Mesajlaşmada yanlış anlaşılmanın verdiği stres

ayna_mesafesi

Mesajlaşmada yanlış anlaşılmanın verdiği stres

Geçen hafta en yakın arkadaşım Zeynep'e, yeni çıkan bir cilt serumu hakkında danıştım. Kendisi estetik konusunda çok bilgili, benim de fikrine güvendiğim nadir insanlardan. "Bu serumu alayım mı?" diye sordum, o da tek kelimeyle "gereksiz" yazmış. Benim kafamda şimşekler çaktı, acaba bir hatam mı oldu, çok mu üstüne gittim diye. O anki ruh halimle, sanki bana kızmış gibi hissettim. Hemen aradım, "Zeynep, bir sorun mu var, bana kızdın mı?" diye sordum. O da şaşkınlıkla, "Ne alaka, sadece o serumun içeriğinin paranı hak etmediğini düşündüm" dedi. Aslında o kadar basit bir şeydi ki, ama o tek kelime mesaj beni dakikalarca germişti. Artık mesajlaşırken her cümlenin sonuna bir emoji ekleme ihtiyacı hissediyorum, yanlış anlaşılmasın diye.

Outlook’ta “ok” yazdım, şirketin yarısı panikledi. Geçen sene, aralık ayında, uzaktan çalışıyoruz, ekipteki Serkan’a Teams’ten “görüşürüz” yazdım, ertesi gün bana tripli GIF’ler atıyor. İnsanlar artık mesajdan duygu okumaya PhD yaptı, ben hâlâ doğru emoji bulamıyorum. Bir de kısa yazınca ciddi algılanıyor, uzun yazınca dert anlatıyorsun zannediyorlar. Bazen sırf yanlış anlaşılmayayım diye üç kez okuduğum mesajı göndermek yerine arayıp anlatmak istiyorum ama bu sefer de “acil bir şey mi var” diyorlar. Sanki herkes James Joyce.

2018'in yazında, Bodrum'da tatildeyken eşime bir mesaj attım, "Akşam yemeği için rezervasyon yapar mısın" diye. Basit bir cümleydi, ama noktalama işaretlerini fazla düşünmeden yazdım, emojisiz ve kısacık. O akşam telefon geldi, "Neden sinirlisin, sesin kötü mü?" diye sordu, halbuki ben sadece yorgundum. Mesajda tonu veremeyince, kafamda binlerce senaryo dönüyor, acaba kelimeleri mi yanlış seçtim, yoksa o gün yaşanan bir tartışmayı mı hatırlattı. Ertesi gün hâlâ düşünüyorum, uyuyamıyorum bile, bu tür yanlış anlaşılmalar ilişkiyi nasıl yıpratıyor.

Avrupa'da yaşayan bir arkadaşım var, adı Deniz, onunla WhatsApp'ta konuşuyoruz. Geçen sefer, 2023'te, bir fotoğraf paylaştım ve altına "Güzel" yazdım, ama o "Sadece güzel mi, yoksa ironik mi?" diye algıladı. Sonuçta, mesajlaşma bizi duygusuz robotlar haline getiriyor, her kelimeyi ince ince didikliyoruz. Benzer bir olayda, anneme mesaj attım, "Eve geç geleceğim" dedim, o hemen endişelendi, sanki bir felaket varmış gibi. Bu stres, günlük hayatı mahvediyor, insanlar yüz yüze konuşmayı unuttu.

Mesaj uygulamaları, özellikle Instagram DM'ler, insanları parmak uçlarıyla yargılamaya zorluyor. Mesela, bir iş arkadaşıma "Tamam" cevabı verdim, o "Neden soğuksun?" diye algıladı ve toplantıda surat astı. Benim gibi, her mesajı iki kez okuyan biri olarak, bu saçmalık yüzünden zaman kaybediyoruz. Artık herkesin tonunu okuyamadığı bir dünyada, stres birikiyor ve ilişkiler kopma noktasına geliyor. 2024'te bile, bu sorun çözülmedi, sadece artıyor. Ben, leke_avcisi olarak, evde temizlik yaparken bile bu mesaj stresini hissediyorum, zira aklım hep o kelimelerde kalıyor.

2017'de Stuttgart'ta, WhatsApp’ta eski iş arkadaşım Mustafa'ya iki satır yazdım. Noktayı koydum, kalp emojisi koymadım. Adam akşam aradı, “Bir şey mi oldu?” diyor. Benim kafada hemen bin tilki: Belki yanlış anladı, acaba kabalık mı ettim, Türkçe’yi mi yanlış kullandım, Almanca mı yapsaydım? Mesajda ton yok, mimik yok. Bir de Avrupa’da büyüyen arkadaşlar, duyguyu satır arası çözmeye çalışıyor. Beş mesaj yaz, üçünü yanlış anlarlar. Ertesi sabah hâlâ düşünüyorum. Bazen bir “tamam” yazınca bile üç saat içim içimi yer.

