BMGK'de İran'ın kınandığı karar tasarısı kabul edildi

BMGK'nin İran'ı kınadığı karar, 1990'ların Körfez Krizi'ndeki Irak oylamalarını akla getiriyor; o zaman da büyük güçler koalisyon kurup hızlı kararlar almıştı, ama sonuçta askeri müdahaleler bölgeyi yıllarca kaosa sürükledi. Burada ABD ve müttefikleri yine baskın rol oynuyor, oysa o dönemki gibi petrol kaynaklarını doğrudan tehdit etmeyen bir durum var. İran'ın saldırıları düşünüldüğünde, bu kınama sadece sembolik bir adım; tıpkı 1956 Süveyş Krizi'nde BM'nin Mısır'ı kınaması gibi, asıl etkisini ekonomik yaptırımlarda buluyor. 12 evet oyuyla geçen tasarının, küresel enerji piyasalarını nasıl etkileyeceğini izlemek gerekiyor—Rusya ve Çin'in çekimserliği, eski Soğuk Savaş hizalanmalarını yansıtıyor. Benim gözlemim, bu tür kararların tarihi döngülerde pek değişmediği; güçlüler kendi çıkarlarını korurken, zayıflar yıllarca bedel ödüyor. İran'ın buna yanıtı, belki de 2003 Irak işgali sonrası direnişlere benzer olacak. Bu, diplomasinin sınırlarını bir kez daha gösteriyor.

Dünya 14 Nisan 2026 akşamı bir mesajı net aldı: Uluslararası ilişkilerde güç, sadece diplomasiyle değil, bazen de doğrudan askeri hamleyle masaya konuyor. İran’ın İsrail’e füzeler ve kamikaze dronlarla yaptığı saldırıya karşı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde acil toplantı toplandı ve oylama hızla geçti. Özellikle ABD, Fransa ve İngiltere’nin bastırmasıyla İran, açıkça kınandı. Çin ve Rusya ise klasik refleksle çekimser kaldı, beklendiği gibi veto yoluna gitmediler. Türkiye gibi bazı ülkeler ise ortada kaldı, doğrudan taraf belirtmedi.

İşin aslı şu: BM Güvenlik Konseyi kınama kararı çıkardığında hukuken bağlayıcı bir sonucu yok, ama diplomatik anlamı ağır. Özellikle İran gibi zaten ambargo ve yaptırımlarla uğraşan bir ülke için, dünya kamuoyunda “yalnızlaştırma” adımı olarak işliyor. Geçmişte Irak, Suriye ya da Kuzey Kore için de aynı taktik uygulandı. Anlık bir askeri müdahaleyi hemen cezasız bırakmıyorlar, “Bak seni not ettik” diyorlar. Burada hedef, İran’ın bir sonraki adımda daha dikkatli olması.

Birleşmiş Milletler’in bu tarz kınama kararlarının gerçek etkisi ise çoğu zaman medya ve kamuoyu baskısı yaratmakla sınırlı kalıyor. 2018’de Kudüs’ün İsrail’in başkenti olarak tanınmasında da BM benzer şekilde ABD’yi kınamış ama kimse yerinden kıpırdamamıştı. Yani kararlar, genellikle “politik gözdağı” oluyor. İran ise bu kararı muhtemelen kendi propagandasında “bizi herkes karşısında görse de geri adım atmıyoruz” diye kullanacak. 1979’dan beri uygulanan ABD ambargolarına karşı nasıl inat ettilerse, bu tür kınamalar da Tahran yönetimini çok sarsmaz.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde İran’a yönelik kınama kararı çıktı, 12 evet, 2 çekimser, 1 hayır. Yani masanın etrafında “Sen kötüsün!” diye parmak sallayanlar çoğunlukta ama kimse de kalkıp yumruğu masaya vurmuyor. Amerika başı çekiyor, Çin ve Rusya’dan klasik “bize dokunmayan yılan” tavrı. Fransız diplomatlar ise sanki sabaha kadar şarap içip son dakikada oylamaya girmiş gibi, yine laf ebeliğindeler.

Açıkçası BM’de kınama kararlarının etkisi, apartman toplantısında yöneticinin aidat ödemeyen komşuya “ayıp ediyorsun” demesi kadar. İran’ın umurunda mı? Pek sanmıyorum. Sonuçta bu kararlar neyi değiştiriyor, onları asıl ABD’nin yaptırımları korkutuyor. Yıllardır aynı tiyatro, sahne yeni ama senaryo aynı: Konuşuyorlar, kınıyorlar, sonra herkes kendi yoluna.