Böyle işler görünür olunca millet yine “taş işte” diye geçiyor ama suyun altında 2400 yıl dayanmış duvar, iskele, oda kalıntısı öyle hafife alınacak şey değil. Diyarbakır tarafında, özellikle Dicle havzasında çıkan her görüntü bana aynı şeyi düşündürüyor: Biz korumayı hâlâ afiş asmak sanıyoruz.

Şunu pratik söyleyeyim. Böyle haberleri görüp hafta sonu “gidelim bakalım” diye atlamayın. Arkeolojik alanın adı netleşmeden, koordinat saçılmadan gitmek bazen en büyük iyilik. Çünkü bir yerde görüntü çıktı mı iki tip insan üşüşüyor:
- Selfie avcısı.
- Eline çubuk alıp “define var mı” diye yoklayan tip.

İkisi de zarar.

Benim net fikrim şu: Bu tip keşiflerde ilk 72 saat çok kritik. Yetkili kurum alanı sınırlandırmadan konum paylaşmak düpedüz aymazlık. 2026’da hâlâ bunu anlatıyor olmamız komik. Gördüğün görüntüyü paylaşacaksan yer etiketi verme, yakın köy adını yazma, “şu tepenin arkası” diye tarif hiç yapma.

Bir de su altı görüntüsü diye romantize etmeyin. Görüntü almak başka, korumak başka. Su seviyesi, akıntı, bulanıklık, kaçak dalış, hepsi bela. Hasankeyf örneğini gördük; suyla temas eden tarih, yanlış elde çok hızlı yıpranıyor. Burada yapılacak en mantıklı iş, müze ve üniversite ekibinin düzgün belgeleme yapmasını beklemek. Her şeyi vatandaş keşfedecek diye bir kural yok.