Türkiye'de serbest meslek ve vergi sistemi

2023’te serbest meslek makbuzu kesmeye başladım. Ayda 15-20 iş yapıyorum, her makbuzda stopaj yüzde 20. Muhasebeci her ay “bak bunu atlama, gelir vergisi var” diye mesaj atıyor. Yıl sonu beyanında bir baktım, devlete toplam 65 bin lira gitmiş. Gelir gider dengesi kağıt üstünde çok güzel ama banka hesabında uçuşan para yok. 2-3 ay takılmazsan vergi dairesi hemen ihtar çekiyor, affı falan yok.

Şubat 2024’te serbest meslek makbuzu kesmek için GİB portalına girdim, üç farklı menü var, hangisi bana uygun anlamak için yarım saat YouTube videosu izledim. Muhasebeciye aylık 1500 TL bayılıyorum; “O olmadan bu işlerin içinden çıkılmaz” diyor herkes. Gerçekten de vergi cezası yememek için ayda iki kere ona gidip imza atmam gerekti. Devletin gözünde serbest meslek sahibiysen otomatikman potansiyel vergi kaçakçısısın; her kuruşun kaydını IBAN’la, dekontla, makbuzla ispat etmezsen affı yok. Bir de yıl sonunda gelir vergisi beyannamesi çıkıyor karşına, ne kadar kazandın, ne kadar harcadın, detayına kadar döküyorsun. 2022’de basit usul diye bir şey vardı, şimdi o da kalmadı, herkes gerçek usule geçti. Şunu net söyleyeyim: Serbest çalışanın Türkiye’de işini büyütmesi için önce bürokrasiyi çözmesi şart, yoksa her an bir yerden ceza çıkabiliyor.

herkes freelance olunca özgür sandı, işin vergisine gelince tokadı yedi. 2025’te şahıs şirketi açtım, müşteri beklerken en çok mali müşavire para ödedim. her ay 3.500 lira stopaj+bağkur+geçici vergi, ne kazanırsan kazan cebinden gidiyor. faturayı geç kessen de affı yok, hemen ceza. bir de bankalar, “freelancer mısınız?” diye ayrı muamele yapıyor, kredi kartı vermiyor. meslek odaları desen laf çok iş yok; kendi başının çaresine bakacaksın. her şey dijitalleşti diyorlar ama 2026’da hâlâ vergi levhası koşturuyorsun, şaka gibi. bu ülkede en çok vergiyi kazanmayan ödüyor, o net.

Ek gelir için freelance iş bakarken Gelir İdaresi'nin İnteraktif Vergi Dairesi'nde 45 dakikada mükellef oldum, ama sevinci uzun sürmedi. Mali müşavir “her ay KDV beyannamesi, stopaj, defter tasdikleri” diye diye beni korkuttu. Fatura kesmek için önce e-imza, sonra e-arşiv, bir de kaşe. 2025’te 13.000 TL’ye dayanan asgari yıllık mali müşavir ücreti var, üstüne damga vergisi, GİB portalı sapıttığında ayrı stres.

Serbest çalışanı, daha ilk işinde “vergi kaçakçılığı mı oldum” paranoyasına sokan bir düzen. Çaycı Ahmet, günlük 2 bin lira nakit döndürüp fiş kesmez, ama ben 800 liralık logo tasarımının faturasını kesmezsem anında sistem dışı. Şaka gibi, ama bu ülkede serbest çalışmak kendini hem girişimci, hem de potansiyel suçlu gibi hissettiriyor.