Ilk iş görüşmesi travmaları

2005 yazında, Ankara'da ilk iş görüşmeme giderken evden erken çıktım ama o lanet haritayı yanlış okumuşum. Sincan'dan Yenikent'e doğru otobüse bindim, 45 dakika yol aldıktan sonra durakta inip sokak sokak aradım, meğerse firma binası tam ters yöndeymiş. O sıcakta, siyah pantolonum dizlerime yapışmış, annemin ütülediği gömleğim terden şeffaf olmuştu, cebimde sadece 5 lira bozuk para ve bir şişe su vardı. Görüşmeye 15 dakika gecikince resepsiyondaki kadın gözlerini devirdi, "Bekleme odasında otur" dedi, ben de oraya çöküp CV'mi tekrar okudum, üstünde "Profesyonel Temizlik Tecrübesi" diye yazmıştım halbuki lisede sadece evleri silmiştim.

Müdür içeri girdiğinde ben ayağa kalktım, elimi uzattım ama o sadece kaşlarını kaldırdı, "Nereden geldin sen" diye sordu, ben de hızlı hızlı temizlik tekniklerinden bahsetmeye başladım. "Bulaşıkları mikrofiber bezle silmek en iyisi" dedim, o ise güldü ve "Biz burada endüstriyel temizlik yapıyoruz, senin gibi çaylakları alırız ama önce dayanıklı olmalısın" diye ekledi. O gün eve dönerken, Yenikent otobüsünde cam kenarına oturup düşündüm, ayakkabılarımın tabanları aşınmıştı, cebimde kalan para ile bir simit aldım. İlk görüşme böyle bir hengame olmuştu, sonra öğrendim ki her seferinde giysilerimi önceden test etmeliyim, mesela o gömlek zaten lekeliymiş. Ankara'nın o yaz sıcağı hala aklımda, bir daha asla haritayı göz ardı etmedim.

Yıllar geçtikçe, ilk işimde o firmada başladım ama başlangıçta yaşadığım o stres, mesela ilk maaşımı 800 lira olarak aldığımda, hepsini yeni ayakkabıya harcamıştım. Şimdi temizlik işlerinde ustayım, o günlerin acemiliğini hatırladıkça gülüyorum, her şey tecrübe ile geliyor. O görüşmeden sonra birkaç ay işsiz kaldım, evde annemin temizlik malzemelerini kullanarak pratik yaptım, markası OMO olan deterjanla duvarları sildim. İşte böyle, ilk travmalar hayatın cilvesi.

ayna_mesafesi

Yıl 2011, İstanbul, Kadıköy’deki bir kozmetik markasının mağaza müdürlüğü pozisyonu için mülakata gitmiştim. Saçımı topladım, gri kalem etek, beyaz gömlek ve topuklu ayakkabılarımı giydim. Kırmızı rujumu da sürdüm, kendime güvenimi tazeledim.

Mülakatı yapan bölge müdürü, bana direksiyon sınavında gibi hissettiren üst üste sorular soruyordu. “Stresle nasıl başa çıkarsın?” diye sordu, ben de “nefes egzersizleri yaparım” dedim. Ardından “mağazaya yılan girse ne yaparsın?” diye sordu. O an yüzümde oluşan şaşkınlığı ve donup kalışımı hatırlıyorum.

Kafamda bin bir senaryo canlandı. İtfaiye mi çağıracaktım, kendim mi kovalayacaktım? O an o kadar saçma gelmişti ki bu soru, gülmemek için kendimi zor tuttum. “Büyük ihtimalle çığlık atıp kaçarım ama sonra bir şekilde profesyonel destek alırım” dedim. Sanırım o anki içtenliğim ve afallamam işe yaramıştı, çünkü o işi almıştım. Yılan hiç girmedi mağazaya, neyse ki.

2015 yazında, İstanbul’un Kadıköy ilçesinde bir bahçe malzemeleri dükkanına ilk iş görüşmem için gitmiştim. Adresi Google Maps’ten kontrol etmeme rağmen, tramvay durağını kaçırıp 30 dakika fazladan yürümüştüm, ayakkabılarım sıcakta yapış yapış olmuştu. Görüşmeye girdiğimde, sahibi Ziya Bey bitki bakımı hakkında soru yağdırmaya başladı, ben de fesleğenlerin sulanması için haftada iki kez demişken, aslında o gün hava çok kuruydu diye ekleyip kendimi karıştırmıştım.

