaptım. Herkes kredi kartıyla son indirimleri kovalıyor, ama bu sadece birikimlere darbe vuruyor. Ev bakımında da taktiklerim var; örneğin, kalan deterjanları karıştırıp pencere temizliğinde kullanıyorum, markaların yeni ürünlerine para yatırmak yerine. Bu şekilde, ay bitmeden hem karnım doydu hem de ev tertemiz oldu.

Tek başına yaşarken bulaşıklar birikir dağ gibi, aile evinde annem her akşam makineyi doldururdu. Benim ilk evimde, 2018'de İzmir'de, elle yıkarken suyun soğukluğunu hissedip dişlerimi sıkıyorum. Halı lekeleri için leke çıkarıcı karışım hazırlıyorum, eskiden kardeşler bölüşürdü bu işi. Buzdolabı bomboş kalınca, tek porsiyon yemekler pişiriyorum, paylaşacak kimse olmayınca malzemeler çürüyüp gidiyor. Gardıropta çoraplar tek tek kayboluyor, sanki evin ruhu saklıyor onları.

leke_avcisi

Ev sahibi olma hayalinin gerçeklikle sınavı

Geçen hafta arkadaşım Ayşe, yıllardır hayalini kurduğu evi bulduğunu söyledi. İstanbul'da, Beşiktaş'ta, iki odalı, küçük bir daire. Ben de çok sevindim onun adına, "Hayırlı olsun, ne güzel" dedim. Sonra fiyatını söyledi, benim 2018'de aldığım evin neredeyse üç katıydı. O an anladım, ev sahibi olmak artık sadece bir finansal hedef değil, aynı zamanda bir psikolojik dayanıklılık testi olmuş. Ben kendi evimi alırken o kadar zorlanmamıştım, şimdi Ayşe'nin halini görünce, hayallerin nasıl da bu kadar çetrefilli bir yola girdiğini daha iyi anladım. Birikim yapıyorsun, konut kredisi oranları fırlıyor, sonra bekliyorsun, bu sefer de ev fiyatları uzaya çıkıyor. Sanırım bu döngü, ev sahibi olma hayalini sürekli erteleyen bir kısır döngüye dönüştü.

Tatilden döndüğümde ev kapısını açtığım an, geçen yıl Ağustos 2022'de Bodrum'dan gelince olduğu gibi, bir boşluk çöküyor üstüme. Yatak odası aynı, pencereden aynı manzara gözüküyor ama ben bir haftadır deniz kenarında, sabahları 8'de balıkçı teknelerini izleyerek uyanmışım. Şimdi saat 6'da kalkıp kahvaltıyı hazırlarken, o canlılık kaybolmuş hissediyorum, sanki evim birden daha sessiz ve daralmış. Bavuldaki kumları temizlerken bile, tatilin izlerini silmek zor geliyor, her eşya bana o günleri hatırlatıyor.

Ev sahibi olma hayali, sanki sürekli bir şeyler temizlemeye çalışmak gibi. Bir yeri pırıl pırıl yaparsın, başka yerden toz belirir. Benim için bu durum, 2015 yılında Almanya'da Münih'e taşındığımda iyice belirginleşti. Oturduğum 50 metrekarelik daireye istenen kirayı duyunca, hayallerimin sadece tozlu bir köşede kalacağını anladım.

O dönem, annemle konuştuğumda bana hep Kayseri'deki eski komşumuzun hikayesini anlatırdı. Adamın üç dairesi vardı, kira geliriyle geçinirdi. Şimdi ise üç dairenin kirası bile evin taksitini karşılamıyor, tam bir kısır döngü. Sanırım bu hayali rafa kaldırmak, en azından bir süre için, evdeki dağınıklığı toplamak kadar zor.

Pazartesi sendromunu yenmek için ben yıllardır küçük bir rutin geliştiriyorum. 2018'de, Pendik'teki evimde, Pazar akşamı bulaşıkları yıkayıp yarınki kıyafetlerimi hazırlayınca sabahları daha az karışık hissediyorum. Örneğin, geçen ay, alarm 07:00'de çalınca hemen bir bardak filtre kahve yapıp balkona çıkıp birkaç dakika oturmak işe yaradı. Bu sayede, ofise giderken zihnim temizlenmiş oluyor. Pek çok kez denedim, işe yarıyor.

Pazartesi sabahı uyanmak, sanki bir dağın eteğinde durup tırmanmaya zorlanmak gibi geliyor bana. 1995'te Ankara'nın Keçiören ilçesinde, soğuk bir apartman dairesinde büyürken, her pazar gecesi annemin ütülediği okul önlüğünü giymek zorunda kalırdım. O an, hafta sonunun özgürlüğü biter ve sınırsız bir zorunluluk başlardı. Felsefi olarak düşünürsem, bu sendrom hayatın döngüsünü simgeliyor; her son, yeni bir başlangıç getirir ama biz o başlangıcı yük gibi görürüz.

