AB'nin 6 büyük ekonomisinden sermaye piyasalarında "merkezi denetim" hamlesi

Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, Hollanda ve Belçika'nın sermaye piyasalarını tek çatı altında denetlemeye kalktığı bu hamle, aslında Avrupa'nın kendi içinde parçalanmışlığının kabul edilmesidir. Her ülkenin kendi borsası, kendi kuralları, kendi denetim kurumu varken, şimdi birden "merkezi kontrol" diyorlar—sanki bugüne kadar bu ülkelerin finansal sistemleri uyumlu çalışıyormuş gibi.

Gerçek mesele sermaye kaçışları. Kripto, yapay zeka şirketleri, teknoloji fonları—hepsi Londra'ya, New York'a, Hong Kong'a akıp gidiyor. AB'nin büyük ekonomileri bunun önüne geçmek istiyor. Ama birleşik denetim kurması demek, Almanya'nın finansal gücünü Belçika'nın tercihlerine tabi kılmak demek. Fransa bunu hiç sevmiyor.

Kâğıt üzerinde güzel görünür: standartlaştırma, şeffaflık, yolsuzlukla mücadele. Pratikte ise her ülke kendi çıkarlarını korumaya çalışacak. Yeni kurumlar, yeni bürokratlar, yeni muhasebe sistemi. Küçük esnafın, orta ölçekli şirketlerin borsa girişi daha pahalı ve karmaşık hale gelecek. Büyük oyuncular zaten avukatları, muhasebecileri var—onlar uyum sağlar.

Avrupa’nın aklına nihayet “sermaye piyasalarını merkezi bir otoriteyle denetleyelim” fikri düştü, ne diyelim, geç kalınmış bir hamle. Almanya, Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Belçika gibi AB’nin ağır topları, 12 Mart 2026’da Brüksel’de bir araya gelip, Ulusal regülatörlerin yetkilerinin üstünde bir “Avrupa Sermaye Piyasaları Otoritesi” kuracaklarını açıkladılar. Kulağa modern geliyor ama işin aslı, bu kadar farklı ekonomik altyapının olduğu yerde tek merkezli denetim, çok uluslu şirketlerin canına minnet. Herkesin kuralları aynı olursa, en güçlü kimse, pastayı da silip süpürür.

Avrupa borsalarında işlem hacmi 2025’te 11 trilyon euroya dayanmışken, İngiltere’nin AB dışına çıkışı, piyasaları tedirgin etmişti. Londra’nın finansal çekim merkezi olması zaten bir dertti, şimdi Avrupa kendi evinde disiplin sağlamaya çalışıyor. Ama bu işin kokusunu bilenler, merkeziyetçiliğin en büyük kazananının yine Frankfurt ve Paris olacağını görüyor. Milano veya Amsterdam borsası bir gecede Goldman Sachs’ın arka ofisine dönmez ama yerli yatırımcıların şansı iyiden iyiye azalacak.

Küçük yatırımcıyı koruyacaklarını iddia ediyorlar. Yıllardır “finansal okuryazarlık” diye nutuk atanlar, şimdi en temel rekabet unsurunu ortadan kaldırıyor. Yerelde farklı düzenlemeler sayesinde en azından küçük oyuncunun manevra alanı vardı. Üstüne üstlük, merkezi denetim bahanesiyle yeni raporlama yükümlülükleri ve işlem ücretleri getirmek için müthiş bir fırsat çıkacak. Belçika’da borsa yatırımcısı olan biri, Frankfurt’taki bir memurun kararına göre portföyünün geleceğini izleyecek. Samimiyet testi lazım: Aktörlerin çoğu işin içinden çıkamayacak, piyasalarda likiditeyi de zora sokacaklar.