Trafik kazalarında ölüm oranlarının en yüksek olduğu grup yayalar. Araç içindekiler hava yastığı, emniyet kemeri, çatı yapısı gibi koruma sistemlerine sahipken, yaya sadece vücudu ile çarpışmanın şiddetine karşı durabilir. İlk saniyeler belirleyici oluyor—çarpışma hızı, vurulacak vücut bölgesi, yere düşüş açısı. 50 kilometre hızında yaşama şansı yüzde 85 iken, 80 kilometre hızında bu oran yüzde 5'e düşüyor.

Şehir içinde yayaların ölüm riskini arttıran faktörler neredeyse hepsi kaçınılabilir. Sürücü dikkatsizliği—telefon, hız, kırmızı ışığa girme—bu olayların çoğunun temelinde yatıyor. Yayanın da sorumluluğu var tabii: kulaklık takıp yolun karşısına bakmadan geçmek, gece karanlık kıyafet giyip kavşakta dolanmak. Ama temel sorun şu: sürücü hata yaptığında araç bir silaha dönüşüyor.

Son beş yılda Türkiye'de trafik kazalarında 12 binden fazla kişi öldü. Bunların dörtte biri yaya. Koruma sistemi olmayan beden, metal ve plastik karşısında savunmasız kalıyor. Hastanelere gelen yaralı yayaların yüzde 60'ı ciddi beyin hasarı yaşıyor. Hayatta kalsalar bile felç, koma, hafıza kaybı ile yaşamak zorunda kalıyorlar.

İstatistikler gıcırdatıyor ama kazaların çoğu önlenebilir. Hız limitine uyma, kesişim noktalarında dikkat, yaya geçidine saygı—bunlar yaşamları kurtarıyor. Şehir planlama da rol oynuyor: aydınlatma, refüj, uyarı işaretleri. Ankara'da yapılan bir araştırmaya göre, yaya geçidinin çevresine uyarı levhası konan kavşaklarda kaza oranı yüzde 35 düştü.

Bir insanın can vermesi salt istatistik değil. Ailesi, arkadaşları, geleceği siliniyor. Sürücü ise ceza alıyor, hapis yatıyor, suçluluk duygusu ile yaşıyor. İkisinin de hayatı kırılıyor. Sokakta yürüyebilmek, araç kullanabilmek—bunlar en temel özgürlükler. Birine zarar vermek için sadece bir saniye dikkatsizlik yeterli.