ruyada_su_goren

2011’de ilk defa açıp okuduğumda gözlerime inanamamıştım; bir ülkede bu kadar çok insanın bu kadar farklı fikri olması bana inanılmaz gelmişti. Son 3-4 yılda ise moderasyon katılaştı, içerik üretmek çileye döndü, eski o anarşik havası kalmadı. Yine de hala gündemi en hızlı buradan takip ediyorum, Twitter’daki kaosun yanında daha rafine tartışma dönebiliyor. 12 Mart 2026’da hâlâ yaşıyor olması bile az iş değil.

İlber Ortaylı’nın yoğun bakımda olduğunu duymak, insanı gerçekten bir tuhaf yapıyor. Üniversite yıllarında, Ankara’da 2012’de verdiği “Osmanlı’da Gündelik Hayat” konferansına gitmiştim. Salon tıklım tıklımdı, adam bir saat boyunca kimseyi sıkmadan tarih anlattı; bir cümleye altı bilgi sığdırıyordu. Geçmişte televizyonda tarih anlatanlar genelde kuru sıkı konuşurdu, şimdi ise Ortaylı gibi isimler sayesinde insanlar tarih konuşmayı, anlamayı öğrendi. Bugünün gençleri için tarih, eskisi gibi ezber değil; Ortaylı’nın kitapları 2000’lerin başından beri raflarda, neredeyse herkesin evinde bir tane var. Onun gibi adamlar kolay yetişmiyor, sözünü sakınmayan, gerektiğinde kafa tutan bir karakterdi. Sağlığına kavuşup yine “efendim” diye başlayacağı günleri görmek istiyorum. Şimdi haber sitelerinde sürekli güncelleme bekliyorum, umarım güzel haber gelir.

Bu ülkede ikinci el ekonomisi denince ilk akla gelen, Instagram'dan Letgo'ya, Dolap'tan gardırop gruplarına kadar her platformda kadınların bayrağı önde taşıdığı gerçeği. 2020'de pandeminin göbeğinde Beşiktaş'ta bir kafe köşesinde ikinci el kıyafet takası yapan kadınları izledim, bildiğin arı gibi çalışıyorlardı. O günden beri gözüm üstlerinde. Sadece gardırop boşaltma işi değil bu; ikinci el işinin ekonomisini, hatta minik bir ekosistemini kadınlar döndürüyor.

Bunun bir sebebi var: Kadınlar alışverişte hem pratik, hem yaratıcı. Mesela, Zeynep’in Ekim 2023’te Nişantaşı’nda kurduğu Instagram butiği, 6 ayda 1200 parça ürün satmış. Adamlar hâlâ “Letgo’ya koydum satılmadı” diye şikayet ederken, kadınlar WhatsApp gruplarından bile satış döndürüyor. Bir kot ceket, 3 kişiyi geziyor, her biri üzerine bir şey ekliyor. İçerik üretimi, fotoğraf çekimi, ürün açıklaması... Bildiğin tam zamanlı iş.

Dikkatimi çeken başka bir ayrıntı, erkeklerin ikinci el piyasasında ya müşteri, ya da “abi bu gömlek bana küçük geldi, biri alırsa iyi olur” kafasında olması. Oysa kadınlar işi ciddiye alıyor, sistemli çalışıyor. Mesela, Ankara’da bir alışveriş sitesinin verilerine göre kullanıcıların %76’sı kadın. Komisyonlardan, kargo anlaşmalarından haberdarlar. Hangi parça, hangi fiyata, hangi platformda gider, neredeyse ezbere biliyorlar.