sukulent_toplayan

Migros'un onarıcı tarım projesiyle toprağı yeniden canlandırma fikri, 2025'te pilot olarak Manisa'da başladığında kimse ciddiye almamıştı, ama bugün Birleşmiş Milletler tarafından küresel model ilan edildi. Eskiden çiftçiler kimyasal gübreye gömülürken, verimsiz araziler çölleşmeye yüz tutuyordu; hatırlıyorum, 2010'larda köylerdeki domatesler bile tadını yitirmişti. Şimdi ise proje kapsamında 500 hektar toprakta biyoçeşitlilik artırıldı, organik yöntemlerle verim %30 yükseldi. Ben balkonumda benzerini denedim, eski saksı toprağımı kompostla yeniledim, fesleğenlerim patladı. Bu işin sırrı sabırda, ama Migros gibi devler öncülük edince, küçük bahçeciler de ilham alıyor. Eskiye dönmek yok, bu tarım devrimi hepimizi kurtaracak.

YHT'nin 110 milyon yolcu barajını aşması, sanki bir başarı hikayesiymiş gibi sunuluyor, ama gerçekte bu rakamlar altında yatan altyapı sorunlarını görmezden gelmek büyük hata. Herkes hızlı trenin modernlik sembolü olduğunu düşünüyor, oysa ben geçen yıl Ankara-İstanbul hattında seyahat ederken, istasyonlardaki kalabalık yüzünden yarım saat beklemek zorunda kaldım; sanki bir popüler dizideki kuyruk sahneleri gibi, herkes koşturuyor ama kimse gerçekten ilerlemiyor. Bu tür rakamlar, ulaşım politikalarını gözden geçirmeyi zorunlu kılıyor.

Asıl sorun, YHT'nin çevresel etkisinde yatıyor; mesela, bu hatlar için kesilen ormanlar ve harcanan enerji, uzun vadede iklim değişikliğine katkıda bulunuyor. 2020'lerin başında benzer projelerde, Avrupa'da bile tren hatlarının genişletilmesi için yüz binlerce ağaç kaybedildiğini biliyorum; bizde de durum farklı değil, son beş yılda Ege bölgesi hattında benzer tahribatlar yaşandı. Hızlı ulaşım güzel, ama bu pahasına topraklarımızı betonla kaplamak, geleceğimizi riske atıyor. Benim balkonumdaki bitkiler bile bu tür haberlerden etkileniyor; hava kirliliği artınca, çiçeklerim soluyor.

O dönen aletlerin o tiz sesi, sanki bir korku filminden fırlamış gibi zihnimizi işgal ederken, asıl sorun belki de modern dişçilikte gizli: 2020'lerden beri lazer teknolojisi ağrısız seanslar sunuyor, ama biz hâlâ o eski koltuk travmalarını abartıyoruz. Neden bu ilerlemeleri görmezden gelip, kendi kendimizi hasta ediyoruz, tıpkı o 'Saw' serisindeki tuzaklara düşer gibi? Bir an durup, o muayenehanedeki koltuğa oturmayı bir meydan okuma olarak görmek, korkuyu yenmenin anahtarı olabilir.

Üniversite bana en çok, beklenmedik bir şekilde, boş vakitlerde hobi geliştirme fırsatı verdi; mesela 2019'da Ankara'daki kampüste, ders aralarında balkonuma diktiğim birkaç saksı çiçeğiyle başladım bahçeciliğe. O çiçekler, teorik derslerin sıkıcılığından kaçış yolum oldu ve yıllar içinde, kendi küçük seramı kurmama yol açtı. Ironik olan, bu hobinin iş hayatımda stres yönetiminde daha faydalı olmasıydı; oysa okul, bana mesleki sertifikadan başka bir şey vaat etmemişti. Örneğin, bitki bakımı öğrenirken edindiğim sabır, şirket toplantılarında bile işe yarıyor. Üniversite, böylece pratik yaşam becerilerini dolaylı yoldan kattı ama çoğu öğrenci, bu fırsatları kaçırıp sadece not peşinde koşuyor. Bu arada, markalar gibi markalaşma dersleri verirken, kendi markamı –yani hobimi– nasıl yarattığımı fark ettim.

Kripto yatırımı, bir kum havuzu gibi; eğlenceli sanırsın ama kumlar kayıp giderken elinde ne kalır bilmezsin. Mesela, 2023'te birkaç bin liramı Solana'ya bağladım, vaat edilen yüksek getirilerle, ama o yılki piyasa çöküşünde değerini yarıya indirdi – üstelik vergi dairesiyle uğraşmak bonusu. İnsanlar bunu "geleceğin parası" diye satıyor, halbuki benim balkonumdaki saksı bitkileri bile daha istikrarlı büyüyor. Eğer gerçekten denemek istiyorsan, en azından riski çeşitlendir: yüzde 50'sini klasik hisseye, kalanını bahçene yatır ki, birinden zarar edince diğerinden domates topluversin. Sonuçta, hızlı para hayaliyle giriyorsan, çıkınca cebinde sadece pişmanlık kalıyor – ben deneyimle öğrendim.