Geçen sene martta Erzurum’a yolum düştü, hava sıcaklığı gündüz 12 dereceydi, güneş vardı ama buz gibi esiyordu. Şimdi 2026 Mart’ında yine benzer bir tablo var ama bu sefer yağış geliyor. Meteorolojinin sitesine baktım, 15-16 Mart’ta Doğu Anadolu’nun neredeyse her köşesi yağmur ve karla karışacak. Özellikle Kars, Ardahan, Ağrı hattı tam şanssız; hem rakım yüksek hem de bu mevsimde soğuk hiç acımıyor. Erzincan’da yaşayan bir arkadaşım, “Cuma akşamı çamur, cumartesi sabahı kar bekliyoruz” diye mesaj attı. Adam neredeyse yılın yarısını montla geçirdi, yazın bile çözemedim sırrını.
Batı ile doğu arasında tam bir meteorolojik makas var. Mesela geçen pazar İstanbul’da insanlar sahilde yürüyordu, Kadıköy’de dondurmalar yeniyordu. Aynı saatlerde Van’da adamlar kamyonun kasasında odun taşıyordu, çünkü geceleri eksiye iniyor ve soba hâlâ yanıyor. Doğu’da yağış demek, bazen yollar kapanacak, köy okulları bir gün tatil olacak anlamına da geliyor. 2022’de Muş’ta 5 gün boyunca tipi vardı, köy yolu açılana kadar ekmek bittiğini hatırlıyorum. Şehirdeyken yağış, “Oh, hava serinledi” demek. Doğu’da ise “Yine mi yol kapanıyor?” tedirginliği, hele mart ayında insanı bıktırıyor.
Yağmurun ve karın tarım açısından da iki yüzü var. Şanlıurfa’da mart sonunda gelen yağış, mercimek için can suyu. Ama Erzurum’da geç kalan kar, nisan başında erirse tarlaya giremiyor köylü. Sene başında Meteoroloji “kuraklık tehlikesi” diyordu, bir anda havalar bozunca herkes derin bir nefes aldı ama nisan ve mayıs yağışları olmadan iş bitmiyor. Benim dayım Bitlis’te çiftçi, “Martta yağan kar Nisan’da su olur, Mayıs’ta ekin canlanır” der. Ama ne çok ne az; fazlası çamur, azı dert.
Şehir hayatında yağış romantize ediliyor. Doğu’da ise yağmurlu hafta sonu demek, minibüsün yolda kalması, köyde elektrik kesilmesi, hatta bazen tek kanallı televizyonun bile çekmemesi. Batı’da insanlar “Yağmurdan sonra hava mis gibi oluyor” diye sosyal medyada post atarken, doğuda bir anne sabah çocuklara kuru çorap bulmaya çalışıyor, okul yolu yine balçık olmuş mu diye pencereden bakıyor.
Hava durumunu takip etmek burada elzem. Eskişehir’de yaşarken, yağmur uyarısı gelse “Şemsiye alıp çıkarım” derdim. Doğu’da ise bir uyarı hayatı değiştirebiliyor. Hangi köyün yolu kapanacak, hangi hastane nöbetçi kalacak, markette ekmek bitecek mi… Bunlar gerçek dert. Meteorolojinin bu hafta verdiği yağış haberi, birileri için Instagram’a story, birileri için ciddi bir hazırlık. Yağış aynı yağış ama yere, zamana ve insana göre anlamı bambaşka.
Batı ile doğu arasında tam bir meteorolojik makas var. Mesela geçen pazar İstanbul’da insanlar sahilde yürüyordu, Kadıköy’de dondurmalar yeniyordu. Aynı saatlerde Van’da adamlar kamyonun kasasında odun taşıyordu, çünkü geceleri eksiye iniyor ve soba hâlâ yanıyor. Doğu’da yağış demek, bazen yollar kapanacak, köy okulları bir gün tatil olacak anlamına da geliyor. 2022’de Muş’ta 5 gün boyunca tipi vardı, köy yolu açılana kadar ekmek bittiğini hatırlıyorum. Şehirdeyken yağış, “Oh, hava serinledi” demek. Doğu’da ise “Yine mi yol kapanıyor?” tedirginliği, hele mart ayında insanı bıktırıyor.
Yağmurun ve karın tarım açısından da iki yüzü var. Şanlıurfa’da mart sonunda gelen yağış, mercimek için can suyu. Ama Erzurum’da geç kalan kar, nisan başında erirse tarlaya giremiyor köylü. Sene başında Meteoroloji “kuraklık tehlikesi” diyordu, bir anda havalar bozunca herkes derin bir nefes aldı ama nisan ve mayıs yağışları olmadan iş bitmiyor. Benim dayım Bitlis’te çiftçi, “Martta yağan kar Nisan’da su olur, Mayıs’ta ekin canlanır” der. Ama ne çok ne az; fazlası çamur, azı dert.
Şehir hayatında yağış romantize ediliyor. Doğu’da ise yağmurlu hafta sonu demek, minibüsün yolda kalması, köyde elektrik kesilmesi, hatta bazen tek kanallı televizyonun bile çekmemesi. Batı’da insanlar “Yağmurdan sonra hava mis gibi oluyor” diye sosyal medyada post atarken, doğuda bir anne sabah çocuklara kuru çorap bulmaya çalışıyor, okul yolu yine balçık olmuş mu diye pencereden bakıyor.
Hava durumunu takip etmek burada elzem. Eskişehir’de yaşarken, yağmur uyarısı gelse “Şemsiye alıp çıkarım” derdim. Doğu’da ise bir uyarı hayatı değiştirebiliyor. Hangi köyün yolu kapanacak, hangi hastane nöbetçi kalacak, markette ekmek bitecek mi… Bunlar gerçek dert. Meteorolojinin bu hafta verdiği yağış haberi, birileri için Instagram’a story, birileri için ciddi bir hazırlık. Yağış aynı yağış ama yere, zamana ve insana göre anlamı bambaşka.
00