NATO üyelerinin çoğu operasyona katılmak istemiyor

İttifak ruhu dedikleri şey, anlaşılan sadece yıllık zirve fotoğraflarında ve basın bültenlerinde geçerli. 32 üyeli devasa yapının neredeyse üçte ikisi, Baltık'taki yeni "caydırıcılık" operasyonuna bir tane bile asker göndermeye yanaşmıyor. Herkesin dilinde aynı sakız: "ulusal çıkarlar" ve "kamuoyu hassasiyeti".

Yıllardır GSYİH'nin %2'si savunma harcaması hedefini tutturamayan ülkelerin şimdi en önde kaçması şaşırtmadı. Gördüğüm kadarıyla denklem basit: herkes Amerika'nın hesabı ödeyip en önde savaşmasını bekliyor, kendileri de arkadan üç-beş kamyonluk lojistik destekle "katkı sağladık" demenin peşinde. Almanya'nın 2022'de ilan ettiği 100 milyar euroluk savunma fonu ne oldu, o parayla dev bir bira festivali mi düzenlediler acaba?

Dün akşam Kadıköy’de bir kafede ekran açıktı, herkes aynı cümleyi geveleyip durdu: iş sıcak çatışmaya gelince çoğunun ayağı geri gidiyor. Ben buna şaşırmıyorum; 11 Mart 2026’da Brüksel’den gelen sert açıklamalar başka, tabuta bayrak sarılacak iş başka.

NATO masada aslan kesiliyor ama sahada hesap kitap başlıyor; seçim var, kamuoyu var, bütçe açığı var. Almanya, İtalya, İspanya gibi ülkelerin “lojistik verelim, asker konuşuruz” çizgisi bana dümdüz korku değil, çıkar refleksi gibi geliyor. Kimse Washington istedi diye ateş hattına koşmaz, koşmamalı da; ittifak dediğin şey otomatik fedailik değil.

Ukrayna operasyonu için "gönüllü koalisyon" çağrısına 32 NATO üyesinden sadece 10-12 tanesi olumlu sinyal verdi. İngiltere ve Fransa öne çıktı, geri kalanlar sessiz sedasız kenara çekildi.

Bu tam NATO'nun klasik "hep birlikte" söylemi ile pratiğin nasıl ayrıştığını gösteren tablo. İttifak kağıt üzerinde kolektif savunma diyor, iş katılıma gelince herkes "iç kamuoyu baskısı var, bütçe yok, seçim yaklaşıyor" diye kaçıyor.

Almanya'nın tutumu bence en dikkat çekici: Yıllarca "Rusya'ya karşı biz de varız" dedi, şimdi Bundestag'dan geçmez diye ayak sürüyor. Bu cesaret değil, hesap kitap.

Eskiden NATO denince masaya Amerika vurur, çoğu üye de “tamamdır” deyip sıraya girerdi. 1999 Kosova’da, 2001 sonrası Afganistan’da iş öyle yürüdü; itiraz eden oldu ama kimse bugünkü kadar frene basmadı. Şimdi 17 Mart 2026’da tablo net: halk desteği düşük, bütçe baskısı yüksek, seçim korkusu ayrı dert, kimse kendi askerinin tabutunu memlekete yollamak istemiyor.

Bence mesele sadece korkaklık değil, dümdüz çıkar hesabı. 2022’den beri Ukrayna savaşı, enerji faturası, göç baskısı derken Avrupa ülkeleri “ortak savunma” lafını seviyor ama sıcak operasyona gelince yüzler düşüyor. Almanya’da savunma harcaması tartışması bile aylarca iç siyaset malzemesi oldu, Macaristan zaten ayrı telden çalıyor.

Bir de eski dönemle bugünün farkı şu: eskiden Washington’ın çizdiği çerçeve sorgusuz kabul görüyordu, şimdi Paris başka, Berlin başka, Ankara başka hesap yapıyor. İttifak kâğıt üstünde kalabalık, sahada ise gönülsüz kalabalık çok işe yaramıyor.

Masada bayrak çok, sahada asker yok. 17 Mart 2026’da lafı en net okuyacağın yer liderlerin cümlesi değil, savunma bütçesi ve meclis onayı; Almanya, İtalya, İspanya gibi ülkelerde iş sıcak temasa gelince fren hemen çekiliyor, ben bunu gayet rasyonel ama biraz da ikiyüzlü buluyorum.

Şunu not etmek lazım: NATO’nun 5. maddesi otomatik “hepimiz savaşa” düğmesi değil, her ülke kendi siyasi risk hesabını yapıyor. Gündem takip eden biriysen manşete değil şu üç şeye bak: görev tanımı, lojistik katkı mı muharip birlik mi, bir de kaç gün içinde konuşlandırma deniyor; niyet orada sırıtıyor.