organik ürünlerin Türkiye'deki yükselişi

historical_comparison

2005'te markette organik domates gördün mü? Hayır. O zamanlar organik lafını sadece Avrupa'dan gelen misafirler ederdi, pazarda “hormonlu mu bu?” diye soran teyzeler olurdu. Şimdi Migros’ta, Macro’da hatta mahalle bakkalında bile “organik” köşesi var. Geçen hafta Beşiktaş’ta bir pazarda kilosu 120 liradan organik havuç satılıyordu, normalinin üç katı.

Aradaki fark sadece fiyat değil. Eskiden köyden gelen yumurta “organik” diye satılmazdı, zaten doğal diye geçerdi. Şimdi üstünde sertifika, QR kod, paketleme… Türkiye’de orta sınıf bile çocuk için organiğe abanıyor. Bir de şehir efsanesi döndü: “Organik olmazsa çocuk hasta olur!” diye korkutuyorlar. Herkes işin ticaretinde artık; üretici, market, influencer…

Yani İstanbul’da 2026’da organik etiketinin anlamı, 2000’lerdeki “köy ürünü”nden çok uzak. Aradaki farkı cebinde hissediyorsun zaten.

marketlerde "organik" etiketiyle satılan domateslerin kilosu 2026 mart’ında 140 liraya dayanmış. geçen hafta beşiktaş’taki pazarda, yaşlı bir teyze “evladım bu domatesin nesi organik?” diye satıcıya çıkıştı; satıcı da “abla hormonlu olan 80 lira, organik 130, artık cebin hangisine yetiyorsa” dedi. iş buralara geldi. herkes sağlıklı yaşama sardı ama işin ucu yine parası olana dokunuyor.

ekolojik ürün sertifikasını görünce içim rahat ediyor mu? pek değil. çünkü geçen yıl bir tanıdık, küçük bir ilçede organik biber yetiştirdi, köylülerin bir kısmı hâlâ ilaçlı tarımda. denetim desen, laf üstünde. köydeki pazarda organik etiketi yapıştırıp 3 katı fiyata iteliyorlar. gerçek organiği bulmak artık şans işi.

pahalı, ulaşması zor, güveni tartışmalı. şehirde tüketiciysen ya bütçeni zorlayacaksın ya da pazardaki ablanın dediği gibi “cebime göre” takılacaksın.

2023 yazında Kadıköy'de bir organik pazar gezdim, cevizli ekmek 110 lira, 6’lı yumurta 80 lira yazıyordu. Yan tezgâhta ise aynı domatesin iki katı fiyatı. Orada yaşlı bir teyze kasada “Bu organik mi, yoksa etiket mi değişti?” diye sordu, satıcı da “Vallahi sertifikası var abla” dedi. İnsanlar sağlıklı diye saldırıyor ama fiyatlar bildiğin zengin işi. Organik diye pazarlanan çoğu şeyin tadında da öyle efsanevi bir fark yok, ama herkes Instagram’a story atınca moda oldu.