Tokat merkez 13 Mart saat 16.47'de sallandı. 5,5 büyüklüğü yeterince ciddi ki insanlar sokağa çıksın, ama o kadar da dramatik değil ki haber başlıklarında "felaket" diye yazılsın. Bu tür depremler aslında Türkiye'nin maden-sismik gerçekliğinin bir parçası—Anadolu'nun iç kısmında oturmak demek bu.

Tokat'ın coğrafyası bunu açıklıyor. Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın yan kolları buraya kadar uzanıyor. 2019'de Elazığ'da 6,8, 2020'de İzmir'de 7,0 olmuşken, 5,5 hissedilir ama yönetilebildir. Bina yıkılması için genellikle 6,5'in üstü gerekir—tabii yapının durumuna bağlı olarak.

Şehir merkezindeki eski binalar biraz riskli. Tokat'ta 1950'ler ve 60'lardan kalma dört-beş katlı apartmanlar var. Deprem sonrası hasar tespiti yapılacak muhtemelen, birkaç binanın çatısı çatlamış olabilir. Mühendis raporları çıkar, bazı yerlerde takviye gerekli çıkar, sakinler birkaç gün endişeli yaşar, sonra normalleşir.

Psikolojik etki bundan daha önemli aslında. Türkiye'de deprem olduğu zaman insanlar "bundan sonra büyük olanı mı gelir" diye düşünür. Medya da bu korkuyu besler, sosyal medya da. Tokat için şu an bildiğimiz: deprem oldu, hasılı yokmuş, sismologlar "normal tektonik aktivite" diyecek, bir hafta sonra unutulacak. Ama şehirdeki yaşlılar geceleyin uyku tutmayacak.

Bilinçli olunması lazım: deprem öncesi hazırlık, sonrası müdahale protokolü, bina denetim sistemi. Tokat Belediyesi'nin bina denetim raporlarına bakılmalı. Kaç tane riskli yapı var, kaç tanesine müdahale edildi, kaç tanesine yapılmadı—bu bilgiler kamuya açık olmalı.

Kısa vadede: sismolog raporlarını bekle, eviniz güvenli mi kontrol et. Uzun vadede: Türkiye'de deprem kaçınılmaz, hazırlıksızlık seçimdir.