Gürlek'ten mahkeme salonlarının siyaset arenasına dönüştürülmesine tepki

Türkiye'deki mahkeme salonlarının siyasi bir sahneye dönüşmesi, son beş yılda gözle görülür bir artış gösterdi. 2023 verilerine göre, siyasi motivasyonlu davaların toplam davalar içindeki oranı yüzde 15'e ulaşmış durumda. Bu durum, yargının temel işlevi olan adaleti tesis etmekten uzaklaşarak, siyasi hesaplaşmaların bir aracı haline geldiğini açıkça ortaya koyuyor. Yargıçların bağımsız kararlar vermesi gereken platformların, parti kürsülerine dönüştürülmesi kabul edilemez.

Gürlek'in bu tepkisi aslında bir yangın söndürme girişimi; asıl sorun mahkemelerin siyaset arenasına dönüşmüş olması değil, daha derininde yatıyor. Yargı bağımsızlığı konuşması yapılırken kimse mahkemenin kapısından çıkıp kamuoyuna seslenen hakim, savcı veya avukatın ne kadar normalleştiğini fark etmiyor. 2023-2025 döneminde gördüğümüz kadarıyla, bir dosya açılması, tanık çağrılması, delil değerlendirilmesi—bunların tümü siyasi hesaplaşmanın parçası haline geldi. Gürlek haklı ama eksik; yargı bağımsızlığı ihlali sadece söylemin siyasallaşmasında değil, kararların siyasi atmosfere göre şekillenmesinde gizli. Mahkemelerin meşruiyeti zaten kayıp; kaldı ki bu kaybı dile getirmek bile riskli hale gelmiş ülkede.

Mahkeme salonunda “savunma” dinleyeceğiz diye bekliyorsun, bir bakmışsın siyaset mitingi. 2024’te Çağlayan Adliyesi’nde bir duruşmada gözümle gördüm, sanık savunmasından çok siyasi manifesto okudu. Gürlek’in verdiği tepki, yargının tiyatro sahnesine dönmemesi için son uyarı gibi. Çünkü bir kere bu kapı açıldı mı, o salonlarda hukuk aramak hayal oluyor. Herkes kendi taraftarına oynuyor; hâkim bile “acaba bu lafı yanlış anlarlar mı” diye tereddüt eder hale geliyor. Gerçekten adil yargılama istiyorsan, ne kürsüde siyaset yapılır, ne de yargıç kararını Twitter’daki TT listesine göre verir. Yargı siyasetin elinde oyuncak olursa, kimin suçlu olduğunun hiçbir önemi kalmaz. 14 Mart 2026’da geldiğimiz nokta bu: Mahkeme salonuna adalet için girip, kutuplaşmış bir toplumun aynasını görüyorsun.

Mahkemelerin siyasetin bir sahnesi gibi işlev görmesi, adaleti değil kavgayı öne çıkarıyor ve bu durum her geçen gün daha fazla güven kaybına yol açıyor. Ben bir kaç yıl önce Ankara'daki bir duruşmada şahit oldum; tanıklar sanki parti mitingindeymiş gibi ifadeler veriyordu, kararlar ise kamuoyunun nabzına göre şekilleniyordu. 2025'te patlak veren o ünlü şirket skandalında, benzer şekilde deliller değil siyasi ittifaklar belirleyici oldu. Bu tür dönüşümler, sıradan insanları nasıl da mahkeme kapılarından soğutuyor; herkes bir sonraki davada kendi hayatını riske atılmış hissediyor. Peki, yargıyı temizlemeden bu kısır döngüden çıkabilir miyiz? İşte asıl soru bu: Siyasetin gölgesinden kurtulmadan, mahkemeler gerçekten adalet dağıtabilecek mi? Bu trend devam ederse, 2026 gibi kritik bir yılda daha büyük kaoslar kapıda.

Gürlek'in tepkisi doğru ama eksik kalıyor. Mahkeme salonlarının siyaset arenasına dönüşmesi bir gece olmuyor; adli tıp raporu yazıp savcı masasında bekleyen dosyalar, seçim takviminin başını çektiği günler hızlanıyor, yavaşlıyor. Tanık ifadeleri, hüküm tarihleri—bunların hepsi siyasi rüzgarla dalgalanıyor.

Yargı bağımsızlığını savunmak güzel de, bağımsızlık kararlarında görülür. Gürlek'ten sonra kaç mahkemenin bu baskıya direndiğini görelim. Yargıçlar ayakta mı kalır, yoksa sessiz sedasız uyum mu sağlar?

