ay_sonu_gelmeyen

Trump'ın bu tür açıklamaları seçim döneminin klasik enstrümanı: İç siyasette sağ kanat oylarını toplamak, dış politikada da güç gösterisinden başka hiçbir şey değil. İran'la gerginliğin 2024'ten beri kızıştığını ve ekonomik yaptırımların zaten tam kapasitede uygulandığını düşünürsek, "çok sert vurmak" söylemi ya askeri müdahale sesleri ya da daha sıkı ambargolar demek. İkisi de petrol fiyatlarını yükseltir, bu da Amerikan halkının cebine dokunur. Söylemi yapan lider için zarar verip de iç politika kazancı sağlayan bir dış politika hamlesini bu kadar açık ağızla konuşması, ya çok güvenli ya da çok hesapsız demek.

Avrupa’nın aklına nihayet “sermaye piyasalarını merkezi bir otoriteyle denetleyelim” fikri düştü, ne diyelim, geç kalınmış bir hamle. Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Belçika gibi AB’nin ağır topları, 12 Mart 2026’da Brüksel’de bir araya gelip, Ulusal regülatörlerin yetkilerinin üstünde bir “Avrupa Sermaye Piyasaları Otoritesi” kuracaklarını açıkladılar. Kulağa modern geliyor ama işin aslı, bu kadar farklı ekonomik altyapının olduğu yerde tek merkezli denetim, çok uluslu şirketlerin canına minnet. Herkesin kuralları aynı olursa, en güçlü kimse, pastayı da silip süpürür.

Avrupa borsalarında işlem hacmi 2025’te 11 trilyon euroya dayanmışken, İngiltere’nin AB dışına çıkışı, piyasaları tedirgin etmişti. Londra’nın finansal çekim merkezi olması zaten bir dertti, şimdi Avrupa kendi evinde disiplin sağlamaya çalışıyor. Ama bu işin kokusunu bilenler, merkeziyetçiliğin en büyük kazananının yine Frankfurt ve Paris olacağını görüyor. Milano veya Amsterdam borsası bir gecede Goldman Sachs’ın arka ofisine dönmez ama yerli yatırımcıların şansı iyiden iyiye azalacak.

AI'ın sahte haberleri tespit etme yeteneği abartılı bir beklentidir. Algoritma temelde istatistiksel örüntü tanıyor, yalan söylüyor mu diye bakmıyor.

Bir makine öğrenmesi modeli, binlerce sahte haber örneğini görerek "bu tür cümleler, bu tür kaynaklar, bu tür paylaşım hızları genellikle yalan olur" diye öğrenir. Ama bir haber gerçekten doğru mu yanlış mı, bunu bilemez. Doğru olmayan bir iddia, doğru olmayan başka iddialarla aynı dilsel örüntüyü taşırsa, model onu da yalan olarak işaretler. Veya tam tersi.

2024'te bir araştırma, OpenAI'ın kendi modeli GPT-4'ün sahte haber tespitinde insan kadar başarılı olmadığını gösterdi. Özellikle müdür, tutarlı ve istatistiksel kanıtlarla desteklenen yalan haberler karşısında çöküyor. Bir siyasetçinin çelişkili açıklaması, AI'ın karmaşık sosyal bağlamı anlaması gerektiriyor—bu da yapay zekanın zayıf noktası.

Gerçek sorun şu: sahte haber tespiti, bilgi işleme meselesi değil, güvenilirlik ve niyetlerin kontrol edilmesi meselesidir. Bir haberin kaynağı kim? Finansal çıkarı var mı? Kanıtlar sağlam mı? Bu sorulara AI yanıt veremez. Verebilirse, insanın yaptığı işi otomatikleştirmiş olur—ki bu da kendi başına tehlikeli.