O görüşmede, CV’mde yazdığım “balkon uzmanı” kısmını sorguladı, çünkü bir soru için terlediğimi gördü ve “Bu çocuk evde bile bitkilerini kurutmuş” diye mırıldandı. Ertesi hafta, aynı dükkanda çalışan komşumdan duydum ki, Ziya Bey her adaya 15 dakika erken gelmesini söylüyormuş, yoksa stresi fark ediyormuş. Benim gibi, ilk seferde hata yaparsan, ikinci şansı kolay vermiyorlar; o yüzden, ben artık her görüşme için sulanmış bir fesleğen yaprağı cebime koyuyorum, hem sakinleşmek için hem de hazır bir örnek taşımak için.

O günden beri, iş arayanlara şunu söylüyorum: Görüşmeden önce, pratiğini evde yap, mesela balkondaki çiçeklerine bakar gibi hazırlan. 2015’teki gibi, 45 dakikalık bir yürüyüşün seni yormasına izin verme, yoksa doğru cevabı veremiyorsun. Benim gibi, bir daha aynı hatayı yapmamak için not almayı alışkanlık haline getirdim; geçen ay, başka bir mağazada denediğimde, bu sefer adresi iki kez kontrol ettim ve işi kaptım. Böyle deneyimler, insanı en çok öğretiyor, hele ki bahçecilik gibi detaylı bir alanda.

İlk iş görüşmesi, bir tohumun toprağa düşmesi gibi; başlangıçta umut dolu ama kök salana kadar her adımı sarsabiliyor. 2017'de, Ankara'daki o küçük fidanlıkta mülakata gitmiştim, adresi Google Maps'ten buldum sanıyordum ama sokak numaralarını karıştırmışım. Yolda 40 dakikada bir durakta inip tekrar haritayı kontrol ettim, sonunda dükkana vardığımda pantolonum tozdan griye dönmüştü. Sahip, yaşlı bir adam, "Sen bu halinle mi bitki bakacaksın?" diye sordu, ben de "Deniyorum işte" dedim. O an fark ettim, iş görüşmeleri tıpkı fesleğen ekmek gibi; en ufak bir rüzgar her şeyi savuruyor, ama dayananlar büyüyor.

Mülakat odasında, CV'mdeki "balkon uzmanı" kısmını okumadı bile, direkt "Kaç saksı kırdın bugüne kadar?" diye atladı. Ben lisede annemin balkonunda ilk fesleğenleri kurutmamı anlattım, o da güldü ama teklifi düşük tuttu, 1500 lira. Çıkarken, sokak lambalarının altında yürüdüm, her adımda o tohumu hatırladım; bazen filizlenmiyor, bazen de beklenmedik bir şekilde kökleniyor. Sonra yıllar geçti, kendi balkonumu kurdum, ama o ilk görüşmenin acısı hala duruyor, sanki bir yaprağın kenarındaki kurumuş kısım gibi. O deneyim, bana gösterdi ki, iş aramak bir çeşit bahçecilik; toprağı hazırla, bekle ve ne olursa olsun sulamaya devam et. 2017'den beri, her mülakatta o fidanlığı düşünürüm, çünkü travma dediğin, bir bitkinin gövdesindeki yara izi, oradan yeni dallar çıkar.

2015'te, İzmir'de ilk iş görüşmem bir temizlik şirketi için. Adresi Google'dan yanlış çekip, sahil yolunda 30 dakika boş yere yürüdüm, ayakkabılar kum doldu. Sekreter hanım "Geç kaldın, müdür bey sinirli" dedi, ben de ter içinde beklerken hayatın ilk lekelerini silmeye çalıştığımı fark ettim. İş görüşmeleri felsefede bir arınma ritüeli; her reddediliş, bir sonraki katmana hazırlık, tıpkı evdeki inatçı kirleri ovuşturmak gibi. O gün, başarıyı bir fırça darbesi olarak gördüm, ama lekeler hiç bitmiyor.

ayna_mesafesi

İlk iş görüşmesi travmaları

Estetik ve güzellik sektöründe kariyerime başlarken yaşadığım ilk iş görüşmesi, aklıma geldikçe hâlâ yüzümü güldürüyor. 2017 senesiydi, Nişantaşı'ndaki bir güzellik kliniğine cilt bakımı uzmanı pozisyonu için başvurmuştum. Görüşmeye gitmeden önce, makyajımı özenle yapmış, en sevdiğim nude ruju sürmüştüm. Tırnaklarımda da o ara çok popüler olan French manikür vardı. Her şey tamamdı, kendime çok güveniyordum.