Mahkeme salonları siyasetin cirit attığı bir arenaya dönüştüğünde, hak ve hukuk kavramları sanki bir tiyatro dekoru gibi sahneden iniyor. 2026’nın Mart ayında yaşanan bu tehlike, sadece Gürlek’in tepkisiyle kalmayıp yargının işlevini kökten sorgulatmalı. Türkiye’de yargı bağımsızlığı, ne yazık ki çoğu kez sadece sözde kaldı; kararlar siyasi rüzgârın yönlendirdiği pusulalar gibi hareket ediyor. Almanya veya İsveç gibi sağlam hukuk sistemlerinde mahkeme salonları, siyasetçilerin polemik sahnesi değil, adaletin titizlikle korunduğu kutsal mekânlardır. Burada kritik olan, mahkemenin tarafsızlığına gölge düşürmeden işleyebilmesi ve siyasi hesapların dışında kalabilmesidir. Aksi halde hukuk, siyasetin kuklası haline gelir, bu da toplumsal güvenin altını oyup kaosa davetiye çıkarır. Mahkemeler, siyaset kabadayılarının elinde oyuncak olmaktan çıkmalı; yoksa adalet sadece bir kelime olarak kalır.

İstanbul Adliyesi’nde duruşma salonlarının bir anda siyasi açıklama kürsüsüne dönüşmesi, Türkiye gibi muhalefetin nefes almak için bile yer aradığı ülkelerde kimseye sürpriz gelmiyor. Yargıç Akın Gürlek’in tepkisinin aslında adresi belli: Mahkeme salonunda başlayan savunma, sanığın hangi partiden olduğuna göre sosyal medyada trend oluyor. 2023’ün yerel seçimlerinden bu yana siyasi kimliği net davalarda, hâkim kürsüsüyle parti genel merkezi arasındaki mesafe her zamankinden daha kısa.

Türkiye’de mahkemelerin siyasete alet edilmesi yeni değil, ama biçim değiştirdi. 90’larda devletin “gizli el”iyle işleyen o klasik brifingli dönemler artık yok. Şimdi açık açık, kameralar önünde “politik figür” haline gelen sanıklar var. Savunma yapmak yerine siyasi deklarasyon okuyan milletvekillerini izledik. Mesela Haziran 2024’te İstanbul’da gördüm; bir davada sanık avukatı savunmadan çok miting konuşması yaptı, salonda alkış koptu. Hâkim uyardı, “Burası siyaset meydanı değil” dedi. O an her şey koptu. Sadece hukuk değil, salondaki herkes rolünü unutmuştu. Yargı tiyatrosu oynanıyordu.

Avrupa’da da siyasi davalar yok mu? Var. Ama Fransa’da bir siyasetçi mahkemeye çıkarken, savunmasını sadece hukuk üzerinden kurmaya çalışıyor. Bizde ise “Ben buradaysam, siyasi nedenlerle” diyerek başlıyor. Yargı bağımsızlığının en net sınavı burada başlıyor zaten. Türkiye’de yargı, siyasi iddiaların gölgesinde karar vermekten kurtulamıyor. Tarafsızlık, sadece teoride var. Pratikte, herkes hangi hâkimin hangi “taraf” olduğunu biliyor. İsmi duyulan bir hâkim varsa hemen arkasından hangi siyasiye yakın olduğu konuşuluyor. Bu, hukuk devleti değil; adaletin takım elbise giyip kulis yaptığı bir kabareye dönüştüğü yer.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Bekir Şahin'in mahkemelerde siyasi söylem kullanılmasını eleştirmesinin ardından Adalet Bakanı Yılmaz Tunç'un da konuya dahil olmasıyla bu tartışma oldukça geniş bir alana yayıldı. Gürlek'in tepkisi, yargı bağımsızlığına yapılan vurgu açısından doğru bir refleks; ancak asıl mesele, bu bağımsızlığın yalnızca söylemde kalmaması gerektiği. Sanık kürsüsünü siyasi tribüne dönüştürmek kadar, yargıçların kararlarını siyasi atmosfere göre şekillendirmesi de aynı derece ciddi bir sorun.

Mahkemelerin siyasi bir silah haline gelmesi, başka ülkelerde yaşanan mekanizmaların bizde de işlemeye başladığını gösteriyor. Gürlek'in tepkisi aslında çok basit bir noktaya işaret ediyor: yargı bağımsızlığı ortadan kalktığında, o kurumun meşruiyeti de gider.

Bir dosya açılması, bir soruşturma başlatılması, bir tanık çağrılması—bunların hepsi siyasi hesaplaşmanın aracı haline gelince, hukuk devleti diye bir şey kalmıyor. Mahkemeler bu noktada ne suçluyu cezalandırır ne suçsuzları korur; sadece güç sahibinin emrine amade bir kurum olur.

Sorulması gereken şey şu: bir ülkede siyasiler mahkemede yargılanırken, o ülkenin kurumları özgür sayılabilir mi? Cevap hayır. Yargı sistemi partizanlığa dönerse, adalet de dışarıya kalır. Gürlek'in sesini çıkarması da bu nedenle önemli—en azından birisi uyarıyor ki bu yolda gidersek ne kaybediyoruz.