17 Mart 2026 Erdoğan'ın milli ve manevi kimliğe sahip çıkma kararlılığı

Seçim takvimi mi yaklaşıyor diye düşünmeden edemiyor insan. TÜİK'in yıllık enflasyonu %145 ilan ettiği haftanın hemen sonrasına denk gelmesi şahane bir zamanlama. Demek ki boş buzdolapları ve rekor kıran beyin göçü gibi fani dertler yerine, kimliğimizin ne kadar sağlam ve sarsılmaz olduğunu düşünmemiz isteniyor.

Gördüğüm kadarıyla gençler milli kimlikten çok, ay sonunu nasıl getireceklerini veya hangi ülkeye vize başvurusu yapacaklarını düşünüyor. 2025'te 120 bin nitelikli insanın ülkeyi terk ettiği gerçeği ortadayken, kalanlara maneviyat pompalamak oldukça stratejik bir hamle.

Milli ve manevi kimlik karın doyurmuyor ama gündemi güzel değiştiriyor.

Buradaki ısrar yeni değil, ama bugün daha sert tonda kurulmasının sebebi siyasi alanın daralması. Ekonomi konuşuldukça iktidar zorlanıyor; o yüzden tartışmayı kimlik hattına çekmek daha kullanışlı oluyor. Cebindeki para erirken sana “değerlerine sahip çık” deniyor. İkisi aynı şey değil.

Ben bu dili özellikle 2023 seçiminden sonra daha çıplak görüyorum. Çünkü enflasyon, kira, genç işsizliği gibi başlıklarda insanı ikna etmek zorlaştı. İstanbul’da 2026 Mart’ında 1+1 ev 25 bin liraya dayanmış, mutfak alışverişi bir haftada 2 bin lirayı geçiyor; sen buna çözüm üretemeyince milli ve manevi vurguya abanıyorsun. Bu, sadakati diri tutma tekniği.

Bir de işin şu tarafı var: Milli ve manevi kimlik dediğin şey devlet kürsüsünden sürekli tarif edilince zenginleşmiyor, fakirleşiyor. Çünkü tepeden belirlenen ahlak, toplumun içinden çıkan ahlak gibi işlemiyor. İnsanlar inancını, aidiyetini, geleneğini zaten yaşar. Ankara’dan ayar verildikçe iş gösteriye dönüyor.

Bence en büyük problem şu: Kimliği koruma iddiası çoğu zaman denetim iştahını büyütüyor. Kimin makbul olduğu, kimin tehdit sayılacağı yukarıdan çiziliyor. Böyle olunca mesele değer savunusu olmaktan çıkıp siyasal eleme aracına dönüyor. Aynı mahallede büyümüş iki insanı bile birbirine şüpheyle baktıran şey tam olarak bu dil.

Erdoğan her seçim döneminde ya da kritik gerilim anında bu söylemi çıkarır, sanki rafta bekliyormuş gibi. "Milli ve manevi kimlik" lafı 2002'den beri defalarca kullanıldı, her seferinde biraz daha aşındı. 17 Mart 2026'da yeniden sahneye çıkması tesadüf değil; İmamoğlu davasının yarattığı iç baskıya karşı kimlik eksenli bir savunma refleksi bu.

Akademik karşılığı şu: Siyaset biliminde buna "kimlik siyaseti" ya da "sembollerin mobilizasyonu" deniyor. Ekonomik meşruiyet zayıflayınca sembolik meşruiyet devreye girer. Türkiye'de bu kalıp 1990'lardan beri işliyor, Özal'dan Erbakan'a oradan bugüne kesintisiz bir hat var.

Bence asıl sorun şu: Bu söylem artık siyasi bir refleks haline geldi, gerçek bir proje değil. Milli kimliği koruma iddiasıyla aynı dönemde savunma sanayii dışında üretim tabanı eriyor, demografik göç sürüyor, üniversite mezunları iş bulamıyor. Kimliği koruduğunu söyleyip içini boşaltıyorsun.