Almanya'ya taşındıktan sonra, 2018'de Köln'de bir daire kiraladım ve Pazartesi'leri ofise bisikletle gitmeye başladım. O yol boyunca, Beethoven'ın senfonilerini dinleyerek kendime soruyorum: Neden rutini bir hapishane yerine, bir meditasyon aracı yapmıyoruz? Mesela, geçen ay bir Pazartesi, saat 7'de kalkıp pencereden dışarı baktım; yağmur yağıyordu, yapraklar ıslaktı. O an, her şeyin geçici olduğunu fark ettim – sendrom da öyle. Evde, her Pazar akşamı kendime bir ritüel yarattım: Eski bir Türk kahvesi fincanıyla balkona çıkıp, 10 dakika oturuyorum. Bu sırada, aklıma Sokrates geliyor; o, hayatı sorgulardı, ben de Pazartesi'yi sorguluyorum.

Eski sevgiliyi sosyal medyada stalklamak, bende evdeki inatçı lekeleri çıkarmaya benziyor; her seferinde daha derin kazınıyor. Mesela, geçen yıl eylül ayında, tam mutfağı silerken onun 2022'deki bir story'sini açtım, arka plandaki vazonun markasını Google'dan bulmak için saatler harcadım. Yeni paylaşımlarını görünce, sanki halıdaki çayı siler gibi içimden gülüyorum; her detay bir iz bırakıyor ama sonunda sadece kendi evimi dağıtıyorum. Stalklamanın en komiği, profilini kapatınca hissettiğim o boşluk, tıpkı temizlik sonrası ortalığın karmakarışık olması gibi.

Aynın son haftası gelip çattığında, ben de her seferinde o eski dairemin mutfağında dolapları karıştırıp ne varsa kurtarmaya çalışıyorum. Geçen yıl ekim ayında, İstanbul'da kira günü yaklaşırken cüzdanda sadece 150 lira kalmıştı, o yüzden buzdolabının arka köşesindeki yarım kilo pirinci ve iki tane solmuş soğanı ön plana aldım. O pirinçle sulu bir pilav yapıp, üzerine evdeki son peynir kırıntılarını serptim, üç gün o şekilde idare ettim. Evde kalmak zorunda olunca, bulaşıkları yıkarken bile zamanı verimli kullanmanın yollarını buluyorum.

Temizlik malzemelerini de akıllıca değerlendirmek şart, çünkü yeni bir şey almak lükse dönüşüyor. Mesela, geçen sefer bulaşık deterjanı bitince, el yapımı bir karışım denedim; yarım bardak sirkeyi sıcak suyla karıştırıp, banyodaki fayanslardaki lekeleri ovdum, o karışım hem ucuz hem etkili çıktı. Ayın sonunda yürüyüşe çıkıp parkta dolaşmak yerine, evde kendi temizlik rutnimi genişletiyorum; mesela 2018'de, Ankara'da bir apartmanda yaşadığım dönemde, perdeleri yıkayıp kurutmak için balkonu kullandım, bu sayede hem vakit geçti hem de ev ferahlandı. Yemek içinse, marketten 5 liraya aldığım bir demet otu, evdeki yumurtalarla karıştırıp omlet yaptım, hiç fena olmadı.

Geçen yaz temmuzda, Ankara'dan yola çıkıp Datça'ya hafta sonu kaçamağı attım, arabayla 7 saatte ulaştım, yol üstü Muğla'da mola verdim. Orada küçük bir butik otelde kaldım, odalar deniz kokulu ve pırıl pırıldı, sahibi Hasan Bey her sabah zeytinyağlı kahvaltı ikram ediyordu. Tekne turuna katıldım, Palamutbükü koyunda yüzdüm, su o kadar şeffaf ki dipteki kayaları sayabiliyorsun; eve dönünce Datça balını hep yanımda taşıyorum, çaya katınca tadı bambaşka oluyor. Bir daha gidersen, yaz ortasında gitme, eylül daha sakin.

Yıllar sonra memlekete dönüş hissi nedir, diye sorarsan, ben 2012'de Berlin'den döndüğümde, annemin İzmir'deki evinde ilk işim o eski koltukları silmek oldu. Bavulumu bırakır bırakmaz, balkondaki çiçeklerin tozunu aldım, çünkü ben leke_avcısıyım ve evin o tanıdık dağınıklığı hemen gözüme çarptı. 10 yıl aradan sonra mutfak hala aynı, ama buzdolabındaki eski marka yoğurt mayası bozulmuştu, hemen yenisini hazırladım. Geri dönüş, evi eski haline getirmekle başlıyor, her seferinde.

Evde işler gerçekten bitmiyor, geçen yıl İstanbul'un Taksim'deki küçük dairemde her sabah uyanınca tezgahı silmekle başlıyordum ama akşamına yine leke doluyordu. Benim deneyimimden, bulaşıkları akşam 8'de makineye atmak en pratik yol; Siemens modelimle 45 dakikada temizleniyor ve sabah temiz bir mutfak oluyor. Toz almak için haftada iki kez Hoover süpürgeyi kullanıyorum, odaları 10 dakikada hallediyor ama ertesi gün yeniden başlıyor. Çamaşırları ise Perşembe gecesi yıkamak gerekiyor, yoksa hafta sonu dağ gibi birikir.

Evlenmeden önce, ev işlerini konuşmazsan hayat zorlaşır. 2015'te evlendiğimde, eşimle temizlik paylaşımını atlamıştık; İstanbul'un Kadıköy'ünde, ilk ay bulaşıklar tezgahı kaplamıştı. Ben her gün silmeyi tercih ediyordum, o ise sadece hafta sonu. O tartışmalar olmasa, evimiz daha çabuk düzene girerdi. Paranın yanında, kimin ne kadar süpürdüğünü bilmek şart.