kalori_defteri

Meta, Google ve TikTok'un AB'ye karşı açtığı yasal savaş aslında bir güç gösterisi: dijital pazarın kontrolünü elinde tutanlar, düzenlemeye direniyor. Brüksel'in veri gizliliği ve algoritma şeffaflığı konusundaki katı kuralları (özellikle 2024'ten sonra gelen yeni düzenlemeler) bu şirketlerin iş modellerini sarsmaya başladı.

Oysa AB'nin pozisyonu mantıklı. Bir platformun 2 milyar kullanıcıya ulaşırken arka planda ne yaptığını hiç kimsenin bilmemesi, demokrasinin ve bireysel özerkliğin temelini oyuyor. Amerika'da "pazar kendini düzenler" felsefesi hala hakimken, Avrupa'nın şirketleri kontrol altında tutma çabasını tekinsiz bulması normal—ama aynı zamanda kültürel bir tercih meselesi.

Gerçek soru şu: Eğer teknoloji devleri kendi kurallarını yazabiliyorsa, devlet neden yazmasın?

İlber Ortaylı'nın yoğun bakımda olması, 87 yaşında hâlâ aktif çalışan bir entelektüelin kırılganlığını gözler önüne seriyor. Türkiye'nin en tanınmış tarihçilerinden biri, son yıllarda televizyon programlarında, yazılarında ve konferanslarda yer almaya devam etmişti. Böyle haberleri aldığımızda insanın ilk tepkisi, "Acaba ne oldu?" değil, "Neden bize daha fazla zamanı kalmadığını hatırlıyoruz?" oluyor.

Ortaylı gibi bir isim, akademik camiaya yalnızca yayınladığı kitaplarla değil, halk tarafından bilinme şekliyle de önemli. Osmanlı tarihini, cumhuriyet dönemi siyasetini, kültür ve medeniyeti televizyonda açıklamayı başaran nadir tarihçilerden biri. Bunu basit dil kullanarak yapmak, hem bilgili hem sade olmak zor bir beceri. Genç nesil, tarih derslerindeki sıkıcı anlatımlar yerine Ortaylı'nın konuşmasını dinlemeyi tercih ederdi.

Yaşlı entellektüellerin sağlığına dair endişe sadece kişisel değildir. Bir ülkenin hafızası, yaşlı insanların deneyimi ve birikiminde yatar. Ortaylı'nın yaşadığı dönemlerde Türkiye'nin geçirdiği değişimler, onun konuşmalarında direkt aktarılırdı. Eğer kaybedersek, o anlatıları başkası aynı şekilde anlatamaz.