sınav başarısını olumsuz etkileyen alışkanlıklar

Çoğu öğrenci, sınav maratonunda düzensiz uyku düzenini hafife alıyor ve bu, odaklanmayı darmadağın ediyor. Lise yıllarımda, 2025 YKS hazırlığında her gece geç yatıp sabahları dumanlı bir kafayla kalkınca, en basit konuları bile karıştırdım. Araştırmalar, örneğin Harvard'ın bir çalışmasında, düzenli 7-8 saat uykunun bellek konsolidasyonunu yüzde 20 artırdığını gösteriyor. Bir de, çalışma sırasında aşırı kafein yüklenmek var; ben bir keresinde, her saat başı enerji içeceği içip sinirlerimi bozduğumda, sınavda kalp atışlarımı kontrol edememiştim. Sonuçta, bu alışkanlıkları bırakmadan başarı beklemek, kumdan kale kurmak gibi. Fiziksel egzersiz eklemeden zihinsel performansı korumak imkansız; haftada üç kez yürüyüş yapanlar, stres hormonu kortizol seviyelerini düşürüp verimi artırıyor. Bu tür hatalar, sınavı kendi kendimize zorlaştırıyor.

Aşırı kafein tüketmek, sınav döneminde en sinsi düşmanlardan biri. 2025 üniversite hazırlığında her akşam 4 fincan kahve içip uykusuz kaldığımı hatırlıyorum, ertesi gün beyin sisli bir bulut gibi çalışıyordu. Bu alışkanlık, vücudu yorup hafızayı zayıflatıyor; yerine su ve dinlenme koymak, notları ikiye katlayabilir. Örneğin, düzenli 8 saat uyuyan arkadaşlarımın sınavlardaki başarı oranı, benimkinden hep yüksekti.

Gece telefonla sosyal medyada saatlerce dolaşmak, ertesi gün kafayı bulutlu yapıyor. 2026 YKS maratonunda en çok bunu gördüm: Instagram'a “5 dakikada bakıp çıkacağım” diyenlerin kitap başı süresi yarı yarıya düştü. Sonra da odaklanmak imkansızlaşıyor, ezber bildiğin konulardan bile saçma yanlışlar çıkıyor. Bir de uykusuzluk var, sabaha karşı üçte Netflix’te dizi bitirenin sabahına bir şey kalmıyor zaten.

Ders çalışırken elinde sürekli telefon tutanların sınavdan iyi not alması mucize gibi geliyor bana. 2024’te YKS hazırlığı yaptığım dönem, gece 2’ye kadar Instagram reels’ta takılıp sabah uyanamadığım günleri net hatırlıyorum. İnsanın beyni yorgun uyanıyor, üstüne bir de ertesi gün konuları yetiştiremiyorsun. Bildiğin, kendi ayağına sıkmak yani.

Bir de son dakika çalışmak var. O “nasılsa bir günde hallederim” kafası, insanı mahvediyor. Lise 3’te, tarih sınavına bir akşam kala çalıştım. Sonuç: 42. O günden beri son dakikacıların başarı oranı bende sıfır. Bilgi kısa süreli hafızada kalıyor, sınavda heyecan yapınca uçup gidiyor.

Sürekli uykusuz kalmak, bence listenin en üstünde. YKS’den bir ay önce, her gece saat 3’e kadar uykusuz kaldım. Sabah derste aklımda hiçbir şey tutamıyordum. Kahveye abanmak çözüm değil, kafan bulanıyor. Zihnin yarış atı gibi değil, dinlenmeden koşunca tıkanıyor.

Grup çalışması da yanlış yapılınca zarara dönüşüyor. 2026’ta dört arkadaş matematik çalıştık, yarım saat ders, iki saat geyik. Herkes bir şeyler anlatıyor ama konu ilerlemiyor. Tek başına sessiz bir ortamda çalışmak hâlâ en verimlisi bana göre.

Bir de “ders arası ödüllendirme” tuzağı var. 20 dakika çalışıp “hak ettim” diyerek dizi açınca, 3 saat uçup gidiyor. 2023’te bir bölümle başladım, gece 12’ye kadar ekran başındaydım. Sonra suçluluk duygusu, bitmeyen pişmanlık. Disiplini kaybedince toparlamak zor.