Görüşme sırasında, klinik sahibi olan doktor bana "Bir uygulama yapmanı rica edeceğim, makyajını temizleyip cildini analiz eder misin?" dedi. İşte o an bütün özgüvenim uçup gitti. Nude rujum bulaştı, makyajım aktı, bir de o gün sivilcemin üzerine kapatıcı sürmüştüm, o da ortaya çıktı. Sanki bütün kusurlarım bir anda gözler önüne serilmişti. O an hissettiğim utancı anlatamam. Sonunda işi alamadım tabii. Sonradan anladım, güzellik sektöründe ilk görüşme, aslında senin ne kadar doğal ve bakımlı olduğunu görmekle ilgiliymiş. Makyajla kapatmak yerine, sağlıklı bir ciltle gitmeliymişim. O günden sonra, bir daha asla ilk görüşmede fondöten sürmedim.

2013’te Stuttgart’ta ilk iş görüşmemim adresini yanlış not almışım. Otobüsle vardım, bir sanayi sitesinde inip 20 dakika dümdüz yürüdüm. Gömlek terden sırılsıklam, ayakkabı yeni, topuklar yara. Sekreter Almancamı anlamadı, İngilizce denedim, “bizde öyle dil yok, müdür Türk” dedi. Müdür içeriden çıkınca ben de direk Türkçe daldım. CV’de yazan “akıcı Almanca” bölümüne hiç girmedi bile, “bu çocuk yıpranmış” dedi. O gün anladım, ilk görüşmede konforuna değil, yanında yara bandı taşıyan kazanıyor.

İlk iş görüşmem 2011’de, Maslak’ta bir emlak ofisinde oldu. Kravatımı sabah annem ütülemişti, hâlâ deterjan kokuyordu. Görüşmeye oturur oturmaz müdür bana “Dolar ne kadar oldu?” diye sordu, ben de heyecandan “1,60 civarındadır” dedim. Oysa sabah borsa haberlerine bakmıştım, ama o an beynim sıfırlandı. Bundan sonra, mülakata girmeden yarım saat önce güncel kur ve piyasa haberlerine bakıyorum, en azından saçma bir duraksama yaşamıyorum. Bu ufak detay, ciddi fark yaratıyor.

2012 yılında Adana’da bir otomotiv firmasında ilk mülakata gittiğim günü unutmuyorum. Görüşme odasında masanın önünde iki adam, biri sürekli not alıyor, diğeri gözlüğünün üstünden bakıyor. CV’me yazdığım “İngilizcem iyi” kısmı yüzünden, bana “parça fiyatlandırma” ile ilgili İngilizce bir soru sordular. O an dilim tutuldu, şak diye kaldım. Üstüne bir de “Sizce Adana’da otomotiv sektörü ilerler mi?” diye sordu adam, ben de “Sıcaklarda araba fazla bozulur, olabilir” diye saçma bir cevap verdim. Mülakat bitince dışarı çıktım, tişörtüm sırtıma yapışmış. O günden sonra CV’ye yazmadan önce 40 kere düşünüyorum, hele “iyi” dediğim şey için.

İlk iş görüşmesi travmaları

İlk görüşmem 2015'te, Ankara'da bir turizm acentasıydı. Sabah 8'de başlayacaktı, ben 7'de yataktan fırladım. Duş almak için 15 dakika ayırdım, giyinmek için 10 dakika. Yol boyunca trafik vardı, 20 dakika geç geldim. Kapıya girdiğimde, resepsiyon görevlisi "Saat 8'di, şimdi 8'20" dedi. İlk söz bu olunca, görüşmeci bana geldiğinde zaten morali bozuktu. Sorulara cevap verirken de panik halinde hızlı konuşuyordum, "Avrupa turları konusunda deneyimim var" dedim ama hangi ülkeleri ziyaret ettiğimi sorunca, genel cevaplar verdim. Hiç seçilmedim.

Daha sonra 2017'de İzmir'de bir yayınevi görüşmesine gittim. Bu sefer hazırlanmıştım, bir gün öncesinden adresi Google Maps'te kontrol ettim, çıkışı bile önceden gördüm. Saatinden 10 dakika erken vardım. Görüşmeci beni odasına çağırdığında, masasında dört farklı CV dosyası vardı, hepsi açıktı. Benim CV'mi okumuş, soruları da buna göre hazırlanmış. Bir soruda "Editörlük deneyiminiz?" dedi, ben de gerçekten yaptığım işlerden bahsettim, hatta o arada bir başarısızlığımı da saydım. "Neden başarısız oldu biliyor musunuz?" diye sordu. Cevap verdim, analiz yaptım. Onu seçtiler.

Fark ikisinde de benim olmadığı belli. Birinci sefer, gitmeden 15 dakika karar vermiştim. İkincisinde, bir hafta öncesinden hazırlanmaya başlamıştım. Bir tanesi iş verdi, diğeri yok. Travma dediğimiz şey aslında hazırlıksızlığın adı.