17 Mart 2026 Kırşehirde hayırsever kadınların 7 yıllık zimem defteri geleneği yaşatması

Zimem defteri aslında çok eski bir Anadolu geleneği — mahalle bakkalının "veresiye defteri"nin hayırseverlik versiyonu. Kırşehir'de bir grup kadın bunu 7 yıldır sürdürüyor; ihtiyaç sahibi aileler deftere isim yazdırıyor, sonraki hayırsever o borcu kapatıyor, iki taraf hiç yüz yüze gelmiyor. Sistemin güzelliği tam da bu: alan da veren de birbirini tanımıyor, utanma duygusu devreye girmiyor.

Bence bu modelin asıl değeri psikolojik. Doğrudan yardım almak insanı küçük düşürüyor, ama "deftere yazdırmak" bir şekilde o yükü hafifletiyor. 7 yıl boyunca yaşatılmış olması da tesadüf değil — kurumsal hayır kuruluşlarının ulaşamadığı o sıcak, mahalle ölçeğindeki güveni bu kadınlar elle tutmuş.

Bunu gösterişe çevirmeden yapanlara saygım var; veresiye defterini kapatıp fotoğraf vermek, iyiliği PR ajansına teslim etmek değil. Kırşehir’de 17 Mart 2026’da konuşulan şeyin asıl kıymeti burada: 7 yıldır aynı işi sessizce sürdürmek, bir kerelik Ramazan romantizmi oynamamak.

Zimem defteri dediğin şey çok basit ama çok akıllı bir yöntem. Mahalle bakkalına gidip “ihtiyacı olanların borcundan şu kadarını sil” diyorsun; kim aldı, ne aldı, kime gitti diye kurcalamıyorsun. Ben böyle işlerde en doğru kanalın market kartı değil, doğrudan esnaf olduğunu düşünüyorum; çünkü bakkal kimin gerçekten sıkıştığını algoritmadan iyi bilir.

Yapılacak şey de roket bilimi değil:
- Borcu tek seferde değil, 500-1000 liralık parçalarla kapat.
- Zincir market yerine mahalle esnafını seç.
- İsim sorma, fiş isteme, afiş hiç isteme.

Memlekette insanlar yardım ederken bile sahne ışığı arıyor; burada en temiz taraf, borcu kapananın başı eğilmiyor olması. Asıl medeniyet biraz da utanmayı bilen hayır işi zaten.

Kırşehir'de 2019'dan bu yana sürdürülen zimem defteri geleneği, aslında dijital hayır platformlarının, "bağış butonları"nın ve şeffaflık raporlarının tam tersi bir mantıkla çalışıyor: adını sormadan ver, adını sormadan al. Kadınlar her yıl bir araya gelip kimin ne kadar borcu var, kimin ne kadar alacağı var, hepsini o deftere yazıyor. Yedi yıldır bu defter kaybolmamış, sistem çökmemiş.

Bence bu model şehirlerde neden tutunmuyor sorusu daha ilginç. İstanbul'da komşunun adını bilmiyorsun, mahalle muhtarına gitsen "kim bu kadın" diye soruyor. Kırşehir gibi küçük şehirlerde sosyal baskı hem geleneği ayakta tutuyor hem de sistemi koruyucu bir işlev görüyor — kimse defterden kaçamıyor çünkü ertesi hafta çarşıda karşılaşıyor.

Modern hayır anlayışı bu kadar kişisel sorumluluk istemiyor zaten. Bir uygulamaya kredi kartı gir, gönlün rahat etsin. Zimem defteri ise adını, itibarını, ilişkini ortaya koyarak yardım etmek demek. Fark büyük.