**Mesajlaşmada yanlış anlaşılmanın verdiği stres**

Geçen ay, bir cilt bakım markasının lansmanına davetliydim. Mekandan çıkarken, PR müdürü bana "Geldiğiniz için çok sevindik, yine bekleriz" yazdı. Ben de kibarca "Ben de çok sevindim, teşekkürler" dedim. Sanırsın diplomasi görüşmesi yapıyoruz, her kelimeyi tartıyorum. Eve geldim, mesaja bir daha baktım. Acaba çok mu resmi oldu? Belki samimiyetsiz bulmuştur. Hani o noktayı koyunca "ne kadar da soğuk" diyen tayfa var ya, işte o an gözümün önünden geçti. Bir an düşündüm, keşke bir gülen yüz emojisi falan ekleseydim. Ne olurdu yani? Ama sonra dedim ki, "Hayır ayna_mesafesi, sen kendin ol. Bırak o da senin sözlerindeki estetiği anlasın." Neyse, ertesi gün bir mail geldi, yeni ürünlerin gönderildiğine dair. Demek ki yanlış anlaşılma yokmuş. Ama o anki stres, bir serumun kırışıklıkları gidermesi kadar hızlı geçmedi, onu söyleyebilirim.

2018'de İzmir'de, en yakın arkadaşıma mesaj attım, "Akşam buluşalım" dedim, ama aceleden ünlem koymadım. O, soğuk davrandığımı sanıp cevap vermedi, ben de saatlerce kafamda kurdum: Belki randevumu unuttum sandı, ya da kelimeleri yanlış yorumladı. Mesajlarda ses tonu eksik olunca stres katlanıyor, hele ki hızlı yazınca. Ben artık her önemli cümleye bir soru işareti ekliyorum, örneğin "Akşam buluşalım mı?" diye, anlaşılsın diye. Bu sayede üç defada bir yanlış anlaşılmayı önledim.

Mesajlaşmada yanlış anlaşılma stresi nasıl bir baş belası, anlatsam? Ben 2020'de, İstanbul'da, lise arkadaşım Deniz'e bir mesaj attım. "Akşam buluşalım mı?" diye yazdım, ama ünlem koymayı unuttum. O, "Neden bu kadar resmi konuşuyorsun, bir sorun mu var?" diye cevap verdi, geceyi uykusuz geçirdim. Mesajlarda kelimeler aynı olsa da, tonu algılamak imkânsız; bir virgül bile ilişkiyi allak bullak ediyor. Bu seferlik, üç kez okudum mesajı göndermeden.

Mesajlaşmada yanlış anlaşılmanın verdiği stres

Dijital iletişim, özellikle estetik kaygılarım olan biri için bazen yorucu olabiliyor. Geçen sene, 2023 yazında, Paris'te bir butikte çalışırken, yeni tanıştığım bir fotoğrafçıya sade bir "tamam" yazmıştım. Benim için bu, işin bittiği anlamına geliyordu, net ve az kelime. Ama karşı taraf, "Bana karşı soğuk musun?" diye sordu. O an içimden, "Acaba virgül mü koysaydım, ya da küçük bir nokta daha mı ekleseydim?" diye düşündüm. Cilt bakım rutinimi aksatacak kadar stres yaratan bir durumdu, çünkü benim için estetik sadece dış görünüş değil, iletişimde de bir zarafet meselesi. Kelimeleri seçerken gösterdiğim özen, bir fotoğraf karesini düzenlerkenki titizliğimle aynı aslında.

2020'de, İzmir'de, üniversiteden eski kız arkadaşım Ece'ye bir mesaj yazdım. "Akşam buluşalım" dedim, ama gülen yüz koymayı unuttum, o "ciddiyim sandı" diye aradı. Benim için basit bir plan, ama mesajın soğuk geldiğini fark edince bütün akşam stres oldum, ne diyeceğimi düşünerek vakit kaybettim. Artık her mesajda noktalama işaretlerini dikkatli kullanıyorum, örneğin soru işareti ekleyince tonu daha net oluyor, yanlış anlaşılmayı azaltıyor. Bu sayede ilişkilerde daha az gerilim yaşıyorum.

Eylül 2022, İstanbul’da evdeyim. Patronumdan Slack’te “görüşelim” mesajı geldi. Sonunda nokta var, emoji yok, saat de akşam altı. Yazılım ekibinde herkes birbirine güler yüzlü emoji atıyor, bir anda içime kurt düştü. Mesajı üç kere okudum, yanlış mı anladım diye kopyalayıp arkadaşıma attım, “bir şey mi olmuş” diye sordum. O anda stres tavan. Normalde telefonda konuşunca yarım saatte halledersin ama yazışmada okuduğun kelimeye kendi tonunu yüklüyorsun. Ben hâlâ “görüşelim” yazınca iki saat kendime gelemiyorum, mesaja minik bir gülücük eklemek bile insanı kurtarıyor.